Roskea

Roskea
	; Roskea chińska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	imbirowce
Rodzina	imbirowate
Rodzaj	roskea
	Nazwa systematyczna
	Roscoea Sm.; Exot. Bot. 2: 97 (1806)
	Typ nomenklatoryczny
	R. purpurea J.E. Smith
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Roskea (Roscoea Sm.) – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). Obejmuje 24 gatunki. Występują one w rejonie Himalajów od Kaszmiru po środkowe Chiny, północną Mjanmę i Wietnam. Rośliny te wyróżniają się w obrębie imbirowatych tym, że znoszą trudne warunki górskie (spotykane są nawet na rzędnej 4800 m n.p.m.), ekspozycję na pełne nasłonecznienie i niskie temperatury.

Rośliny uprawiane są jako ozdobne, w tym także w ogrodach w strefach umiarkowanych.

Morfologia

Pokrój: Niewysokie, często nieprzekraczające kilkunastu cm wysokości, rośliny zielne z nadziemną nibyłodygą (tworzoną przez zwinięte pochwy liściowe) wyrastającą co roku ze zredukowanego, prosto wzniesionego kłącza. Rośliny te mają grube, wrzecionowatego kształtu korzenie.
Liście: Pochwy liściowe zwinięte w nibyłodygę, na granicy z blaszką z drobnym języczkiem, blaszka lancetowata do eliptyczno podługowatej, ogonka liściowego brak.

Kwiaty: Zebrane w kwiatostan szczytowy określany jako grono lub kłos, wyrastający na szypule krótkiej i schowanej w nibyłodydze lub znacznie od niej wyższej. W kątach zielonych przysadek wyrastają pojedyncze kwiaty. Kielich jest rurkowaty, od dołu z rozcięciem, na szczycie z 2 lub 3 ząbkami. Korona zwykle jest dłuższa od kielicha, jest lejkowata, z krótką rurką u nasady. Boczne, wąskie płatki są w dolnej połowie zrośnięte z płatkiem środkowym tworzącym warżkę. Boczne prątniczki mają postać podobną do płatków korony. Płodny pręcik ma krótką nitkę i równowąską główkę z pylnikami. Łącznik przerasta pylniki i jest rozdęty w ostrogę. Słupek jeden, z trójkomorową, walcowatą zalążnią zawierającą liczne zalążki. Szyjka słupka jest nitkowata, zakończona lejkowatym znamieniem, z orzęsionym brzegiem.

Owoce: Elipsoidalne, walcowate lub maczugowate mięsiste torebki, otwierające się trzema klapami lub jednym bocznym pęknięciem. Nasiona z białą, mięsistą osnówką.

Roscoea alpina
Roscoea glaucifolia
Roscoea schneideriana

Systematyka

Rodzaj należy do plemienia Zingibereae z podrodziny Zingiberoideae z rodziny imbirowatych Zingiberaceae.

Wykaz gatunków

Roscoea alpina Royle – roskea górska
Roscoea auriculata K.Schum.
Roscoea australis Cowley
Roscoea bhutanica Ngamr.
Roscoea brandisii (King ex Baker) K.Schum.
Roscoea capitata Sm.
Roscoea cautleyoides Gagnep. – roskea chińska
Roscoea debilis Gagnep.
Roscoea forrestii Cowley
Roscoea ganeshensis Cowley & W.J.Baker
Roscoea glaucifolia F.J.Mou
Roscoea humeana Balf.f. & W.W.Sm.
Roscoea kunmingensis S.Q.Tong
Roscoea megalantha Tosh.Yoshida & Yangzom
Roscoea nepalensis Cowley
Roscoea ngainoi A.A.Mao & Bhaumik
Roscoea praecox K.Schum.
Roscoea pubescens Z.Y.Zhu
Roscoea purpurea Sm. – roskea purpurowa
Roscoea schneideriana (Loes.) Cowley
Roscoea scillifolia (Gagnep.) Cowley
Roscoea tibetica Batalin
Roscoea tumjensis Cowley
Roscoea wardii Cowley

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-01-10] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-01-10] (ang.).
1 2 3 4 Roscoea Sm.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-01-10].
↑ Roscoea J. E. Smith, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-01-10] .
↑ Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 154-155. ISBN 978-83-925110-5-2.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Roscoea Smith, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-01-10] .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. IV. Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 480, 484. ISBN 978-3-642-08378-5.
↑ Genus Roscoea Sm., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-01-10] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-01-10] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-01-10] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 Roscoea Sm.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-01-10].

[ing-4] Roscoea J. E. Smith, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-01-10] .

[gawrys-5] Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 154-155. ISBN 978-83-925110-5-2.

[china-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Roscoea Smith, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-01-10] .

[kubitzki-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. IV. Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 480, 484. ISBN 978-3-642-08378-5.

[grin-8] Genus Roscoea Sm., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-01-10] .