Romuald Kutera był aktywny twórczo od lat 70. XX wieku do drugiej dekady wieku XXI. Absolwent Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Pięknych we Wrocławiu) na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby. W latach 1975–1985 pracował na macierzystej uczelni, współprowadził Galerię Sztuki Najnowszej we Wrocławiu (1975–1980). Od 1975 współtworzył międzynarodowy ruch sztuki kontekstualnej wraz z małżonką, Anną Kuterą.
Jak podkreśla prof. dr hab. Anna Markowska:
Romuald Kutera należał do pokolenia, które radykalnie zmieniło polską sztukę, a współtworząc scenę artystyczną Wrocławia przyczyniło się do zmiany prowincjonalnego miasta na dorobku w krajową stolicę nowej sztuki. Ta niewiarygodna przemiana polegała na samoorganizacji i wzięciu spraw we własne ręce. Odtąd „TU” (zgodnie z tytułem cyklu fotografii) ustanowiony został środek świata: ponieważ nie podobały się artyście miejskie galerie, założył własną – w swym mieszkaniu i od razu międzynarodową (1973), by wkrótce potem współtworzyć legendarną dziś Galerię Sztuki Najnowszej, umiejscowioną w Akademickim Centrum Kultury Pałacyk przy ulicy Kościuszki we Wrocławiu; ponieważ nie podobały mu się wyświechtane tematy „artystyczne”, stworzył koncepcję trop artu – tropienia sytuacji i przestrzeni nie spenetrowanych dotąd przez artystów. To wprawiło go w tworzeniu zaskakującej i nowatorskiej sztuki, przy pomocy wszelkich dostępnych mediów – od aparatu fotograficznego po teleportację. Ciekawy społecznego oddziaływania sztuki, współtworzył ruch kontekstualny Jana Świdzińskiego. Łączył w sobie sprzeczne cechy: choć był konceptualistą, był wrażliwy na piękno jako transcendentny dar, a jeden z jego ostatnich cykli fotografii odnosił się do greckiej mitologii; kultywując swoją pojedynczą sprawczość ogłosił się projektantem kultury (1977), a lubiąc ludzi i doceniając kolegów-artystów wspierał ich jako kurator (niemal do ostatnich lat jako szef Galerii Sztuki Najnowszej w Gorzowie Wielkopolskim).
Pochowany na cmentarzu parafialnym we wsi Szewce koło Wrocławia.
Twórczość
Najważniejsze realizacje
W latach 1970–1974 zrealizował autorską fotografię kreacyjną, film oraz performance. Prace tego okresu opowiadają o naturze, czasie i przestrzeni. Są to m.in.: Program Trop-Art. – autorski zestaw fotografii, szkiców i notatek, opracowanych w formie plakatów; Zejście – Wejście – akcja artystyczna; Zegar czasu – akcja artystyczna; Afirmacja Sztuki – film 16mm, czarno-biały, Afirmacja sztuki – katalog fotografii kreacyjnej, A5, czarno-biały; Publikacja – wydawnictwo artystyczne. W latach 1975–1977 – określa czas i przestrzeń rzeczywistości dzięki pojęciu „TU”. Krótki zwrot ma na celu podkreślenie poetyckiej metafory, w formie fotografii i filmu. Prace z tego okresu to: TU – zestawy fotografii i sekwencje filmowe 16mm, czarno-białe, Korekta – video performance; Przekazywanie Kamery – film 16mm, czarno-białe video; Interpretacja – Reinterpretacja – zestawy fotografii. W latach 1978–1980 publikuje nową teorię sztuki „Anons o działaniach projektujących”. Prace z tego okresu to: Racjonalizacje Gier – akcja artystyczna; Działania lokalne na Kurpiach – praca w ramach programu sztuki kontekstualnej.
W latach 1981–1993 sformułował koncepcję Filmów czytanych. Tematem tych prac są woda, morze, mity i legendy morskie. Wśród nich należy wymienić: Traktat o historii sztuki – I, II; Serial abstrakcyjny – I, II, III; Inne morze – I, II, III, IV; Trójkąty bermudzkie – I do XXV; Moja historia sztuki – zestaw fotograficzny; Serial gazetowy; Atlantyda – I, II, III. Od 1994 roku tematem prac staje się woda, która funkcjonuje jako podstawowe medium prac Romualda Kutery. Są to instalacje wodne i obiekty multimedialne wykorzystujące ten związek chemiczny: zestaw Syreny; Łódź Charona – rzeźba stalowa; zestaw Nimfa; Od 2009 wprowadził do swoich zabiegów artystycznych wymyśloną, mitologiczną postać o imieniu Odryka, z której pomocą buduje nowe przestrzenie wizualne sztuki m.in. Objawienie Odryki – zestaw fotografii; Pierwsza rozmowa – zestaw fotografii; Odryka nad Odrą – zestaw fotografii na blasze srebrzonej. Od 2014 roku realizował także cykl fotografii łączonych z fragmentami luster zatytułowany Fragmentacje.
