Rychtal leży w powiecie kępińskim. Jest najbardziej na południe wysuniętym miastem województwa wielkopolskiego. Inne najbliższe miasta to: Namysłów, Kępno, Syców, Wołczyn i Bierutów. Rychtal położony jest tuż przy granicy województw wielkopolskiego i opolskiego (oddziela ona miasto od położonej w powiecie namysłowskim wsi Głuszyna) oraz w niewielkiej odległości (około 10 kilometrów) od trójstyku granic województw: opolskiego, dolnośląskiego i wielkopolskiego (między miejscowościami Brzezinka, Gronowice oraz Trębaczów). Nieopodal miasta przepływa Studnica (dopływ Widawy).
Opis
Niemiecka nazwa Reichtal oznacza bogatą dolinę. Po 1787 roku nastąpił szybki rozwój gospodarczy miasta.
U progu I wojny światowej miasto zamieszkiwało 1005 Niemców (93%), 50 Polaków (5%) i 21 Żydów (2%). Spośród niemieckich i polskich mieszkańców katolików było 800 (74%), a osób wyznania ewangelickiego 261 (24%) – w tym jedynie 2 Polaków. Rychtal do 1920 roku znajdował się w powiecie namysłowskim w rejencji wrocławskiej (prowincja śląska). 10 stycznia 1920 roku Rychtal wraz z okolicą (tzw. Kraik Rychtalski), na mocy traktatu wersalskiego został przyłączony do Polski, pomimo protestów niemieckich mieszkańców. Zorganizowali oni nieuznany plebiscyt, w którym 93% głosujących (przy frekwencji 75%) opowiedziało się za pozostaniem przy Niemczech. W okresie międzywojennym Rychtal leżał w Polsce, w granicach województwa poznańskiego (przed rozbiorami leżał na terenie Królestwa Prus), położony w pobliżu granicy polsko-niemieckiej. Polski spis z 1921 roku wskazał, że w Rychtalu żyło 596 (64%) Niemców i 294 (32%) Polaków. Rychtal utracił prawa miejskie w 1934 roku. W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Rychtal”.
W styczniu 1945 roku miejsce zaciętych walk sowiecko-niemieckich. 20 stycznia Dowództwo Grupy Armii A zameldowało, że wkraczające oddziały sowieckie dopuściły się zbrodni wojennej, rozstrzeliwując mieszkańców miasta (zginęło ok. 25 cywilów).
W okolicach Rychtala (południowa część Krainy Wielkopolski) występuje sosna rychtalska. W pobliżu miejscowości znajduje się rezerwat przyrody Studnica. Istniała tutaj także fabryka organów Bacha. W Rychtalu jest XIX-wieczny ratusz, zabytkowy kościół pod wezwaniem Męczeństwa Świętego Jana Chrzciciela.
W miejscowości funkcjonowała stacja kolejowa Rychtal.
W Rychtalu znajduje się również Szkoła Podstawowa im. o. Konrada Stolarka, do której uczęszczają dzieci z Rychtala, Zgorzelca, Krzyżownik, Skoroszowa, Proszowa, Dalanowa oraz Dworzyszcz. Szkoła składa się z dwóch oddziałów zlokalizowanych w budynkach:
oddział klas I–IV (ul. Kępińska 13)
oddział klas V–VIII (ul. Kępińska 12)
W latach 1999–2019 w Rychtalu funkcjonowało również Gimnazjum im. Karola Wojtyły (obecnie znajdują się tam oddziały klas V–VIII, a Szkoła Podstawowa w Rychtalu otrzymała nowe imię i Patrona - o. Konrada Stolarka).
Od 1 lutego 2024 roku w Rychtalu działa Gminne Centrum Biblioteczno-Kulturalne.
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
układ urbanistyczny (oraz warstwy archeologiczne), XIV–XIX w.
kościół rzymskokatolicki (parafialny) pod wezwaniem Męczeństwa św. Jana Chrzciciela, 1784–1785 r.
Nieistniejące obiekty:
kościół ewangelicki, 1871–1873 r. (rozebrany w latach 1955–1959).
Ikonografia
Panorama Rychtala (II poł. XVIII w.)
Kościół pod wezwaniem Męczeństwa Świętego Jana Chrzciciela
Dawny kościół ewangelicki (projekt z 1871 r.)
Barokowa figura świętego Jana Nepomucena, stojąca dawniej na rynku (obecnie znajduje się przy murze kościoła pod wezwaniem Męczeństwa Jana Chrzciciela), ok. 1910 r.
Dawny dworzec kolejowy (ok. 1915 r.)
Protest niemieckich mieszkańców na rynku po ogłoszeniu postanowień traktatu wersalskiego (1919 r.), na mocy którego miasto przyłączono do Polski
Przejście na granicy polsko-niemieckiej nieopodal Rychtala, II poł. lat 30. XX w.
↑Uchwała Nr 23/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu kępińskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 4 grudnia 1954 r., Nr. 20, Poz. 100)
↑Uchwała Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1972 r., Nr 32, Poz. 391).
↑M. Patelski, Zapomniany epizod z dziejów walk o Śląsk. Sprawa przyłączenia powiatu namysłowskiego i sycowskiego do Polski 1919-1921,[ w:] Rok 1921 na Kresach Wschodnich i Zachodnich. Historia i pamięć, pod red. Macieja Fica i Joanny Lusek, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu: Bytom 2021, ISBN978-83-65786-74-6
Wiesława Ptak, Maciej Oscenda, Andrzej Nolbert, Kocham Rychtal. Opowieść o miejscowości i parafii Rychtal od zarania dziejów do dnia dzisiejszego. Wydawnictwo Koronis, Bydgoszcz: Parafia Rzymskokatolicka, Rychtal 2006. ISBN83-920674-9-5.
Legenda: (1) w nawiasach podano okres praw miejskich / praw miasteczka / praw osiedla; (2) wytłuszczono miasta/osiedla trwale restytuowane; (3) tekstem prostym opisano miasta nierestytuowane, miasta restytuowane przejściowo (ponownie zdegradowane) oraz miasta niesamodzielne, włączone do innych miast; (4) OTP – osiedle typu miejskiego; (5) zastosowane nazewnictwo oddaje formy obecne, mogące się różnić od nazw/pisowni historycznych.
Źródła: Dz.U. z1933r. Nr35,poz.294 (ISAP), Dz.U. z1934r. Nr48,poz.422 (ISAP), Dz.U. z1934r. Nr48,poz.420 (ISAP), Dymitrow M., 2015, Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [in] Krzysztofik R., Dymitrow M. (Eds), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy, University of Gothenburg, Gothenburg, s. 61–63 / 65–115.
51°08′44″N 17°51′03″E/51,145556 17,850833
.jpg){kind=small}
_ID_651458.jpg)
