Very Short Introductions

Very Short Introductions – popularnonaukowa angielskojęzyczna seria wydawnicza, publikowana przez Oxford University Press.

Seria pomyślana jest jako zbiór zwięzłych wstępów do różnych dziedzin wiedzy. Wydawnictwo dzieli tomiki serii na następujące dyscypliny: humanistyka i sztuki piękne, słowniki, prawo, medycyna i zdrowie, nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki społeczne. Poszczególne tomy posiadają numery ISBN, natomiast seria nie ma własnego numeru ISSN. Książki mają kieszonkowy format.

Wydawanie serii, podobnej w zamyśle do starszej francuskiej Que sais-je ?, rozpoczęto w 1995 roku. Długość poszczególnych tomików serii ustalono na 35 000 słów, czyli około 120 stron. Według danych z roku 2011 wydano prawie trzysta tomów, których łączny nakład przekroczył trzy miliony egzemplarzy. Według danych z roku 2017 wydano 526 tomów. Według danych z 2020 sprzedano ponad osiem milionów egzemplarzy. Według danych z 2026 opublikowano 910 tomów.

Podkreślano, że klasyczna (drukowana) seria wydawnicza osiągnęła sukces w epoce, w której wieszczono zmierzch papierowych książek jako medium. Przyczyny sukcesu oceniano jednak różnie. Dziennikarka Kathryn Schulz z czasopisma The New Yorker uznała, że głównym powodem jest to, że książki są zestawieniami faktów z bardzo różnych dziedzin. W ocenie wydawcy Michaela Upshalla analiza Schulz jest błędna – zestawień faktów jest wiele, seria natomiast odnosi sukces dlatego, że autorami są uznane autorytety w danej dziedzinie, a teksty mają jasny plan, co pozwala na szybką orientację w poruszanym temacie. W opinii Upshalla jest to jedna z głównych przewag Very Short Introductions nad Wikipedią, w której czytelnik jakiegokolwiek dłuższego tekstu dość szybko gubi się w masie szczegółów.

Pod koniec XX i na początku XXI wieku kilkanaście tomików serii przetłumaczono na język polski; wydawnictwo Prószyński i S-ka opatrywało je nadtytułem Bardzo krótkie wprowadzenie. Od 2017 tomiki Very Short Introductions tłumaczone są na polski w ramach serii Krótkie wprowadzenie wydawanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego; według danych z 2026 wydano 53 tomy, jednak niektóre z nich nie są tłumaczeniami pozycji z serii oksfordzkiej. W drugiej połowie XX wieku podobną kolekcją w języku polskim była Nauka dla Wszystkich, wydawana przez Ossolineum.

Przypisy

  1. ↑ Very Short Introductions [online], Oxford University Press [dostęp 2026-03-30].
  2. ↑ Joel J. Miller, Bookish Diversions: Massive Learning in a Tiny Package [online], www.millersbookreview.com [dostęp 2026-03-30] (ang.).
  3. ↑ Michelene Wandor, A brief guide to Oxford’s ‘Very Short Introductions’. [online], The Fortnightly Review, 8 grudnia 2011 [dostęp 2026-03-30] (ang.).
  4. 1 2 3 Kathryn Schulz, How to Be a Know-It-All, „The New Yorker”, 9 października 2017, ISSN 0028-792X [dostęp 2026-03-30] (ang.).
  5. 1 2 3 Michael Upshall, Why are the Oxford Very Short Introductions so successful? | Thinking about Digital Publishing [online], 20 grudnia 2020 [dostęp 2026-03-30] (ang.).
  6. ↑ Very Short Introductions: search results [online], Oxford Academic.
  7. ↑ Norman Solomon, Judaizm, Joanna Mytkowska (tłum.), published by arrangement with Oxford University Press, Warszawa: Prószyński i S-ka, s. 165.
  8. ↑ Malise Ruthven, Islam, Katarzyna Pachniak (tłum.), Wyd. 2, Bardzo Krótkie Wprowadzenie, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2001, ISBN 978-83-7255-076-7.
  9. ↑ Krótkie Wprowadzenie Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego [online], www.press.uni.lodz.pl [dostęp 2026-03-30].
  10. ↑ Jerzy Bańbura, Ewolucja, Wydanie I, Krótkie Wprowadzenie, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2024, ISBN 978-83-8331-504-1.
  11. ↑ Baza Wiedzy Uniwersytetu Gdańskiego: Nauka dla Wszystkich [online].