| miasto i gmina | |||
Pałac w przysiółku Obrzycko-Zamek | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Powiat | |||
| Data założenia |
1238 | ||
| Prawa miejskie |
1458–1580, 1638–1934, 1990 | ||
| Burmistrz |
Igor Kołoszuk | ||
| Powierzchnia |
3,74 km² | ||
| Populacja (30.06.2016) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 61 | ||
| Kod pocztowy |
64-520 | ||
| Tablice rejestracyjne |
PSZ | ||
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego | |||
Położenie na mapie Polski | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |||
| TERC (TERYT) |
3024011 | ||
| SIMC |
0971212 | ||
Urząd miejski Rynek 1964-520 Obrzycko | |||
| Strona internetowa | |||
| BIP | |||
Obrzycko – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone przy ujściu rzeki Samy do Warty.
Według danych z 31 grudnia 2013 miasto miało 2384 mieszkańców.


Miasto stanowi odrębną jednostkę samorządu terytorialnego (gminę miejską). Obrzycko jest równocześnie siedzibą gminy wiejskiej Obrzycko. Restytucja Obrzycka w 1990 przez utworzenie odrębnej miejskiej gminy Obrzycko była błędem proceduralnym.
W latach 1954–1972 będąc wsią należało i było siedzibą władz gromady Obrzycko. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa poznańskiego.
Według danych z 2002 użytki rolne stanowią 54% powierzchni miasta, a użytki leśne 14%.
Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosiła 3,74 km².
Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1238 gdzie odnotowano ją pod nazwą „Oberiz”, 1253 „Obrichz”, 1256 „Obrizsk”, 1280 „Obritsco”, 1298 „Obriczko”, 1337 (według zachowanej kopii z 1555) „Oboziczsko”, 1383 (wg relacji z XV wieku) „Obrziczsko, Obrzyczsko”, 1432 „Obrzyczko”, 1438 „Obrzysko”, 1439 „Obrzisko”, 1472 „Obrziczko”, 1508 „Obriczsko”, 1580 „Obrzicko”. Nazwą niemiecką miasta była Obersitz
Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone wcześniej niż odnotowały to historyczne zapisy. W okolicy archeolodzy odnaleźli wczesnośredniowieczny skarb srebrny z X wieku, który odkryty został w 1842, a także zlokalizowali dwie, lub trzy osady wczesno i późnośredniowieczne. W 1969 badania powierzchniowe odsłoniły późnośredniowieczne grodzisko stożkowate, położone na wzgórzu na lewym brzegu rzeki Warty leżącym na zachód od miejscowości, na cyplu utworzonym przez rzeki Wartę i Samę. Prawdopodobnie z powodu zniszczeń nie stwierdzono śladów fosy oraz wałów.
Początkowo miejscowość była wsią książęcą, później kościelną, należącą do zakonu joannitów, a następnie szlachecką należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty polskiej z rodu Obrzyckich, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko. Później właścicielami była także polska szlachta z rodu Jezierskich, Świdwów, Tomickich. Od 1320 leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1465 należała do powiatu poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1256 była siedzibą własnej parafii. W 1510 leżała w dekanacie Oborniki.
Gród obrzycki był w XIII wieku siedzibą loklanej kasztelanii. Źródła historyczne odnotowały kasztelanów obrzyckich: w 1238 Nieborza (łac. „Nebora”), 1253 Janusza, który w 1239, jak podejrzewają historycy, był prawdopodobnie chorążym księcia wielkopolskiego Władysława Odonica. W 1280 odnotowano kasztelana Włosta, późniejszego kasztelana drzeńskiego w latach 1293-1299. W 1390 kasztelanem był Jan zwany Obrzyckim wymieniony w jednym z dokumentów jako świadek.
W 1256 książę wielkopolski Bolesław Pobożny zatwierdził zamianę majątków dokonaną pomiędzy jego bratem Przemysłem I a joannitami z klasztoru św. Jana pod Poznaniem. Joannici oddali kościół w Rogoźnie wraz z przypisanymi sobie wsiami i dziesięcinami, a w zamian otrzymali kościół w Obrzycku oraz dziedzinę Siedlec koło Kostrzyna w powiecie pyzdrskim. W 1298 biskup poznański Andrzej Zaremba podzielił archidiakonat poznański na trzy aichidiakonaty i zaliczył m.in. kościół w Obrzycku do archidiakonatu większego, poznańskiego.
