Skunksowiec

Skunksowiec
	Conepatus
	J.E. Gray, 1837
	; Skunksowiec andyjski (C. chinga)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	drapieżne
Podrząd	psokształtne
Infrarząd	Arctoidea
Parworząd	łasicokształtne
Rodzina	skunksowate
Podrodzina	Mephitinae
Rodzaj	skunksowiec
	Typ nomenklatoryczny
	Conepatus humboldtii J.E. Gray, 1837
Synonimy
	Marputius J.E. Gray, 1837; Thiosmus H. Lichtenstein, 1838; Rhinozolis Gloger, 1841; Triodon F. Ameghino, 1875; Mamconepatus Herrera, 1899; Oryctogale C.H. Merriam, 1902; Gonepatus: von Ihering, 1911;
	Marputius J.E. Gray, 1837; Thiosmus H. Lichtenstein, 1838; Rhinozolis Gloger, 1841; Triodon F. Ameghino, 1875; Mamconepatus Herrera, 1899; Oryctogale C.H. Merriam, 1902; Gonepatus: von Ihering, 1911;
Gatunki
	10 gatunków (w tym 6 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	10 gatunków (w tym 6 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Skunksowiec (Conepatus) – rodzaj ssaków z podrodziny Mephitinae w obrębie rodziny skunksowatych (Mephitidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 20–50 cm, samców 22–51 cm, długość ogona samic 12,2–34 cm, samców 14–41 cm, długość ucha samic 0,8–3,3 cm, samców 0,8–3,6 cm, długość tylnej stopy samic 2,2–9 cm, samców 3–9 cm; masa ciała 0,5–4 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1837 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule poświęconym nowym taksonom ssaków ze zbiorów Muzeum Brytyjskiego opublikowanym na łamach Magazine of natural history. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) skunksowiec andyjski (C. chinga).

Etymologia

Conepatus (Gonepatus): meksykańskiego nazwa conepatl najprawdopodobniej dla ryjącego zwierzęcia.
Marputius: etymologia niejasna, Gray nie wyjaśnił pochodzenia nazwy rodzajowej. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mephitis chilensis É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803 (= Vicerra chinga G.I. Molina, 1782).
Thiosmus: gr. θείον theion ‘siarka’; οσμη osmē lub οσμος osmos ‘zapach, odór’. Gatunek typowy: Lichtenstein wymienił kilka gatunków – Mephitis molinae H. Lichtenstein, 1838 (= Viverra chinga G.I. Molina, 1782), Mephitis (Thiosmus) patagonica H. Lichtenstein, 1838 (= Vicerra chinga G.I. Molina, 1782), Gulo suffocans Illiger, 1815, Mephitis leuconota H. Lichtenstein, 1832, Mephitis (Thiosmus) amazonicus H. Lichtenstein, 1838, Gulo quitensis Humboldt, 1811 (= Viverra semistriata Boddaert, 1785), Mephitis gumillae H. Lichtenstein, 1838 (= Viverra semistriata Boddaert, 1785), Viverra mapurito J.F. Gmelin, 1788 (= Viverra semistriata Boddaert, 1785), Mephitis mesoleuca H. Lichtenstein, 1832 (= Mephitis leuconota ) i Mephitis chilensis H. Lichtenstein, 1838 (= Vicerra chinga G.I. Molina, 1782) – z których gatunkiem typowym jest Viverra mapurito J.F. Gmelin, 1788 (= Viverra semistriatus Boddaert, 1785).
Rhinozolis: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos, pysk’; οζολις ozolis, οζολιδος ozolidos ‘silny zapach’.
Triodon: gr. τρι- tri- ‘trój-’, od τρεις treis, τρια tria ‘trzy’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Triodon mercedensis Ameghino, 1875 (= †Conepatus mercedensis P. Gervais & Ameghino, 1880).
Mamconepatus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia).
Oryctogale: gr. ορυκτηρ oruktēr, ορυκτηρος oruktēros ‘górnik, kopacz’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Conepatus leuconotus H. Lichtenstein, 1838.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Conepatus leuconotus	(H. Lichtenstein, 1838)	skunksowiec białogrzbiety	3 podgatunki	południowe Stany Zjednoczone (południowo-wschodnie Kolorado, Arizona, Nowy Meksyk i Teksas), większość Meksyku (z wyjątkiem Kalifornii Dolnej i półwyspu Jukatan) na południe do Nikaragui	DC: 34–51 cm DO: 12,2–41 cm MC: 2–4 kg	LC
Conepatus semistriatus	(Boddaert, 1785)	skunksowiec pasiasty	7 podgatunków	południowo-wschodni Meksyk (Veracruz i półwysep Jukatan), Belize i Gwatemala na południe do Kolumbii, Wenezueli, zachodniego Ekwadoru i północnego Peru	DC: 33–50 cm DO: 13–31 cm MC: 1,4–3,5 kg	LC
Conepatus amazonicus	(H. Lichtenstein, 1838)		gatunek monotypowy	endemit Brazylii: północno-wschodnia i środkowa część kraju	DC: około 32,8 cm DO: około 18,2 cm MC: brak danych	NE
Conepatus chinga	(G.I. Molina, 1782)	skunksowiec andyjski	gatunek monotypowy	południowe Peru, środkowa i południowa Boliwia, Paragwaj, południowo-wschodnia Brazylia, Urugwaj, Chile i Argentyna	DC: 20–49 cm DO: 13,3–29 cm MC: 0,5–3 kg	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe:

