W 2009 Polska zgłosiła swoją kandydaturę na niestałego członka Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. W styczniu 2017 Polska była reprezentowana na obradach RB ONZ przez ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego, który po szczycie miał spotkać się z ministrami spraw zagranicznych Belize oraz Saint Kitts i Nevis celem uzyskania poparcia wśród innych państw członkowskich.
Po powrocie z Nowego Jorku Witold Waszczykowski udzielił wywiadu dla mediów na temat obrad RB ONZ:
W każdym takim spotkaniu, chociaż trwa ono dzień, czy dwa, mamy okazję, no, prawie do 20 spotkań odbyć się z różnymi ministrami. Z niektórymi, jak na przykład na Karaibach, po raz pierwszy chyba w historii naszej dyplomacji – na przykład z takimi krajami jak San Escobar albo Belize. No a każdy z tych krajów to jest jeden głos w Radzie, w Zgromadzeniu Ogólnym tutaj w ONZ-ecie.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych opublikowało wypowiedź ministra na swojej stronie internetowej oraz na oficjalnym kanale ministerstwa na YouTube, wycinając jedynie fragment wypowiedzi z „San Escobar albo Belize”. W Internecie pojawiły się później memy wyśmiewające ministra i jego pomyłkę.
10 stycznia 2017 Joanna Wajda, rzecznik prasowy MSZ, wydała na Twitterze oświadczenie, że w swojej wypowiedzi minister Waszczykowski przejęzyczył się, mając na myśli rozmowę z ministrem spraw zagranicznych państwa San Cristóbal y Nieves. Następnego dnia Witold Waszczykowski, w wywiadzie udzielonym dla telewizji, sprostował swoje słowa, twierdząc, że miał na myśli państwo znane pod dwoma nazwami: St. Kitts and Nevis i San Cristobal albo Christopher, a użycie niefortunnej nazwy tłumaczył przejęzyczeniem spowodowanym długim czasem podróży.
Nazwa państwa Saint Kitts i Nevis faktycznie pochodzi od imienia świętego Krzysztofa, co po hiszpańsku brzmi San Cristóbal, a po angielsku Saint Christopher. Urzędowym językiem tego państwa jest jednak angielski, a nie hiszpański. Obie nazwy są zatwierdzone przez konstytucję Saint Kitts i Nevis z 1983, jednak oficjalna nazwa używana przez ONZ to „Saint Kitts and Nevis” (a nie „San Christopher and Nevis”).
Skutki wypowiedzi
Wypowiedź była szeroko komentowana w Polsce i na świecie. O wpadce polskiego ministra spraw zagranicznych informowały media w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, w tym The New York Times, BBC oraz The Washington Post, gdzie pojawił się artykuł z wieloma dowcipami na temat „nowo powstałego” państwa.
Profile San Escobar zostały utworzone w serwisach społecznościowych Twitter i Facebook – ten ostatni przez Jarosława Kubickiego, działacza Partii Razem. Publikowano na nich memy dotyczące tego państwa. Paulina Młynarska i Julia Chmielnik, jako efemeryczny zespół Chicas de San Escobar, nagrały piosenkę o San Escobar zatytułowaną Słodki presidente. W Internecie pojawił się także fragment utworu śpiewany przez Młynarską i Michała Szpaka. Zespół Big Cyc nagrał z kolei utwór Viva San Escobar. Zdaniem Krzysztofa Skiby odtworzenie tej piosenki na antenie Radia Gdańsk było przyczyną zdjęcia z anteny audycji prowadzonej przez muzyka i dziennikarza Jarosława Janiszewskiego. Wzmianka o San Escobar pojawiła się również w refrenie piosenki pt. Polskie Mexico, nagranej przez Cleo duecie z Lexy Chaplin. W ramach grupy RMF działalność rozpoczęła tematyczna „stacja radiowa” o profilu muzycznym – RMF San Escobar – oferująca na portalu internetowym „gorące, latynoskie rytmy i największe taneczne przeboje (...), by nieco rozgrzać się w chłodne, zimowe dni!”.
Drugi odcinek, drugiego sezonu programu Kabaret na żywo, nadany w marcu 2017, zatytułowany był Igrzyska w San Escobar. W dwunastym odcinku pt. „27:1” pierwszego sezonu komediowego serialu politycznego online Ucho prezesa, wizytę prezesowi składa „minister – bohater i odkrywca” San Escobar. O eskapadzie lotniczej „prosto na San Escobar” wspomina postać epizodyczna goszcząca w klubie „Speluno”, w odcinku 108 pt. „Misiek na dyskotece” animowanego serialu komediowym Blok Ekipa. Na łódzkiej „Filmówce” powstała także etiuda szkolna w reż. Aleksandry Okońskiej i Małgorzaty Anny Jakubowskiej pt. „SAN ESCOBAR”.