Miejscowość początkowo była wsią. W 1337 odnotowany został jako świadek dziedzic wsi Mikołaj z Obrzycka. W 1348 (według zachowanej kopii z 1555) wspomniany został prawdopodobnie syn Mikołaja i spadkobierca Wincenty z Obrzycka. W 1383 wspomniany został Wierzbięta ze Smogulca stronnik starosty generalnego Wielkopolski Domarat z Pierzchna, który podczas lokalnej wojny domowej zwanej wojną Grzymalitów z Nałęczami nocował koło Obrzycka za rzeką Wartą, a więc prawdopodobnie na jej prawym brzegu.
W 1390 odnotowano Jana Obrzyckiego noszącego odmiejscowe nazwisko pochodzące od nazwy miejscowości, który prawdopodobnie był kasztelanem obrzyckim. W latach 1400-1412 notowano podczaszego poznańskiego w latach 1406-1414, asesora sądu w Poznaniu w 1407 i w Kościanie w 1412 Wincentego Obrzyckiego, który zmarł po 1414. W 1400 wraz z bratem Mikołajem toczył spór sądowy z Bieniakiem Sierakowskim i Sędziwojem Uzarzewskim o podział dóbr sierakowskich po zmarłej Wichnie z Sierakowa, babce Wincentego oraz Mikołaja i Bieniaka Sierakowskich, a teściowej Sędziwoja Uzarzewskiego. Woźny sądu ziemskiego oświadczył, że wręczył temuż Wincentemu dwa pozwy przed zamkiem w ogrodzie zwanym Kłodnica (łac. „ante castrum sub viridario, quod dicitur Clodnicza”). W początku XV wieku archiwa sądowe odnotowały kilka procesów jakie toczył Wincenty Obrzycki. W 1403 spierał się przed sądem z Piotrem ze Stobnicy o zboże wartości 12 grzywien, które wymłócił tenże Wincenty; w latach 1403-1404 z Hektorem z Ćmachowa, który dowodził, że w Białczu odbył się sąd w sprawie poddanego Wincentego, któremu Hektor miał zapłacić 5 grzywien. Odnotowano także inne jego procesy.
W 1432 Piotr z Obrzycka przywiesił swoją pieczęć z herbem Nałęcz, należącą do ojca Wincentego z Obrzycka, do dokumentu, w którym panowie oraz miasta województwa poznańskiego zobowiązały się, że po śmierci króla polskiego Władysława II Jagiełły obiorą królem jednego z jego synów. Dokonało się to w 1424 wyborem najstarszego syna Jagiełły Władysława III Warneńczyka. W latach 1469-1641 miejscowość notowana była jeszcze jako wieś. Dopiero z lat 1458-1527 pochodzą jedyne znane średniowieczne wzmianki o miejscowości jako o mieście. W 1458 miasto Obrzycko miało dostarczyć jednego pieszego na wyprawę wojenną do Malborka w czasie wojny trzynastoletniej.