Conepatus altiramus Reig, 1952 (Ameryka Południowa; plejstocen).
Conepatus mercedensis P. Gervais & Ameghino, 1880 (Ameryka Południowa; plejstocen).
Conepatus primaevaus (Burmeister, 1866) (Ameryka Południowa; plejstocen).
Conepatus robustus R.A. Martin, 1978 (Ameryka Północna; plejstocen).
Conepatus sanmiguelensis Wang Xiaoming & Carranza-Castañeda, 2008 (Ameryka Północna; pliocen).
Conepatus talarae Churcher & Zyll de Jong, 1965 (Ameryka Północna; plejstocen–holocen).

Uwagi

1 2 Podgatunek C. chinga.
↑ Nowa nazwa dla Thiosmus H. Lichtenstein, 1838.
↑ Nomen nudum; młodszy homonim Triodon G. Cuvier, 1829 (Actinopterygii).
↑ Nieuzasadniona poprawka Conepatus J.E. Gray, 1837.
↑ Podgatunek C. semistriatus.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 J.E. Gray. Description of some new or little known Mammalia, principally in the British Museum Collection. „Magazine of natural history”. New Series. 1, s. 581, 1837. (ang.).
↑ M. Lichtenstein. Über die gattung Mephitis. „Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften in Berlin”. Aus dem Jahre 1836, s. 270, 1838. (niem.).
↑ C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 58. (niem.).
↑ F. Ameghino. Nouveaux débris de l’homme et de son industrie mêlés a des ossements d’animaux quaternaires recueillis auprès de Mercedes (République Argentine). „Journal de Zoologie”. 4, s. 528, 1875. (fr.).
↑ A.L. Herrera: Sinonimia vulgar y cientifica de los principales vertebrados mexicanos. Mexico: Officina Tipografica de la Secretan’a de Foment, 1899, s. 4. (hiszp.).
↑ C.H. Merriam. Six new skunks of the genus Conepatus. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 15, s. 161, 1902. (ang.).
↑ H. Ihering. Os Mammiferos do Brazil meriodinal. I Contribução: Carnivora. „Revista do Museu Paulista”. 8, s. 252, 1911. (hiszp.).
1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 162. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 448. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 J.W. Dragoo: Family Mephitidae (Skunks). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 555–558. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Conepatus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-22].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 681–682. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 198.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 400.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 674.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 608.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 693.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 25.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 484.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-08]. (ang.).
↑ Taxonomy: Conepatus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-07-08]. (ang.).
1 2 3 J.A. Feijó & A.R. Langguth Bonino. Mamíferos de médio e grande porte do nordeste de Brasil: distribuição e taxonomia, com descição de novas espécies. „Revista Nordestina de Biología”. 22 (1-2), s. 81–82, 2013. (port.).
↑ O.A. Reig. Sobre la presencia de mustelidos mefitinos en la formación de Chapadmalal. „Revista del Museo Municipal de Ciencias Naturales y Traditional de Mar del Plata”. 1, s. 45, 1952. (hiszp.).
↑ H.F.P. Gervais & F. Ameghino: Los mamiferos fosiles de la America Meridional / Les mammifères fossiles de l’Amérique du Sud. Paris; Buenos Aires: F. Savy; Igon Hermanos, 1880, s. 28. (hiszp. • fr.).
↑ H. Burmeister. Fauna Argentina. Primera parte. Mamíferos fosiles. „Anales del Museo Público de Buenos Aires”. 1, s. 144, 1866. (hiszp.).
↑ R.A. Martin. A new Late Pleistocene Conepatus and associated vertebrate fauna from Florida. „Journal of Paleontology”. 52 (5), s. 1080, 1978. DOI: 10.2307/1303853. (ang.).
↑ X. Wang & O. Carranza-Castañeda. Earliest hog-nosed skunk, Conepatus (Mephitidae, Carnivora), from the early Pliocene of Guanajuato, Mexico and origin of South American skunks. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 154 (2), s. 388, 2008. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2008.00411.x. (ang.).
↑ C.S. Churcher & C.G. Zyll de Jong. Conepatus talarae n. sp. from the Talara Tar-seeps, Peru. „Life Sciences Contributions, Royal Ontario Museum”. 62, s. 4, 1965. DOI: 10.5962/bhl.title.52230. (ang.).

