Wątlak turzyczyniak

Wątlak turzyczyniak
	Scopula caricaria
	(Reutti, 1853)
	; imago wątlaka turzyczyniaka
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	motyle
Infrarząd	motyle różnoskrzydłe
(bez rangi)	Eulepidoptera
(bez rangi)	Ditrysia(inne języki)
Nadrodzina	Geometroidea(inne języki)
Rodzina	miernikowcowate
Podrodzina	Sterrhinae(inne języki)
Rodzaj	wątlak
Gatunek	wątlak turzyczyniak
Synonimy
	Acidalia caricaria Reutti, 1853; Phalaena virginalis Geoffroy in Fourcroy, 1785; Scopula virginalis (Geoffroy in Fourcroy, 1785); Scopula immaculataria de Villers, 1789;
	Acidalia caricaria Reutti, 1853; Phalaena virginalis Geoffroy in Fourcroy, 1785; Scopula virginalis (Geoffroy in Fourcroy, 1785); Scopula immaculataria de Villers, 1789;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Wątlak turzyczyniak, wątlak turzyczniak (Scopula caricaria) – gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych, podrodziny Sterrhinae. Jest gatunkiem rzadkim, występującym na terenie dużej części środkowej i wschodniej Europy oraz w azjatyckiej części Rosji.

Taksonomia

Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisany został w 1853 roku przez Carla H. Reuttiego w pracy Lepidopteren-Fauna Badens jako Acidalia caricaria. Nie wyróżnia się podgatunków.

Morfologia

Wątlak turzyczyniak osiąga od 20 do 26 mm rozpiętości skrzydeł. Skrzydła przednie i tylne są śnieżnobiałe, z mało wyraźnymi, lekko falistymi, jasnobrunatnymi przepaskami: na przednich skrzydłach czterema, a na tylnych trzema. Na tylnym skrzydle znajduje się pojedyncza maleńka czarna plamka środkowa, na przednim skrzydle jej brak. Na brzegu zewnętrznym skrzydeł występują maleńkie czarne paski. U samca goleń nogi tylnej mocno poszerzona, o długości około półtora raza większej od stopy. Gąsienice o barwie ciemnoceglanej z białawymi lub białymi liniami grzbietową i boczną. Może być mylony z wątlakiem niezmiennikiem (Scopula immutata).

Ekologia i występowanie

Dorosły motyl pojawia się od początku lipca do końca września. Gąsienice pojawiają się od początku października. Gąsienice zimują.

Żerują głównie na roślinach z rodzajów: bylica (Artemisia), m.in. bylica polna (Artemisia campestris), i chaber (Centaurea), m.in. chaber łąkowy (Centaurea jacea).

Owad rozprzestrzeniony w zachodniej, środkowej i wschodniej Europie: Polska, Szwajcaria, Niemcy, Austria, Finlandia, Ukraina, Białoruś, Estonia, Litwa, Łotwa, Czechy, Słowacja, Węgry, Francja (bez Korsyki), Włochy i Hiszpania; występuje też w azjatyckiej części Rosji. Występuje przeważnie na terenach podmokłych na łąkach i torfowiskach niskich. Na „Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce” umieszczony został jako gatunek zagrożony (EN).

Zobacz też

miernikowcowate Polski

Przypisy

↑ JerzyJ. Heintze JerzyJ., Motyle Polski, Atlas, t. 1, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1978, s. 220 (pol.).
1 2 3 DonaldD. Hobern DonaldD., Scopula nemoraria (Hübner, [1799]), [w:] Catalogue of Life 2024-03-12 [online] [dostęp 2025-12-06] .
↑ Markku Savela: Scopula Schrank, 1802. [w:] Funet.fi [on-line]. [dostęp 2025-10-29].
1 2 Jarosław Buszko, Janusz Nowacki: Lepidoptera. Motyle. W: Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior (red.). Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (PAN), 2002, s. 81-87. ISBN 83-901236-8-1.
↑ Markku Savela: Sterrhinae. [w:] Funet.fi [on-line]. [dostęp 2025-10-15].
1 2 3 ChristopherCh. Jonko ChristopherCh., Scopula nemoraria (Hübner, 1799), [w:] Lepidoptera Mundi [online] [dostęp 2025-11-29] .
1 2 3 4 Stanisław Błeszyński: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVII Motyle – Lepidoptera, zeszyt 46a. Miernikowce – Geometridae. Wstęp i podrodziny Brephinae, Orthostixinae, Geometrinae, Sterrhinae. Warszawa: PWN, Polski Związek Entomologiczny, 1960, s. 42.
↑ Carl HeinrichC.H. Reutti Carl HeinrichC.H., Lepidopteren-Fauna Badens, „Beiträge zur Rheinischen Naturgeschichte”, Freiburg im Breisgau, Herder'sche Verlagshandlung, 1853, s. 219 (niem.).
1 2 3 ChristopherCh. Jonko ChristopherCh., Scopula caricaria (Reutti, 1853), [w:] Lepidoptera Mundi [online] [dostęp 2025-12-07] .
1 2 Scopula caricaria (Reutti, 1853) Seidenglanz-Kleinspanner, Reuttis Seidenglanz-Kleinspanner. [w:] Lepiforum e.V. [on-line]. [dostęp 2025-12-06].

[Heintze-1] JerzyJ. Heintze JerzyJ., Motyle Polski, Atlas, t. 1, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1978, s. 220 (pol.).

[COL_C8DGP-2] 1 2 3 DonaldD. Hobern DonaldD., Scopula nemoraria (Hübner, [1799]), [w:] Catalogue of Life 2024-03-12 [online] [dostęp 2025-12-06] .

[funet_Scopula-3] Markku Savela: Scopula Schrank, 1802. [w:] Funet.fi [on-line]. [dostęp 2025-10-29].

[clz-4] 1 2 Jarosław Buszko, Janusz Nowacki: Lepidoptera. Motyle. W: Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. Zbigniew Głowaciński, Małgorzata Makomaska-Juchiewicz, Grażyna Połczyńska-Konior (red.). Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (PAN), 2002, s. 81-87. ISBN 83-901236-8-1.

[funet-5] Markku Savela: Sterrhinae. [w:] Funet.fi [on-line]. [dostęp 2025-10-15].

[LM_653-6] 1 2 3 ChristopherCh. Jonko ChristopherCh., Scopula nemoraria (Hübner, 1799), [w:] Lepidoptera Mundi [online] [dostęp 2025-11-29] .

[Klucz46a-7] 1 2 3 4 Stanisław Błeszyński: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVII Motyle – Lepidoptera, zeszyt 46a. Miernikowce – Geometridae. Wstęp i podrodziny Brephinae, Orthostixinae, Geometrinae, Sterrhinae. Warszawa: PWN, Polski Związek Entomologiczny, 1960, s. 42.

[Reutti1853-8] Carl HeinrichC.H. Reutti Carl HeinrichC.H., Lepidopteren-Fauna Badens, „Beiträge zur Rheinischen Naturgeschichte”, Freiburg im Breisgau, Herder'sche Verlagshandlung, 1853, s. 219 (niem.).

[LM_652-9] 1 2 3 ChristopherCh. Jonko ChristopherCh., Scopula caricaria (Reutti, 1853), [w:] Lepidoptera Mundi [online] [dostęp 2025-12-07] .

[lepiforum-10] 1 2 Scopula caricaria (Reutti, 1853) Seidenglanz-Kleinspanner, Reuttis Seidenglanz-Kleinspanner. [w:] Lepiforum e.V. [on-line]. [dostęp 2025-12-06].