| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| profesor | |
| Specjalność: etnografia Karpat | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1946 – etnografia |
| Profesura |
1971 |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
| Okres zatrudn. |
1946–1949 |
| Uczelnia | |
| Okres zatrudn. |
1951–1963 |
| Uczelnia | |
| Jednostka |
Katedra Etnografii Słowian |
| Okres zatrudn. |
1951–po 1985 |
| Uczelnia | |
| Jednostka |
Katedra Etnografii |
| Stanowisko |
kierownik |
| Okres zatrudn. |
1957–1967 |
| Kierownik Pracowni Badania Sztuki Ludowej | |
| Instytut | |
| Okres spraw. |
1946–1980 |
| Odznaczenia | |
Roman Reinfuss (ur. 27 maja 1910 w Przeworsku, zm. 26 września 1998 w Krzywaczce) – etnograf, znawca polskiej sztuki ludowej i etnografii Karpat. Pracownik akademicki UMCS w Lublinie (1944–1946, 1957–1967), Uniwersytecie Wrocławskim (1946–1949), Uniwersytetu Jagiellońskiego i krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, w latach 1946–1980 kierownik Pracowni Sztuki Ludowej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk.
Był synem Franciszka, sędziego (zm. 1919) i Zofii z Mnerków. Dzieciństwo i młodość spędził m.in. w Gorlicach i Tarnowie, gdzie uczęszczał do gimnazjum i działał w nielegalnym Związku Młodzieży Socjalistycznej. W klasie maturalnej został aresztowany, skazany na 3 miesiące więzienia i relegowany ze szkoły bez prawa przeniesienia do innej. W 1930/1931 był słuchaczem nadzwyczajnym rocznego Wyższego Naukowego Kursu Spółdzielczego przy Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1931 uzyskał po usilnych staraniach zgodę na przystąpienie do matury – zdał ją eksternistycznie w Krakowie i zgodnie z tradycją rodzinną podjął studia na Wydziale Prawa UJ. Równolegle był słuchaczem wykładów Kazimierza Moszyńskiego w Katedrze Etnografii Słowian UJ. Na podstawie swoich wędrówek po Beskidzie Niskim śladami kultury Łemków opublikował w 1931 w niedzielnym dodatku do „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” swój pierwszy artykuł, poświęcony pasterstwu łemkowskiemu. Z wynagrodzeń za ogłaszane teksty kupił aparat fotograficzny i rozpoczął gromadzenie dokumentacji wizualnej.
W 1935 uzyskał magisterium i rozpoczął aplikację notarialną w Gorlicach. W październiku 1936 przerwał ją i objął asystenturę w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, zaproponowaną mu przez dyrektora Seweryna Udzielę, z którym nawiązał kontakt na pierwszym roku studiów prawniczych. W 1937 został awansowany na kustosza. Wkrótce potem rozpoczął regularne studia etnograficzne na UJ pod kierunkiem Kazimierza Dobrowolskiego.
Podczas okupacji hitlerowskiej opiekował się z upoważnienia Feliksa Kopery, prezesa Związku Muzeów w Polsce, zbiorami przeniesionego przez Hansa Franka na Wawel Muzeum Etnograficznego, będąc zatrudniony tam w charakterze dozorcy, a następnie laboranta-konserwatora. Organizował tajne wykłady i seminaria etnograficzne dla kolegów. Archiwalia i literaturę z zasobów zarezerwowanych dla Niemców dostarczała mu Zofia Cieśla, którą poślubił w 1944. Po wojnie wrócił na stanowisko kustosza, a następnie zastępcy dyrektora. W 1945 skończył studia na UJ, rok później obronił doktorat na podstawie pracy pt. Łemkowie jako grupa etnograficzna. Kolejnym etapem jego kariery było zorganizowanie studiów etnograficznych i Katedry Etnografii na reaktywowanym Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie prowadził wykłady od lutego 1946 do 1949.