Nazwa nieistniejącego państwa funkcjonuje także w postaci urbanonimów: w Opolu oraz w Świdnicy powstały lokale o nazwie „San Escobar”, w Bydgoszczy zaś restauracja z mini-plażą i ogródkiem letnim „Sanesco”. W kilku miastach Polski miały miejsce happeningi uliczne KOD-u, w Krakowie „Konsulat Generalny Republiki San Escobar”, zaś w Bydgoszczy na primaaprilisowym Regionalnym Jarmarku Absurdu otwarto „Honorowy Konsulat San Escobar”. Inspirowaną nazwę posiada także beskidzki ośrodek wypoczynkowy w Jaszczurowej.
Sam minister Waszczykowski w wywiadzie dla RMF FM przyznał, że śmieszy go ten temat, i zażartował:
Wczoraj nawet na przyjęciu u prezydenta z posłami Prawa i Sprawiedliwości zakładaliśmy, że trzeba stworzyć grupę parlamentarną polsko-escobarską. (...) [Będziemy jeździli na San Escobar bez wizy?] Bez wizy. Oczywiście, tak jest. [...jak tam dotrzeć?] Tramwajem, tramwajem.
„Ambasada San EscoBAR”, piwiarnia otwarta w sierpniu 2017 w Świdnicy
Memy powstałe w oparciu o wypowiedź Waszczykowskiego wykorzystują głównie znane nazwy brzmiące w egzotyczny sposób i nadają im znaczenie różnych elementów państwowości San Escobar. Stwierdzono, że stolicą jest Santo Subito (wł. „święty natychmiast” – hasło towarzyszące pogrzebowi św. Jana Pawła II), jednym z głównych miast jest Al Pacino (aktor o takim nazwisku), które leży w okręgu De Niro (nawiązanie do aktora i reżysera Roberta De Niro). Śmigłowce bojowe San Escobar noszą nazwę Desperados (marka piwa), a zamontowano w nich rakiety Jalapeño (jedna z odmian papryki chilli). Inne memy mówią o Lechu Kaczyńskim i Jarosławie Kaczyńskim jako bohaterach narodowych San Escobar.
Także w grach komputerowych umieszczono San Escobar i możliwość nawiązania z nim stosunków dyplomatycznych, na przykład w Realpolitiks(inne języki).
Mianem „San Escobar” ochrzczono zwycięskie „pływadło” w 23. Mistrzostwach Polski w Pływaniu na Byle Czym. W 2017 roku bydgoska kawiarnia artystyczna Landschaft wystawiła na aukcji WOŚP jedyną paczkę kawy o ziarnach pochodzących z San Escobar (kooperacja z palarnią Audun Coffee oraz MSZ).
Artykuł stylizowany na naukowy poświęcony geografii osadnictwa San Escobar i jej porównaniu z inną fikcyjną krainą – Śródziemiem – opublikowano w „Journal of Earth and Atmospheric Sciences”. Autor korespondencyjny podał afiliację instytucji z Santo Subito. Nagranie z wypowiedzią kreującą San Escobar wygrało sondę na najlepsze wideo w tvn24.pl w 2017 roku, uzyskując 34% spośród 1346 oddanych głosów, samo zaś wyrażenie San Escobar było w Polsce jedną z dziesięciu najczęściej wyszukiwanych fraz w Google. W Internecie pojawiło się w sprzedaży wiele gadżetów związanych z San Escobar, pizze o tej nazwie znalazły się w menu różnych pizzerii, a wniosek o rejestrację nazwy jako znaku towarowego złożyło od stycznia do marca 2017 pięć podmiotów gospodarczych.
Podmiot przejęzyczenia ministra Waszczykowskiego stał się podstawą do napisania pracy naukowej przez dr hab. Ewę Badydę(inne języki) i dr hab. Lucynę Wardę-Radys(inne języki), zatytułowanej Santo Subito, Bimberro Grande i Pico de Waszczykowski (2017 m) – wykreowany w przestrzeni Internetu fikcyjny kraj San Escobar (wpływ kontekstu na strukturę pojęcia), która ukazała się w 2017 roku w publikacji „Media, biznes, kultura. Dziennikarstwo i komunikacja społeczna”. Inna praca inspirowana fenomenem karaibskiej krainy to artykuł wspomnianej językoznawczyni dr hab. Ewy Badydy, prof. UG – pt. Pidżin zrodzony z żartu? Przypadek języka kraju San Escobar, opublikowany w 2021 roku w czasopiśmie „Język. Religia. Tożsamość”.
Adam Traczyk(inne języki) wskazywał z kolei, że jakkolwiek wpadka Waszczykowskiego była zabawna, dyskusja wokół niej, w której zupełnie pomijano cel wizyty ministra (tj. członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ), ujawniła wysoki poziom infantylizacji debaty publicznej w Polsce.
Za wypowiedź o nieistniejącym państwie San Escobar Witold Waszczykowski został laureatem plebiscytu Srebrne Usta 2017, prowadzonego przez Program III Polskiego Radia.