W latach 1463-1475 Obrzycko znajdowało się w posiadaniu szlacheckiego rodu Jezierskich noszących odmiejscowe nazwisko od miejscowości Jeziora Wielkie koło Kórnika w powiecie pyzdrskim. W latach 1463-1466 notowano Dobrogosta Jezierskiego, w 1465 Jana, w latach 1465-1466 Abrahama, w latach 1465-1473 Sędziwoja i w latach 1465-1475 Tomasza. Bracia Jezeirscy, w drugiej połowie XV wieku, byli dziedzicami wsi posiadający ją na zasadzie niedziału. W 1448 Dobrogost Jezierski dziedzic obrzycki zapisał swojej żonie Annie po 200 grzywien posagu oraz wiana na części Koźmina. W 1465 Dobrogost Jezierski oraz jego bracia Jan, Sędziwój i Tomasz otrzymali od swego brata niedzielnego Abrahama Jezierskiego plebana w Niezamyślu (obecnie część Zaniemyśla) jego części po rodzicach we wsiach Jeziora Wielkie, Luciny (bez jeziora Łękno) i Kaleje oraz części w mieście Obrzycko oraz wsiach Koźmin oraz Obrowo. W latach 1473-1475 Tomasz Jezierski zapisał swojej żonie Katarzynie po 300 grzywien posagu i wiana: w 1473 na wsiach Obrzycko, Koźmin i Obrowo, a w 1475 na wsiach Jeziora Wielkie i Luciny. W 1475 Tomasz Jezierski sprzedał chorążemu poznańskiemu Mikołajowi Tomickiemu miasto Obrzycko oraz wsie Obrowo, Koźmin i opustoszałe Bąkowo za 1400 grzywien. W latach 1475-1580 miejscowość należała do polskiej szlachty z rodu Tomickich. W 1475 Mikołaj Tomicki oprócz Obrzycka był właścicielem m.in. Tomic, Rybojedzka, Koźmina i Mirosławka.
Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych. W 1469 Obrzycko znalazło się wśród wsi, które zasądzono na zapłacenie 14 grzywien kary z powodu niezapłacenia podatków królewskich oraz niedopuszczenia do ich egzekucji. W 1475 i 1499 miejscowość odnotowana w wykazie zaległości podatkowych. W 1507 miasto Obrzycko zapłaciło szos. W 1508 miał miejsce pobór z Obrzycka od dwóch młynów zasilanych wodą, z których każdy posiadał po jednym kole wodnym. W 1563 pobrano podatki od karczmy dorocznej, młyna zbożowego dorocznego zwanego „Nadolny” o jednym kole wodnym oraz od młyna dorocznego zwanego „Górnym” o dwóch kołach. Podatki uiścili również miejscowi zagrodnicy. W 1577 miał miejsce pobór z Obrzycka, który zapłacił Piotr Tomicki. W latach 1580-1583 płatnikiem poboru z Obrzycka był Mikołaj Tomicki, który zapłacił w 1580 od dwóch zagrodników, trzech komorników, dwóch młynów dorocznych posiadających łącznie 4 koła wodne.
Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.


Przez Obrzycko przebiegają droga wojewódzka nr 185 z Piotrowa do Szamotuł, a także drogi powiatowe nr 1848P o przebiegu Obrzycko – Jaryszewo – Szamotuły i 1899P z Obrzycka do Ostroroga. Ponadto komunikację autobusową zapewniają przedsiębiorstwa PKS Wałcz i PKS Kołobrzeg oraz Matmich-Bus. Obrzycko posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Poznaniem, Szamotułami, Piłą, Czarnkowem, Wałczem i Kołobrzegiem[potrzebny przypis].
Przez miasto przebiegała linia kolejowa Oborniki – Wronki. Teraz tory są rozebrane, a linia została zlikwidowana. Była nazywana trasą wroniecką lub Jasiem. Oddawano ją do eksploatacji etapami. Pierwszy etap prac budowlanych zakończył się 1 lutego 1910 roku, kiedy to oddano do użytku szlak od Wronek do Jaryszewa, do mostu nad Wartą o długości 14,3 km. Uroczystości związane z otwarciem trasy zaszczycił sam hrabia Raczyński, który posiadał w pobliżu ziemie i dofinansował budowę szlaku. Dnia 1 lipca tego samego roku oddano do użytku pozostałą część trasy, z Jaryszewa do Obornik o długości 17,4 km. Prace budowlane były podzielone na dwa etapy, ponieważ w połowie trasy, między stacjami Jaryszewo i Stobnica, linię przecina rzeka Warta. Wybudowano w tym miejscu most (długości 206 metrów) o konstrukcji kratownicowej nad nurtem rzeki. Główne przęsło umieszczono na wysokości 8,84 m nad lustrem wody. Pierwszy pociąg wjechał nań 8 maja, potem przeprowadzono próby obciążeniowe. Po wykonaniu wszystkich prac budowlanych linia została oddana w całości do eksploatacji 1 lipca 1910 roku. Lokomotywa z jednym wagonem pasażerskim pokonywała trasę aż do końca 1991 roku.