W maju 1946 został kierownikiem Sekcji Zdobnictwa i Budownictwa w Państwowym Instytucie Badania Sztuki Ludowej (od 1950 Państwowy Instytut Sztuki i od 1959 Instytut Sztuki PAN). Kierował zespołem, przekształconym kolejno w Pracownię Badania Sztuki Ludowej, Pracownię Dokumentacji Sztuki Ludowej i Zespół Dokumentacji Sztuki Ludowej, do przejścia na emeryturę w 1980. Siedziba pracowni mieściła się do końca jej działania w obszernym salonie mieszkania Reinfussa przy ul. Karmelickiej w Krakowie, gdzie mogło pracować do siedmiu osób. Po likwidacji pracowni w 1997 jego zbiory archiwalne, liczące blisko 180 tys. pozycji inwentarzowych (w tym ok. 80 tys. fotografii), trafiły do Muzeum Etnograficznego w Krakowie.
W latach 1946–1949 wykładał etnografię w Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Krakowie, w latach 1951–1963 sztukę ludową w krakowskiej Akademii Sztuk Plastycznych (od 1957 ASP) i od 1951 do schyłku lat 80. sztukę ludową w Katedrze Etnografii Słowian UJ, gdzie był opiekunem kilkunastu prac magisterskich. W latach 1948–1952 był redaktorem naczelnym, a następnie przez trzydzieści lat zastępcą redaktora naczelnego czasopisma „Polska Sztuka Ludowa”. W latach 1957–1967 kierował zreorganizowaną przez siebie po sześcioletnim braku działalności Katedrą Etnografii na UMCS, gdzie dojeżdżając z Krakowa wypromował sześcioro doktorów (m.in. Jerzego Czajkowskiego i Jana Góraka). Od 1966 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, był przez wiele kadencji sekretarzem podstawowej organizacji partyjnej przy krakowskim oddziale PAN.
Na przełomie lat 40. i 50. podczas zwrotu ideologicznego w polityce krajowej opracował swój plan badań nad polską sztuką ludową. W działalności naukowo-badawczej koncentrował się na dwóch zagadnieniach: kulturze ludowej mieszkańców Karpat i sztuce ludowej w Polsce. Wydania nie doczekały się jego dwie monografie na temat sztuki ludowej Opoczyńskiego i Lasowiaków, przygotowane w latach 50., których fragmenty ukazały się w formie artykułów. Jego kolekcja ponad 200 fotografii z przedednia II wojny światowej – wydanych w 2015 w albumie pt. Karpacki świat Bojków i Łemków – jest niezwykle cennym i wyjątkowym zapisem życia górali karpackich. Był przewodniczącym Rady Muzealnej Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie i Muzeum Wsi Kieleckiej w Kielcach, a także Rady Naukowej Instytutu Architektury Politechniki Krakowskiej i Stowarzyszenia Twórców Ludowych od jego założenia w 1968. Zasiadał w komitecie redakcyjnym i publikował w czasopiśmie „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Od 1933 był członkiem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, w 1998 został Honorowym Członkiem PTT. W latach 70. i 80. XX w. był członkiem kolegium redakcyjnego poświęconego górom rocznika „Wierchy”, na którego łamach publikował od lat międzywojennych. Był organizatorem i aktywnym uczestnikiem badań terenowych, działał na rzecz utrwalenia dziedzictwa kulturowego wsi. Zasiadał w Zespole Doradczym ds. Parków Etnograficznych i Budownictwa Drewnianego Ministerstwo Kultury i Sztuki, wchodził w skład Komitetu Etnologicznego PAN oraz Międzynarodowej Komisji do Badania Kultury Ludowej w Karpatach i na Bałkanach. W latach 1984–1991 przewodniczył Komisji Etnograficznej PAN.
Ostatnich kilkanaście lat życia mieszkał w Krzywaczce, gdzie zmarł nagle we wrześniu 1998. Został pochowany obok żony w grobowcu na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.


Odznaczony Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim (1954) Orderu Odrodzenia Polski, otrzymał również Odznakę Zasłużony Działacz Kultury, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1983), Złotą Odznakę „Za opiekę nad zabytkami”. W 70. rocznicę urodzin został mianowany honorowym obywatelem Zakopanego. W 1975 został laureatem Nagrody im. Oskara Kolberga.
27 maja 2010 w 100. rocznicę urodzin prof. Reinfussa na terenie Skansenu Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku odsłonięto jego pomnik (ławeczkę) i skansen przyjął imię prof. Romana Reinfussa.
Od 2012 przyznawana jest Nagroda Województwa Małopolskiego im. Romana Reinfussa za osiągnięcia w zakresie ochrony lokalnego dziedzictwa kulturowego Małopolski.