Relikwie (łac. reliquiae „pozostałości, resztki”) – szczątki ciał osób świętych lub przedmioty, z którymi te osoby miały związek w czasie życia, stanowiące przedmioty czci w wielu religiach (np. drewno lub drzazgi z krzyża, na którym umarł Jezus). Są one rozpowszechnione w katolicyzmie i prawosławiu, natomiast protestantyzm neguje kult relikwii.
Do 2017 roku relikwie mogły być I, II lub III stopnia:
W 2017 roku Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych zniosła relikwie III stopnia, wprowadzając dwustopniową skalę klasyfikacji relikwii: relikwii wyjątkowych (insigni) oraz potocznych (non insigni). Pierwsze to ciała lub ich znaczne części, a także cała zawartość urny z prochami zachowanymi po kremacji. Do drugich zalicza się małe cząstki ciała lub kości oraz przedmioty używane przez świętych i błogosławionych.
Obydwa typy relikwii muszą być przechowywane w opieczętowanych kapsułach.
Kościół katolicki starał się ograniczyć handel relikwiami, ustanawiając w roku 1215 na soborze laterańskim, że ważne są tylko relikwie zatwierdzone przez papieża. Było to spowodowane tym, iż w średniowieczu niekiedy dochodziło do nadużyć – sprzedaży fałszywych relikwi. Dalsze uregulowanie spraw związanych z relikwiami nastąpiło na soborze trydenckim.
| nazwa | miejsce | tradycyjne pochodzenie |
|---|---|---|
| Krzyż Prawdziwy | obecnie wiele miejsc na świecie | krzyż, na którym umarł Jezus |
| Krew Pańska | obecnie kilka miejsc na świecie | krew i woda, które wytrysnęły z boku Jezusa |
| Całun Turyński | Turyn | płótno, jakim okryto ciało Jezusa po śmierci |
| Całun z Manoppello | Manoppello | utożsamiany z tzw. Chustą św. Weroniki |
| Święty Graal | Walencja | kielich, którego użył Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy |
| Chusta z Oviedo | Oviedo | chusta (dokł. sudarium), w którą zawinięto głowę Jezusa po śmierci, aby zatamować krwotok i zachować krew zmarłego |
| Tunika z Argenteuil | Argenteuil | sadin, tunika jaką Jezus nosił bezpośrednio na ciele |
| Suknia z Trewiru | Trewir | tunika zakładana na sadin |
| Titulus Crucis | Rzym | kawałek tabliczki INRI |
| Święte Schody | Rzym | schody pałacu Piłata |
| Włócznia Przeznaczenia | Watykan | włócznia, którą św. Longin przebił bok Jezusa |
| Korona cierniowa | Paryż | korona, którą Piłat kazał nałożyć na głowę Jezusa |
| Kolumna biczowania | Rzym | tradycja głosi, że to przy niej był biczowany Jezus |
| Święty napletek | wiele miejsc w Europie | szczątek ciała pozostały po obrzezaniu Jezusa |
| Sandały Jezusa | Prüm | sandały, w których chodził Jezus |
| Święte gwoździe | wiele miejsc w Europie | gwoździe, którymi Jezus był przybity do krzyża |
