Roy Jacobsen

Roy Jacobsen

Data i miejsce urodzenia	26 grudnia 1954 Oslo
Data śmierci	18 października 2025
Narodowość	norweska
Dziedzina sztuki	literatura
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Roy Jacobsen (ur. 26 grudnia 1954 w Oslo, zm. 18 października 2025) – norweski prozaik.

Życiorys

Dorastał w Grorud, wówczas przedmieściu Oslo. W latach 1979–1986 mieszkał w Sollfjellsjøen (rodzinnej miejscowości swojej matki) w regionie Nordland. Obydwa te miejsca często pojawiały się w jego twórczości. Debiutował w 1982 r. zbiorem opowiadań Fangeliv (Więzienne życie), za który otrzymał nagrodę im. Tarjei Vesaasa.

W 1991 r. opublikował powieść Seierherrene (Zdobywcy) nominowaną do Nagrody literackiej Rady Nordyckiej. Na przykładzie dwóch pokoleń norweskiej rodziny Jacobsen pokazuje całkowitą zmianę warunków i stylu życia w swoim kraju. W ciągu kilku dziesięcioleci XX wieku tradycyjne norweskie społeczeństwo złożone z rolników, robotników i nielicznej klasy średniej przekształciło się w nowoczesne, postindustrialne społeczeństwo dobrobytu. Do tych pokoleniowych doświadczeń Jacobsen powraca m.in. w powieści Vidundenbarn (wyd. pol. Cudowne dzieci, 2012). Większość jej akcji toczy się we wczesnych latach 60. XX w. Wówczas to w życie Finna, ucznia szkoły podstawowej i jego rozwiedzionej matki (mieszkańców blokowiska w Oslo), wkracza siedmioletnia przyrodnia siostra chłopca. Ich losy to opowiedziana z perspektywy wielu lat historia dorastania, w której tęsknota za minionym czasem przeplata się z ironią, a wspomnienia chwil beztroskich z doświadczeniem brutalności świata.

W Polsce opublikowano również thriller Det nye vannet Nowa woda (wyd. pol. 1998), powieść psychologiczno-sensacyjną Izmael (wyd. pol. 1998) oraz teksty Jacobsena w: Norwegia: Przewodnik nieturystyczny (Warszawa 2011) i Antologii współczesnej prozy norweskiej (Izabelin 1996).

Był także autorem biografii Trygve Bratteliego, w latach 70 XX w. dwukrotnego premiera Norwegii.

Twórczość

• Fangeliv – opowiadania (1982)
• Hjertetrøbel – powieść (1984)
• Tommy – powieść (1985)
• Det nye vannet – powieść (1987), wyd. pol. Nowa woda, przeł. I. Zimnicka, Izabelin 1998
• Virgo – powieść (1987)
• Det kan komme noen – opowiadania (1989)
• Ursula – książka dla dzieci (1990)
• Seierherrene – powieść (1991)
• Fata morgana – powieść (1992)
• Den høyre armen – opowiadania (1994)
• Trygve Bratteli: En fortellig – biografia (1995)
• Ismael – powieść (1998), wyd. pol. Izmael, przeł. I. Zimnicka, Izabelin 1998
• Grenser – powieść (1999)
• Fugler og soldater – opowiadania (2001)
• Det nye vannet – opowiadania (2003)
• Frost – powieść (2005)
• Hoggerne – powieść (2005)
• Marions slør – powieść (2007)
• Vidunderbarn – powieść (2009), wyd. pol. Cudowne dzieci, przeł. A. Topaczewska, Kraków 2012
• Anger – powieść (2011)
• Niewidzialni – powieść, pol. przekład Iwona Zimnicka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2018
• Białe morze – powieść, pol. przekład Iwona Zimnicka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2019
• Oczy z Rigela – powieść, pol. przekład Iwona Zimnicka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2020
• Tylko matka – powieść, pol. przekład Iwona Zimnicka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2021
• Niegodni – powieść, pol. przekład Iwona Zimnicka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2024

Odznaczenia

• Krzyż Komandorski Orderu Sokoła Islandzkiego (Islandia, 2017)

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Biografia i twórczość autora na stronie wydawcy (norw.)
• Wywiad z pisarzem (ang.)