1 stycznia 1992 Polskie Koleje Państwowe zawiesiły przewozy pasażerskie. Jak podaje Stanisław Koziarski w książce „Sieć kolejowa Polski w latach 1918–1992”, PKP zawiesiły przewozy wbrew woli społeczności lokalnej i bez zgody władz terenowych. Zawieszono wtedy ruch na kilkudziesięciu szlakach o łącznej długości około tysiąca km.
1 stycznia 1994 wstrzymano ruch towarowy na trasie od Słonaw do Obrzycka. 1 stycznia 2000 zrobiono to samo z odcinkiem Oborniki – Słonawy. Najdłużej był czynny odcinek od Obrzycka do Wronek. Ruch zawieszono tam 22 grudnia 2000. W 2001 linia była już nieprzejezdna. Pomiędzy Obrzyckiem a mostem nad Wartą w pobliżu Jaryszewa brakowało około 200 m torów. 28 lutego 2005 linia kolejowa Oborniki – Wronki została skreślona z kolejowego wykazu linii kolejowych D-29. W 2008 na przełomie maja i czerwca, na terenie Gminy Oborniki linia została rozebrana. Tory urywają się w połowie mostu nad Wartą w Stobnicy. Do 2010 roku możliwy był jeszcze wjazd pociągu do Obrzycka od strony Wronek. W 2010 zorganizowano huczne obchody uruchomienia linii – Piknik Kolejowy „100 lat Jasia” i wtedy w stronę Wronek można było przejechać się drezyną. Teraz jednak tory w stronę Wronek są rozebrane.
Najbliższa, czynna stacja kolejowa znajduje się we wsi Pęckowo, która oddalona jest od Obrzycka o około 5 km i położona jest przy linii kolejowej nr 351 (relacji Poznań Główny – Szczecin Główny).
Edukacja:

Kultura:

W mieście działa od 1947 r. Miejski Klub Sportowy Warta Obrzycko.
Obiekty:
Szlaki turystyczne:
Odcinki tych szlaków, czerwonego do Wronek i zielonego do Szamotuł, wchodzą w skład Europejskiego Dalekobieżnego Szlaku Pieszego oznaczonego symbolem E-ll, prowadzącego znad Morza Północnego do przejścia granicznego w Ogrodnikach.

Obrzycko leży na trasie Wielkiej Pętli Wielkopolski.

Obrzycko ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Obrzycka wybierają do swojej rady miasta 15 radnych.
W 2013 wydatki budżetu gminy miejskiej Obrzycko wynosiły 10,06 mln zł, a dochody budżetu 9,27 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na koniec 2013 wynosiło 816 tys. zł, co stanowiło 8,81% wartości wykonywanych dochodów.
W 2013 wydatki na administrację publiczną w gminie miejskiej Obrzycko wynosiły 1,52 mln zł.
W 2009 Rada Miasta Obrzycko postanowiła złożyć wniosek o połączenie gminy miejskiej Obrzycko z gminą wiejską Obrzycko. Następnie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami Obrzycka w sprawie połączenia gmin, gdzie 1204 osoby (94,43%) poparły wniosek, a 33 były przeciwne (frekwencja 68,99%). Następnie Rada Miasta Obrzycko wydała pozytywną opinię ws. połączenia.
Rada Gminy Obrzycko wyraziła negatywną opinię w sprawie łączenia gmin, na podstawie konsultacji z mieszkańcami gminy wiejskiej, których 99,14% głosów było przeciw (frekwencja 47,41%). Wojewoda wielkopolski pozytywnie zaopiniował wniosek o połączenie wskazując, że zasadne jest utworzenie jednej, większej jednostki, ponieważ wzrosną jej szanse rozwoju i efektywność gospodarowania środkami publicznymi. Wniosek o połączenie został odrzucony przez Radę Ministrów w 2010.
W 2013 wydatki na administrację publiczną w gminie miejskiej Obrzycko wynosiły 1,52 mln zł, a w gminie wiejskiej wynosiły 2,17 mln zł.