Wystawy indywidualne
Romuald Kutera, Miny, 1972Romuald Kutera, Lusterko, 1972Romuald Kutera, TU w Kenii, 2014
2012 – Pełnia sztuczna/The Artificial Fullmoon – Muzeum Współczesne Wrocław
2013 – Jest / nie ma. Wystawa prac z Kolekcji Sztuki Współczesnej DTZSP – Muzeum Współczesne Wrocław
2016 – Trzecia strona niewinności wystawa ze zbiorów Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych; Art. Main Stadion, MIA Gallery (Dworzec Główny we Wrocławiu)
2016 – Sztuka na wodzie, w ramach Nocy Muzeów – Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław
↑ŁukaszŁ.GuzekŁukaszŁ., Ruch galeryjny w Polsce. Zarys historyczny. Od lat 60.poprzez galerie konceptualne lat 70. po ich konsekwencje w latach 70. i 90., „Sztuka i dokumentacja” (sid 7), 2012, s. 13–29.
↑Materiał uzyskany dzięki uprzejmości autorki prof. dr hab. Anny Markowskiej.
123456789AnnaA.MarkowskaAnnaA., Awangarda nie biła braw cz.2, Wrocław: Muzeum Współczesne Wrocław, 2014, s. 38–41.
1234Od sztuki poczty i trop-artu do filmu strukturalnego i pięknej Odryki, czyli prawie cała prawda o Romualdzie Kuterze, [w:] AnnaA.MarkowskaAnnaA., Awangarda nie biła braw, Wrocław: Muzeum Współczesne Wrocław, 2014, s. 9–27.
12345678910AnnaA.MarkowskaAnnaA., Trzeba przetrzeć tę szybę. Powikłane dzieje wrocławskiej Galerii Sztuki Najnowszej (1975-1980) w ACK Pałacyk, [w:] AnnaA.Markowska (red.), Galeria Sztuki Najnowszej:Awangarda nie biła braw, Muzeum Współczesne Wrocław, 2014.
↑SylwiaS.SerafinowiczSylwiaS., Monilność Sztuki: Fotografie i Druki Konceptualne Romualda Kutery, Guzek (red.), „Sztuka i Dokumentacja” (11), 2014, s. 11–17.
↑Od sztuki poczty i trop-artu do filmu strukturalnego i pięknej Odryki, czyli prawie cała prawda o Romualdzie Kuterze, [w:] AnnaA.MarkowskaAnnaA., Romuald Kutera: Awangarda nie biła braw cz. II, Wrocław: Muzeum Współczesne Wrocław, 2014, s. 9–27.
12Kolekcja [online], Galeria Labirynt [dostęp 2020-05-21] [zarchiwizowane z adresu 2020-09-27](pol.).
↑Przekraczając medium. Wokół wystawy „Polska fotografia intermedialna lat 80-tych”, [w:] DorotaD.ŁuczakDorotaD., W stronę miasta kreatywnego Sztuka Poznania 198602911, Galeria Miejska Arsenał, 2011 [dostęp 2020-05-31].
↑Po setce. Wystawy Jubileuszowe 100 – lecia Związku Artystów Plastyków – katalog wystawy, Związek Polskich Artystów Plastyków, 2011, ISBN978-83-60527-08-5.
↑Katalog jubileuszowej wystawy 25/25 – 25 artystów na 25-lecie Galerii, MirosławM.Jasiński i inni, Galeria Miejska we Wrocławiu, 2017, ISBN978-83-942755-8-7.
↑Muzeum WspółczesneM.W.WrocławMuzeum WspółczesneM.W., Wrocław konkretny. Dzieła z kolekcji Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, Publikacja towarzyszy wystawie „Wrocław konkretny. Dzieła z kolekcji Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych”, 27.10.2017–26.03.2018, Muzeum Współczesne Wrocław, 2017.
↑BozennaB.StoklosaBozennaB., JerzyJ.OnuchJerzyJ., AnnaA.KuteraAnnaA., AnnaA.KuteraAnnaA., AnnaA.KuteraAnnaA., Contemporary Art from Poland, Banff, Alta: Walter Phillips Gallery, 1986, ISBN978-0-920159-28-6 [dostęp 2020-06-02](ang.).
↑CarlC.AignerCarlC., Robert F.R.F.HammerstielRobert F.R.F., Passagen der Photographie: aktuelle Photokunst aus Polen, GrzegorzG.Przyborek i inni, FLUSS, NÖ-Fotoinitiative, 1991.
↑Mai de la Photo du 16 mai au 9 juin 1991, Reims 1991.
↑RichardR.MartelRichardR., NathalieN.PerreaultNathalieN., Nové Zámky: 4e Festival d’art alternatif, Québec: Le Lieu centre en art actuel 1992.
↑From mail-art and trop-art to structural film and the beautiful Odryka, or almost the entire truth about Romuald Kutera, [w:] AnnaA.MarkowskaAnnaA., Romuald Kutera.The Avant-Garde Did Not Applaud, 2014, s. 48–60.
↑Sztuka kontekstualna. Materiały z Konferencji Sztuki Kontekstualnej, 24 -26 V 1977, [w:] ZbigniewZ.KorzebZbigniewZ. (red.), Wypisy ze sztuki, Lublin 1977.
↑JanuszJ.SzczuckiJanuszJ., Galeria Znak – kalendarium, „Sztuka i Dokumentacja (nr 3)”, 2010, s. 36–38.