Romnalda

Romnalda
	; Romnalda strobilacea
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Rodzaj	Romnalda
	Nazwa systematyczna
	Romnalda P.F.Stevens; J. Arnold Arbor. 59: 148 (1978)
	Typ nomenklatoryczny
	Romnalda papuana (Lauterb.) P.F.Stevens
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Romnalda (Romnalda P.F.Stevens) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Obejmuje cztery gatunki występujące w Queensland w Australii i na Nowej Gwinei.

Nazwa naukowa jest anagramem nazwy rodzaju Lomandra, z którego został wyodrębniony.

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie rośliny zielne, o wysokości do 1 metra.

Pędy: Łodyga krótka, prosta lub rozgałęziona, płożąca, z włóknistymi korzeniami podporowymi.

Liście: Ulistnienie naprzemianległe, dwurzędowe. Blaszki liściowe równowąskie, o wymiarach od 60–120×3–5 mm (Romnalda ophiopogonoides) do 500–800×8–13 mm (R. strobilacea). U wszystkich gatunków poza R. strobilacea wierzchołek liścika jest ząbkowany.

Kwiaty: Kwiaty obupłciowe zebrane w wiechowaty kwiatostan o wydłużonej osi, w którym rozgałęzienia zakończone są niewielkimi wierzchotkami, wspartymi kilkoma podsadkami. Głąbik o wysokości do 30 cm, jedynie u R. strobilacea 60–90 cm. Szypułki członowane. Listki okwiatu przeważnie białe, jednożyłkowe, trwałe, błoniaste, eliptyczne, eliptyczno-jajowate do odwrotnie jajowato-sercowatych, o wymiarach do 4,0–4,5×1,2–1,5 mm. Sześć pręcików o nitkach zrośniętych u nasady, równowąskich do wąsko trójkątnych. Pylniki osadzone grzbietowo, skierowane do wewnątrz, podługowate, pękające przez podłużne szczeliny. Ziarna pyłku w kszatałcie nasiona fasoli. Zalążnia jajowata, trójkomorowa z dwoma zalążkami w każdej komorze. Szyjka słupka nitkowata, ¾–3 długości zalążni, wierzchołkowo kolankowata, zakończona główkowatym znamieniem.

Owoce: Jajowata do kulistawej, asymetryczna, gładka, pękająca komorowo torebka, zawierająca do czterech elipsoidalnych do półkulistych nasion o cienkiej łupinie, brązowych lub żółtych.

Gatunki podobne: Różni się od lomander obupłciowymi kwiatami.

Biologia i ekologia

Genetyka: Liczba chromosomów 2n wynosi 16.

Siedlisko: Wszystkie gatunki Romnalda występują w niewielkich populacjach, ograniczonych do nienaruszonych subtropikalnych lub tropikalnych lasów deszczowych, głównie na terenach wyżynnych, co wskazuje, że ich rozmieszczenie może mieć charakter reliktowy. Zasiedlają gleby granitowe lub bazaltowe. Romnalda grallata występuje również w podmokłych korytach strumieni oraz wzdłuż ich brzegów, a także na pochyłych zboczach górskich.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z plemienia Lomandreae podrodziny Lomandroideae w obrębie rodziny szparagowatych Asparagaceae.

Wykaz gatunków

Romnalda grallata R.J.F.Hend.
Romnalda ophiopogonoides Conran, P.I.Forst. & Donnon
Romnalda papuana (Lauterb.) P.F.Stevens
Romnalda strobilacea R.J.F.Hend. & Sharpe

Zagrożenie i ochrona

Wszystkie gatunki są rzadkie. Romnalda strobilacea jest uznawana za gatunek narażony na wyginięcie i podlega ochronie na podstawie Environment Protection and Biodiversity Conservation Act z 1999 roku. Głównymi zidentyfikowanymi zagrożeniami dla tego gatunku są niszczenie siedlisk wynikające z rozwoju rolnictwa i wypieranie z siedlisk przez inwazyjną lantanę pospolitą.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-09-08] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-09-08]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-09-08]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alexander S. George (red.): Flora of Australia. T. 46: Iridaceae to Dioscoreaceae. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1986, s. 91-92. ISBN 0-644-04356-3.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 J.G. Conran: Romnaldaceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 360. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).
1 2 3 4 5 6 John G. Conran, Paul I. Forster, Matthew Donnon. Romnalda ophiopogonoides (Asparagales: Laxmanniaceae), a new and endangered species from Wet Tropics bioregion of north-east Queensland. „Telopea”. 12 (2), s. 167-178, 2008.
1 2 Alison Shapcott, Billy Bau, Michael Powell. Fragmentation and Genetic Diversity in Romnalda (Dasypogonaceae), a Rare Rain Forest Herbaceous Genus from New Guinea and Australia. „Biotropica”. 41 (1), s. 128-136, 2009. DOI: 10.2307/20492538.
↑ R. J. F. Henderson. Romnalda grallata, a New Species of the Xanthorrhoeaceae from Queensland. „Kew Bulletin”. 37 (2), s. 229, 1982. DOI: 10.2307/4109965.
↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-09-08]. (ang.).
↑ Species Profile and Threats Database: Romnalda strobilacea. Australian Government. [dostęp 2021-10-17].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-09-08] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-09-08]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-09-08]. (ang.).

[fau-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Alexander S. George (red.): Flora of Australia. T. 46: Iridaceae to Dioscoreaceae. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1986, s. 91-92. ISBN 0-644-04356-3.

[kub-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 J.G. Conran: Romnaldaceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 360. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).

[ophio-7] 1 2 3 4 5 6 John G. Conran, Paul I. Forster, Matthew Donnon. Romnalda ophiopogonoides (Asparagales: Laxmanniaceae), a new and endangered species from Wet Tropics bioregion of north-east Queensland. „Telopea”. 12 (2), s. 167-178, 2008.

[sied-8] 1 2 Alison Shapcott, Billy Bau, Michael Powell. Fragmentation and Genetic Diversity in Romnalda (Dasypogonaceae), a Rare Rain Forest Herbaceous Genus from New Guinea and Australia. „Biotropica”. 41 (1), s. 128-136, 2009. DOI: 10.2307/20492538.

[grala-9] R. J. F. Henderson. Romnalda grallata, a New Species of the Xanthorrhoeaceae from Queensland. „Kew Bulletin”. 37 (2), s. 229, 1982. DOI: 10.2307/4109965.

[grin-10] USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-09-08]. (ang.).

[ochrona-11] Species Profile and Threats Database: Romnalda strobilacea. Australian Government. [dostęp 2021-10-17].