Bibliografia

T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[chinga-2] 1 2 Podgatunek C. chinga.

[4] Nowa nazwa dla Thiosmus H. Lichtenstein, 1838.

[6] Nomen nudum; młodszy homonim Triodon G. Cuvier, 1829 (Actinopterygii).

[10] Nieuzasadniona poprawka Conepatus J.E. Gray, 1837.

[20] Podgatunek C. semistriatus.

[26] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Gray-1] 1 2 3 J.E. Gray. Description of some new or little known Mammalia, principally in the British Museum Collection. „Magazine of natural history”. New Series. 1, s. 581, 1837. (ang.).

[Lichtenstein-3] M. Lichtenstein. Über die gattung Mephitis. „Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften in Berlin”. Aus dem Jahre 1836, s. 270, 1838. (niem.).

[glo-5] C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 58. (niem.).

[ame-7] F. Ameghino. Nouveaux débris de l’homme et de son industrie mêlés a des ossements d’animaux quaternaires recueillis auprès de Mercedes (République Argentine). „Journal de Zoologie”. 4, s. 528, 1875. (fr.).

[Herrera-8] A.L. Herrera: Sinonimia vulgar y cientifica de los principales vertebrados mexicanos. Mexico: Officina Tipografica de la Secretan’a de Foment, 1899, s. 4. (hiszp.).

[Merriam-9] C.H. Merriam. Six new skunks of the genus Conepatus. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 15, s. 161, 1902. (ang.).

[ihe-11] H. Ihering. Os Mammiferos do Brazil meriodinal. I Contribução: Carnivora. „Revista do Museu Paulista”. 8, s. 252, 1911. (hiszp.).

[miiz-12] 1 2 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 162. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[icmw-13] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 448. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[hmw-14] 1 2 3 4 5 J.W. Dragoo: Family Mephitidae (Skunks). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 555–558. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).

[Wilson&Reeder-15] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Conepatus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-22].

[amw-16] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 681–682. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655354_198]-17] Palmer 1904 ↓, s. 198.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655556_400]-18] Palmer 1904 ↓, s. 400.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/2775634_674]-19] Palmer 1904 ↓, s. 674.

[CITEREFPalmer1904[http://books.google.com/books?id=ApMeAQAAIAAJ&pg=PA608_608]-21] Palmer 1904 ↓, s. 608.

[CITEREFPalmer1904[http://books.google.com/books?id=ApMeAQAAIAAJ&pg=PA693_693]-22] Palmer 1904 ↓, s. 693.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/33/mode/1up_25]-23] Palmer 1904 ↓, s. 25.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655640_484]-24] Palmer 1904 ↓, s. 484.

[mdd-25] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-08]. (ang.).

[27] Taxonomy: Conepatus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-07-08]. (ang.).

[fei&lan-28] 1 2 3 J.A. Feijó & A.R. Langguth Bonino. Mamíferos de médio e grande porte do nordeste de Brasil: distribuição e taxonomia, com descição de novas espécies. „Revista Nordestina de Biología”. 22 (1-2), s. 81–82, 2013. (port.).

[reig-29] O.A. Reig. Sobre la presencia de mustelidos mefitinos en la formación de Chapadmalal. „Revista del Museo Municipal de Ciencias Naturales y Traditional de Mar del Plata”. 1, s. 45, 1952. (hiszp.).

[ger&ame-30] H.F.P. Gervais & F. Ameghino: Los mamiferos fosiles de la America Meridional / Les mammifères fossiles de l’Amérique du Sud. Paris; Buenos Aires: F. Savy; Igon Hermanos, 1880, s. 28. (hiszp. • fr.).

[bur-31] H. Burmeister. Fauna Argentina. Primera parte. Mamíferos fosiles. „Anales del Museo Público de Buenos Aires”. 1, s. 144, 1866. (hiszp.).

[mar-32] R.A. Martin. A new Late Pleistocene Conepatus and associated vertebrate fauna from Florida. „Journal of Paleontology”. 52 (5), s. 1080, 1978. DOI: 10.2307/1303853. (ang.).

[wang&cas-33] X. Wang & O. Carranza-Castañeda. Earliest hog-nosed skunk, Conepatus (Mephitidae, Carnivora), from the early Pliocene of Guanajuato, Mexico and origin of South American skunks. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 154 (2), s. 388, 2008. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2008.00411.x. (ang.).

[chu&jong-34] C.S. Churcher & C.G. Zyll de Jong. Conepatus talarae n. sp. from the Talara Tar-seeps, Peru. „Life Sciences Contributions, Royal Ontario Museum”. 62, s. 4, 1965. DOI: 10.5962/bhl.title.52230. (ang.).