Schowka

Schowka
	Cryptarcha
	Shuckard, 1839
	; Cryptarcha undata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Rodzina	łyszczynkowate
Podrodzina	Cryptarchinae
Plemię	Cryptarchini
Rodzaj	Cryptarcha
	Typ nomenklatoryczny
	Silpha quadripustulatus Linnaeus, 1758
Synonimy
	Africanips Lechanteur, 1959; Cryptarchina Iablokoff-Khnzorian, 1966; Cryptarchula Ganglbauer, 1899; Cryptarchus Heer, 1941; Lepiarcha Sharp, 1891;
	Africanips Lechanteur, 1959; Cryptarchina Iablokoff-Khnzorian, 1966; Cryptarchula Ganglbauer, 1899; Cryptarchus Heer, 1941; Lepiarcha Sharp, 1891;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Schowka, skrytoustek (Cryptarcha) – rodzaj chrząszczy z rodziny łyszczynkowatych i podrodziny Cryptarchinae.

Morfologia

Chrząszcze o ciele stosunkowo mocno wypukłym, w zarysie owalnym. Oskórek jest nieregularnie punktowany i porośnięty dwoma rodzajami włosków – odstającymi białawymi i przylegającymi ciemniejszymi. Czułki wieńczą buławki o stosunkowo luźno zestawionych członach. Przedplecze jest ciemne, często z rdzawo rozjaśnionymi brzegami. Krawędź podstawowa przedplecza jest falisto wykrojona. Pokrywy są ciemne, często z jaśniejszymi brzegami i plamami. Rządek przyszwowy jest dobrze widoczny od szczytu pokryw aż za połowę ich długości. Odnóża mają wyraźnie, sercowato rozszerzone trzy początkowe człony stóp.

Ekologia i występowanie

Owad te należą do fauny saproksylicznej. Bytują w wyciekającym z drzew soku, zagrzybiałych pniach i pniakach oraz hubach. Larwy są mykofagiczne. Owady dorosłe niektórych gatunków spotyka się także w gnijących na polach burakach.

Rodzaj ten ma zasięg kosmopolityczny. Najliczniej reprezentowany jest w krainie neotropikalnej, gdzie stwierdzono ponad 50 jego gatunków. Nie mniej niż 20 gatunków zamieszkuje krainy etiopską i orientalną. W nearktycznej Ameryce Północnej odnotowano 16 gatunków. Palearktykę zamieszkuje 11 gatunków, z których tylko C. strigata i C. undata stwierdzono w Polsce. Trzy gatunki występują na Madagaskarze.

Taksonomia

Rodzaj ten wprowadzony został w 1839 roku przez Williama Edwarda Shuckarda. Przypuszczalnie jest taksonem parafiletycznym. Należy do niego ponad 120 opisanych gatunków, w tym:

Cryptarcha accreta Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha australis Reitter, 1873
Cryptarcha bifasciata Baudi, 1870
Cryptarcha cyllodoidea Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha elleipsis Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha jenisi Jelínek et Lasoń, 2007
Cryptarcha klugii Reitter, 1876
Cryptarcha lawrencei Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha longa Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha nitida Reitter, 1877
Cryptarcha nitidissima Reitter, 1873
Cryptarcha politus (W.J. Macleay, 1871)
Cryptarcha rotundiclavus Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha sicardi Grouvelle, 1907
Cryptarcha strigata (Fabricius, 1787)
Cryptarcha subnitida Kirejtshuk, 1987
Cryptarcha undata (Olivier, 1790)

Przypisy

↑ Jan Kinel, Roman Kuntze: Chrząszcze i motyle krajowe. Przewodnik do określania rodzin i rodzajów. Warszawa: Komitet Wydawniczy Podręczników Akademickich, 1931, s. 215.
↑ Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886.
↑ Maksymilian Nowicki: Przyczynek do owadniczej fauny Galicyi. Kraków: Włodzimierz Dzieduszycki, 1864.
1 2 3 4 5 Marian Nunberg: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze — Coleoptera. Zeszyt 65 Łyszczynkowate — Nitidulidae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1976, s. 83.
1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 1. „Katalog Fauny Polski”. XXIII (12), 1986.
↑ Cryptarcha strigata. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2021-08-10].
1 2 3 Josef Jelínek, Andrzej Lasoń. A new species of Cryptarcha (Coleoptera:Nitidulidae) from Madagascar. „Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae”. 47, s. 127-133, 2007.
1 2 genus Cryptarcha Shuckard, 1839. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2021-08-10].

[kk-1] Jan Kinel, Roman Kuntze: Chrząszcze i motyle krajowe. Przewodnik do określania rodzin i rodzajów. Warszawa: Komitet Wydawniczy Podręczników Akademickich, 1931, s. 215.

[dł-2] Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886.

[Nowicki-3] Maksymilian Nowicki: Przyczynek do owadniczej fauny Galicyi. Kraków: Włodzimierz Dzieduszycki, 1864.

[Nunberg-4] 1 2 3 4 5 Marian Nunberg: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze — Coleoptera. Zeszyt 65 Łyszczynkowate — Nitidulidae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1976, s. 83.

[Burakowskietal-5] 1 2 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Cucujoidea, część 1. „Katalog Fauny Polski”. XXIII (12), 1986.

[insektarium-6] Cryptarcha strigata. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2021-08-10].

[jl-7] 1 2 3 Josef Jelínek, Andrzej Lasoń. A new species of Cryptarcha (Coleoptera:Nitidulidae) from Madagascar. „Acta Entomologica Musei Nationalis Pragae”. 47, s. 127-133, 2007.

[biolib-8] 1 2 genus Cryptarcha Shuckard, 1839. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2021-08-10].