Kobylin

Kobylin
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Klasztor Franciszkanów w Kobylinie
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

krotoszyński

Gmina

Kobylin

Prawa miejskie

przed 1303

Burmistrz

Tomasz Lesiński

Powierzchnia

4,87 km²

Wysokość

104 m n.p.m.

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość


3288
675,2 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 65

Kod pocztowy

63-740

Tablice rejestracyjne

PKR

Położenie na mapie gminy Kobylin
Mapa konturowa gminy Kobylin, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kobylin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kobylin”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Kobylin”
Położenie na mapie powiatu krotoszyńskiego
Mapa konturowa powiatu krotoszyńskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kobylin”
Ziemia51°43′00″N 17°13′36″E/51,716667 17,226667
TERC (TERYT)

3012024

SIMC

0954478

Urząd miejski
Rynek Marszałka J. Piłsudskiego 1
63-740 Kobylin
Strona internetowa

Kobylin – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kobylin.

Położenie

Położony jest nad strumieniem Radęca (dawniej Rzedziąca), u zbiegu linii kolejowych Krotoszyn-Leszno i Kobylin-Rawicz (nieczynna), przy drodze krajowej nr 36: Ostrów Wielkopolski-Krotoszyn-Rawicz-Lubin-Prochowice, około 16 km na zachód od Krotoszyna i około 45 km na zachód od Ostrowa. Historycznie leży w Wielkopolsce.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1289 gdzie odnotowano ją pod staropolską, zlatynizowaną nazwą " Cobylino” we fragmencie „in oppido Cobylino, alias Veneti… in villa eadem dicta Cobelino, que lacet ante foras dicti oppidi Cobelino”, 1303 (wg kopii z 1426) „civitatem nostram dictam Cobilino”, 1498 „oppidi Cobylyno”, „oppidi Cobylyn”, 151-1512 „Cobylyno Antiqua”, 1511-1523 „de oppidio Kobylyno, Cobylno”, „Cobylyn opp.”, 1535 „Cobylyn vetus villa”, 1578 „Kobelin”, 1620 „Kobelin”, 1674 „Kobylin”.

Według językoznawców dawna nazwa miejscowości „Kobylin” pochodzi od nazwy osobowej „kobyła” oznaczającej w języku staropolskim „klacz”, samicę konia domowego z dodaniem sufiksu „-ino”, wtórnie „-in”. W XVI-XVII wieku oraz w zapisach gwarowych w gwarze poznańskiej w nazwie wystąpiło przejście „-yl” w „-el”. W zapisie z 1620 „Kobelino” pojawiła się południowowielkopolska postać dialektalna „Kobelin” odbijająca wymowę typu „drabinia, pierzynia”. W XIII wiecznym zapisie występuje także nazwa oboczna „Venetia” czyli „Wenecja”.

Po rozbiorach Polski Prusacy używali zgermanizowanych form polskiej nazwy. Używana była także polska nazwa. W 1846 miejscowość odnotowano jako „Kobylin miasto i Stary Kobylin folwark”, w 1883 nazwy „Kobylin miasto, Kobylin Stary” oraz niemiecką „Alt Kobylin”. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości odnotowano w 1921 polską nazwę „Kobylin, Stary Kobylin” oraz niemiecką „Alt Kobylin”.

Po wybuchu II wojny światowej w czasie niemieckiej okupacji ziem polskich nazistowska administracja III Rzeszy wprowadziła nową, urzędową niemiecką nazwę „Koppelstadt”

Historia

Dokument z 1303 r. ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu: Mikołaj, wojewoda kaliski daje Henczy prawo lokowania miasta Wenecji oraz nadaje mu wolne łany przed miastem i dwa łany we wsi Kobylin.

Kobylin był prywatnym miastem szlacheckim lokowanym w 1303, które położone było w XVI wieku w województwie kaliskim Koronie Królestwa Polskiego w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Z 1303 roku pochodzi pierwsza wzmianka o Kobylinie jako mieście. Data samej lokacji pozostaje nieznana, doszło do niej jednak z pewnością wskutek starań ówczesnego właściciela, wojewody kaliskiego, Mikołaja Przedpełkowica z rodu Łodziów - być może doszło do niej jeszcze za panowania Przemysła II.

Pierwszą nazwą miasta była Wenecja. W przeszłości liczne jarmarki (do dziewięciu rocznie). Od 1456 roku w Kobylinie prowadzono szkołę przyklasztorną oo. Bernardynów. Jej absolwenci kierowali się zazwyczaj na studia do Krakowa. Byli wśród nich:

W czasie wojny trzynastoletniej Kobylin wystawił w 1458 roku 10 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w Malborku.

W czasie zaboru pruskiego Kobylin należał do powiatu Krotoszyn (1793-1919). Według spisu urzędowego z 1837 roku miasto liczyło 2 226 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 261 dymów (domostw).

Podczas powstania wielkopolskiego mieszkańcy zorganizowali kompanię ochotniczą, która brała udział w walkach o Zduny i Rawicz. Podczas II wojny światowej w mieście i okolicy toczyły się zacięte boje. Kobylin został zajęty przez Armię Czerwoną 23 stycznia 1945 roku, ale już następnego dnia Wehrmacht ponownie zajął miasto na kilka godzin. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego.

Demografia

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 3130 mieszkańców.

Piramida wieku mieszkańców Kobylina w 2014 roku

Zabytki

Późnogotycki kościół parafialny pw. św. Stanisława
Stacja kolejowa

Sport

Ludzie związani z Kobylinem

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Kobylinem.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 Kobylin w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 55130.
  3. 1 2 3 Rymut 2003 ↓, s. 18.
  4. ↑ List of all names of the place Koppelstadt between 1900 and 1990 - Former eastern territories [online], ehemalige-ostgebiete.de [dostęp 2025-09-26].
  5. ↑ Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 179.
  6. ↑ Zbyszko Górczak: Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314 r.), Poznań 2002, s. 110.
  7. ↑ Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.
  8. 1 2 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 248.
  9. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 104. ISSN 1734-6118. [dostęp 2010-07-16].
  10. ↑ Rejestr zabytków. Woj. wielkopolskie - pow. chodzieski [online] [dostęp 2022-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2022-01-02].
  11. ↑ Skarb - Piast Kobylin [online], www.90minut.pl [dostęp 2024-01-11].

Bibliografia

Linki zewnętrzne