Roman Totenberg przy willi „Atma” w Zakopanem, jesień 2000 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Pochodzenie |
polsko-żydowskie |
| Data i miejsce śmierci | |
| Instrumenty | |
| Gatunki | |
| Zawód |
muzyk, pedagog |
| Wydawnictwo |
Deutsche Grammophon, Telefunken, Philips, Vanguard |
| Odznaczenia | |
| Strona internetowa | |

Roman Totenberg (ur. 1 stycznia 1911 w Łodzi, zm. 8 maja 2012 w Newton) – polski skrzypek i pedagog zamieszkały w Stanach Zjednoczonych.
Ojciec Romana pochodził z żydowskiej rodziny kupieckiej, w rodzinie matki byli Żydzi i chrześcijanie. Gry na skrzypcach Roman zaczął się uczyć mając sześć lat. Po kilku miesiącach koncertował już ze swoim nauczycielem, który był koncertmistrzem w operze. Lata młodzieńcze spędził w Warszawie. Ukończył V Liceum Ogólnokształcące im. Ks. Józefa Poniatowskiego, a następnie uczył się konserwatorium u Michałowskiego. Później studiował u C. Flescha w Berlinie i G. Enescu w Paryżu. Debiutował w 1925 z Orkiestrą Filharmonii Warszawskiej, wkrótce potem zadebiutował za granicą z Berliner Philharmoniker.
W 1927 poznał Karola Szymanowskiego, który był wówczas dyrektorem konserwatorium. W 1933 w Paryżu nawiązał znajomość z Dariusem Milhaud podczas jego kompozytorskiego debiutu.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. W 1940 został dyrektorem działu muzyki kameralnej w rozgłośni radiowej WQXR. W czasie amerykańskiego tournée koncertował z największymi orkiestrami wraz z Karolem Szymanowskim i Arturem Rubinsteinem.
Od 1947 był profesorem Akademii Muzycznej w Santa Barbara w Kalifornii, 1950–1960 kierownikiem w Aspen Institute w Kolorado. W latach 1961–1978 był profesorem i kierownikiem wydziału smyczkowego w Boston University. W latach 1978–1985 podobną funkcję sprawował w Peabody Conservatory of Music w Baltimore oraz w Longy School of Music.
W 1983 otrzymał tytuł „Nauczyciela – Artysty roku”, przyznawany przez American String Teachers Association. W 1988 został uhonorowany Odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, a w 2000 Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Roman Totenberg był także jurorem międzynarodowych konkursów muzycznych i organizatorem festiwali.
Jego córką jest Nina Totenberg, dziennikarka amerykańskiego National Public Radio.