Sajany

Sajan Wschodni, w tle masyw Munku Sardyk
Sajan Wschodni, widok z Przełęczy Czterech

Sajany – system górski w Azji położony w większej części na terytorium Rosji oraz w małej części na terytorium Mongolii. Rozciąga się od Ałtaju na zachodzie do jeziora Bajkał na wschodzie.

Sajany są górami fałdowymi powstałymi w orogenezie kaledońskiej, a kilkakrotnie odmładzanymi w hercyńskiej i alpejskiej. Zbudowane z prekambryjskich skał zmetamorfizowanych (gnejsy, łupki krystaliczne, kwarcyty) i dolnopaleozoicznych skał osadowych (łupki, piaskowce, margle) z częstymi intruzjami granitów.

W skład Sajanów wchodzą dwa główne łańcuchy: Sajan Wschodni i Sajan Zachodni:

Główne łańcuchy są złożone z równoległych pasm górskich o stromych zboczach i rzeźbie alpejskiej. Liczne polodowcowe formy rzeźby. Lodowce zajmują powierzchnię około 8 km². W pobliżu połączenia Sajanu Wschodniego i Sajanu Zachodniego leżą głębokie kotliny: na zachodzie – Minusińska, na południu – Todżyńska i Tuwińska.

Klimat umiarkowany chłodny. Liczne rzeki dorzecza Angary i górnego Jeniseju. Wysokie partie gór (ponad 1600–2100 m n.p.m.) pokrywają pola ruchomych głazów (tzw. kurumy) i górska tundra. Na zboczach rośnie tajga iglasta, w głębokich dolinach występuje roślinność stepowa.

Na północnych zboczach Sajanu Zachodniego znajduje się Park Narodowy „Szuszenskij bor” i Rezerwat Chakaski, w części środkowej Sajańsko-Szuszeński Rezerwat Biosfery, a na północno-zachodnich zboczach Sajanu Wschodniego Park Narodowy „Słupy Krasnojarskie”.

Na terenie Sajanów występują złoża żelaza, miedzi, złota, grafitu, azbestu, nefrytu i innych.

Przypisy

  1. ↑ НП "Шушенский бор" [online], shushbor.ru [dostęp 2021-06-25].
  2. ↑ Заповедник Хакасский [online] [dostęp 2021-12-25] (ros.).
  3. ↑ Государственный природный биосферный заповедник «Саяно-Шушенский» [online], sayanzapoved.ru [dostęp 2021-12-07].
  4. ↑ О нацпарке [online], kras-stolby.ru [dostęp 2021-07-29].

Linki zewnętrzne