Receptor OX2

Receptor oreksyny typu 2 ( Ox2R lub OX₂), znany również jako receptor hipokretyny typu 2 (HcrtR2) – białko kodowane u ludzi przez gen HCRTR2. Nie należy go mylić z ludzkim białkiem CD200R1(inne języki), które ma taki sam symbol OX2R, ale jest kodowane przez odrębny gen, zlokalizowany na chromosomie 3.

Struktura

Strukturę receptora rozwiązano z rozdzielczością 2,5 Å jako białko fuzyjne związane z suworeksantem(inne języki).

Funkcje

Receptor OX2 odgrywa kluczową rolę w:

Regulacji snu i czuwania – aktywacja receptora OX2 przez oreksyny wspomaga utrzymanie stanu czuwania; jego defekt lub blokada może prowadzić do narkolepsji typu 1.
Regulacji apetytu i metabolizmu – wpływa na pobudzenie apetytu, termogenezę i zużycie energii.
Regulacji nagrody i nastroju – udział w układach dopaminergicznych i monoaminergicznych może wpływać na zachowania motywacyjne.

Farmakologia

OX2R jest celem badań farmakologicznych nad leczeniem zaburzeń snu, zwłaszcza narkolepsji, oraz nad lekami o działaniu stymulującym czuwanie. Do agonistów OX2R należą syntetyczne oreksyny oraz niektóre eksperymentalne peptydy. Jego antagonisty takie jak suworeksant, są stosowane w leczeniu bezsenności.

Patologie

Mutacje w genie HCRTR2 lub dysfunkcja receptora OX2 wiążą się z występowaniem narkolepsji z katapleksją u ludzi i zwierząt. Niedobór aktywności tego receptora prowadzi do zaburzeń w utrzymaniu czuwania oraz regulacji metabolizmu energetycznego.

Mechanizm działania

Po związaniu z ligandem receptor OX2 aktywuje białka G, co prowadzi do kaskady sygnałowej obejmującej m.in. wzrost stężenia wapnia wewnątrzkomórkowego i aktywację kinaz białkowych, co skutkuje modulacją pobudliwości neuronów

Lokalizacja

Gen OX2R ulega ekspresji głównie w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN): w podwzgórzu, pniu mózgu, jądrach monoaminergicznych i w niektórych obszarach kory mózgowej.

Przypisy

↑ CD200R1 Gene, GeneCards Human Gene Database [dostęp 2026-02-14] [zarchiwizowane 2025-08-14] (ang.).
↑ KathyK. Liszewski KathyK., Fine-Combing the Cancer Transcriptome, „Genetic Engineering & Biotechnology News”, 35 (7), 2015, s. 16–18, 21, DOI: 10.1089/gen.35.07.09 [dostęp 2026-02-16] (ang.).
1 2 3 MichihiroM. Mieda MichihiroM., TakeshiT. Sakurai TakeshiT., Physiological Roles of Orexin Receptors on Sleep/Wakefulness Regulation, [w:] Orexin and Sleep. Molecular, Functional and Clinical Aspects, Cham: Springer International Publishing, 2015, s. 53–65, DOI: 10.1007/978-3-319-23078-8_4, ISBN 978-3-319-23077-1 (ang.).
↑ TakeshiT. Sakurai TakeshiT. i inni, Orexins and Orexin Receptors: A Family of Hypothalamic Neuropeptides and G Protein-Coupled Receptors that Regulate Feeding Behavior, „Cell”, 92 (4), 1998, s. 573–585, DOI: 10.1016/S0092-8674(00)80949-6 [dostęp 2026-02-16] (ang.).
1 2 JunshuiJ. Ma JunshuiJ. i inni, Electroencephalographic Power Spectral Density Profile of the Orexin Receptor Antagonist Suvorexant in Patients with Primary Insomnia and Healthy Subjects, „Sleep”, 37 (10), 2014, s. 1609–1619, DOI: 10.5665/sleep.4068, PMID: 25197807, PMCID: PMC4173918 [dostęp 2026-02-16] (ang.).
1 2 3 Thomas E.T.E. Scammell Thomas E.T.E., Narcolepsy, „The New England Journal of Medicine”, 373 (27), 2015, s. 2654–2662, DOI: 10.1056/NEJMra1500587 [dostęp 2026-02-16] (ang.).

[1] CD200R1 Gene, GeneCards Human Gene Database [dostęp 2026-02-14] [zarchiwizowane 2025-08-14] (ang.).

[2] KathyK. Liszewski KathyK., Fine-Combing the Cancer Transcriptome, „Genetic Engineering & Biotechnology News”, 35 (7), 2015, s. 16–18, 21, DOI: 10.1089/gen.35.07.09 [dostęp 2026-02-16] (ang.).

[:0-3] 1 2 3 MichihiroM. Mieda MichihiroM., TakeshiT. Sakurai TakeshiT., Physiological Roles of Orexin Receptors on Sleep/Wakefulness Regulation, [w:] Orexin and Sleep. Molecular, Functional and Clinical Aspects, Cham: Springer International Publishing, 2015, s. 53–65, DOI: 10.1007/978-3-319-23078-8_4, ISBN 978-3-319-23077-1 (ang.).

[4] TakeshiT. Sakurai TakeshiT. i inni, Orexins and Orexin Receptors: A Family of Hypothalamic Neuropeptides and G Protein-Coupled Receptors that Regulate Feeding Behavior, „Cell”, 92 (4), 1998, s. 573–585, DOI: 10.1016/S0092-8674(00)80949-6 [dostęp 2026-02-16] (ang.).

[:1-5] 1 2 JunshuiJ. Ma JunshuiJ. i inni, Electroencephalographic Power Spectral Density Profile of the Orexin Receptor Antagonist Suvorexant in Patients with Primary Insomnia and Healthy Subjects, „Sleep”, 37 (10), 2014, s. 1609–1619, DOI: 10.5665/sleep.4068, PMID: 25197807, PMCID: PMC4173918 [dostęp 2026-02-16] (ang.).

[:2-6] 1 2 3 Thomas E.T.E. Scammell Thomas E.T.E., Narcolepsy, „The New England Journal of Medicine”, 373 (27), 2015, s. 2654–2662, DOI: 10.1056/NEJMra1500587 [dostęp 2026-02-16] (ang.).