| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Województwo | |
| Rzeka | |
| Długość | 40,02 km |
| Powierzchnia zlewni |
395 km² |
| Źródło | |
| Miejsce | Lusówko |
| Wysokość |
90 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Warta |
| Miejsce |
w Obrzycku |
| Wysokość |
42,5 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |
Sama – rzeka w zachodniej Polsce, lewy dopływ Warty. Płynie na Pojezierzu Poznańskim, w województwie wielkopolskim.
Przepływa rynną polodowcową przez równinne tereny zachodniopoznańskiej moreny dennej. Wypływa z jeziora Lusowskiego w miejscowości Lusówko, w pobliżu Tarnowa Podgórnego, na wysokości około 90 m n.p.m., wśród wzniesień morenowych. Początkowo z Jeziora Lusowskiego (122 ha) płynie na zachód, po 2 km zmienia kierunek na północny i wykorzystuje długą rynnę ciągnącą się z południa ku północy, częściowo zaadaptowaną na Zbiornik Radzyny. Dno doliny Samy jest tu podmokłe, a brzegi wysokie. W środkowym brzegu rzeki jej dolina jest wąska i prawie bezleśna. Około 7,5 km przed ujściem Sama zmienia kierunek na północno-zachodni, a jej dolina pogłębia się. W otoczeniu znajdują się tu lasy. Sama po drodze przejmuje spływy jezior: Bytyńskiego, Lubosińskiego Dużego i Małego, Buszewskiego, Pamiątkowskiego, Szamotulskiego i Sycyńskiego.
Sama przepływa przez miejscowości takie jak: Lusówko, Jankowice, Kaźmierz, Myszkowo, Szamotuły, Grabowiec, Kobylniki i Obrzycko. Od młyna w Obrzycku rzeka płynie jarem; ma tu bardzo bystry brzeg i przypomina potok górski. Ujście Samy do Warty w Obrzycku leży na wys. 42,5 m n.p.m.
Sama jest mało popularnym szlakiem kajakowym, dostępnym tylko przy wyższym stanie wód. W dolnym biegu występuje sporo przenosek, spowodowanych zalegającymi pniami drzew, a także mostkami i śluzami. Trasa ma postać częściowo prostych, długich odcinków, na przemian z silnymi meandrami.