Sferoplast

Etapy rozpuszczania ściany komórkowej bakterii za pomocą penicyliny

Sferoplast (łac. spheroplast) – komórka, z której usunięto ścianę komórkową, np. za pomocą enzymów. Termin ten odnosi się do bakterii Gram-ujemnych i grzybów drożdżopodobnych. Nazwa sferoplast pochodzi od tego, że po rozpuszczeniu ściany komórkowej mikroorganizmu napięcie błony powoduje, że komórka nabywa charakterystycznego kulistego kształtu. Po usunięciu ściany komórkowej komórki stają się bardzo delikatne i łatwo ulegają lizie po umieszczeniu ich w roztworze hipotonicznym.

Do rozpuszczania ściany bakterii Gram-ujemnych używa się niektórych antybiotyków (np. fosfomycyna, wankomycyna, moenomycyna, lactivicin, antybiotyki β-laktamowe, fosmidomycyna, fosfoenolopirogronian). Enzym lizozym powoduje, że bakterie Gram-ujemne tworzą sferoplasty, ale tylko wtedy, gdy do ułatwienia przejścia enzymu przez błonę zewnętrzną stosuje się środek przepuszczający błonę, taki jak laktoferryna lub etylenodiaminotetraoctan. Do rozpuszczenia ściany komórkowej grzybów drożdżopodobnych zazwyczaj używa się zymolazy. Drożdże Candida albicans można przekształcić w sferoplasty za pomocą enzymów litykazy, chitynazy i β-glukuronidazy.

Przypisy

  1. ↑ Sphaeroplast [online], The American Heritage Dictionary of the English Language, 2019 [dostęp 2024-10-23].
  2. 1 2 Słowniczek terminologii stosowanej w mykologii medycznej [online] [dostęp 2024-10-23].
  3. 1 2 T.P. Cushnie, N.H. O’Driscoll, A.J. (2016) A.J. Lamb, Morphological and ultrastructural changes in bacterial cells as an indicator of antibacterial mechanism of action, „Cellular and Molecular Life Sciences”, 73 (23), s. 4471–4492, DOI: 10.1007/s00018-016-2302-2, PMID: 27392605, PMCID: PMC11108400.
  4. ↑ Protoplasts and Spheroplasts [online] [dostęp 2024-10-23].
  5. ↑ C.M. Calvert, D. Sanders, Inositol trisphosphate-dependent and -independent Ca2+ mobilization pathways at the vacuolar membrane of Candida albicans, „Journal of Biological Chemistry”, 270 (13), 1995, s. 7272–80, DOI: 10.1074/jbc.270.13.7272, PMID: 770626.