Sputnik

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Ten artykuł dotyczy serii sztucznych satelitów. Zobacz też: pozostałe znaczenia tego słowa.

Sputnik (ros. Спутник) – seria pierwszych sztucznych satelitów Ziemi wystrzelonych przez Związek Radziecki w latach 1957-1961. Oficjalnie nazwą tą określano jedynie trzy pierwsze obiekty: PS-1, PS-2 i Obiekt D, natomiast kolejne numery (od 4 do 25) zostały przypisane przez zachodnią prasę zarówno statkom serii Korabl-Sputnik, jak i nieudanym sondom, których pierwotnego przeznaczenia ZSRR nie ujawniał.

Wyniesienie Sputnika 1 na orbitę okołoziemską 4 października 1957 roku, co zapoczątkowało wyścig kosmiczny, a także wywołało w krajach zachodnich Kryzys Sputnikowy wywołany postrzeganą przepaścią technologiczną między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim.

Sputnik 1

 Osobny artykuł: Sputnik 1.

Mirosław Hermaszewski opowiada o Sputniku i niemieckiej technice rakietowej

Problem z odtwarzaniem tego pliku? Zobacz strony pomocy.

Pierwszy sztuczny satelita Ziemi, wystrzelony 4 października 1957 roku o godzinie 19:28 UTC z kosmodromu Bajkonur za pomocą rakiety nośnej Sputnik 8K71PS, będącej zmodyfikowaną wersją pocisku balistycznego R-7. Miał postać metalowej kuli o średnicy 58 centymetrów i masie 83,6 kilogramów, wyposażonej w dwa nadajniki radiowe, które emitowały sygnał odbierany przez radioamatorów na całym świecie.

Sputnik 1 poruszał się po orbicie o perygeum 214 kilometrów i apogeum 938 kilometrów, wykonując pełne okrążenie Ziemi w ciągu około 96 minut. Dostarczone przez niego dane pozwoliły między innymi na badanie górnych warstw ziemskiej atmosfery oraz propagacji fal radiowych w jonosferze. Sygnał satelity był nadawany przez 22 dni, natomiast sama misja Sputnika 1 zakończyła się 4 stycznia 1958 roku, gdy po wykonaniu 1440 okrążeń Ziemi satelita wszedł w atmosferę.

Sputnik 2

 Osobny artykuł: Sputnik 2.

Drugi sztuczny satelita Ziemi, wystrzelony 3 listopada 1957 roku z kosmodromu Bajkonur, niespełna miesiąc po starcie Sputnika 1. Był pierwszym statkiem kosmicznym, który wyniósł na orbitę okołoziemską psa o imieniu Łajka. Sputnik 2 miał kształt stożka o wysokości około 4 metrów i masę 508,3 kilogramów. Na jego pokładzie znajdowała się hermetyczna kapsuła wyposażona w system podtrzymywania życia, a także aparatura umożliwiająca monitorowanie funkcji życiowych Łajki.

Początkowo radzieckie władze informowały, że Łajka przeżyła kilka dni na orbicie, jednak w 2002 roku ujawniono, że zmarła już po kilku godzinach lotu wskutek przegrzania i stresu. Sputnik 2 pozostawał na orbicie do 14 kwietnia 1958 roku, kiedy po wykonaniu około 2570 okrążeń Ziemi wszedł w atmosferę.

Sputnik 3

 Osobny artykuł: Sputnik 3.

Trzeci radziecki sztuczny satelita Ziemi, wystrzelony 15 maja 1958 roku z kosmodromu Bajkonur za pomocą rakiety nośnej Sputnik 8A91. Był pierwszym obserwatorium naukowym umieszczonym na orbicie okołoziemskiej. Miał kształt stożka o wysokości 3,57 metrów i masę 1327 kilogramów. Na jego pokładzie znajdowało się 12 instrumentów badawczych służących do badania ziemskiego pola magnetycznego, promieniowania kosmicznego oraz mikrometeoroidów.

Zebrane dane pozwoliły na badanie pasów Van Allena, odkrytych wcześniej przez amerykańskie satelity Explorer 1 i Explorer 3. Możliwości naukowe ograniczyła jednak awaria rejestratora danych, który przestał działać podczas drugiego okrążenia Ziemi, uniemożliwiając przekazanie części wyników badań. Sputnik 3 pozostawał na orbicie do 6 kwietnia 1960 roku, wykonując w tym czasie 10 037 okrążeń Ziemi, po czym wszedł w atmosferę.

Pozostałe satelity serii Sputnik

• Sputnik 4 - Korabl-Sputnik 1
• Sputnik 5 - Korabl-Sputnik 2
• Sputnik 6 - Korabl-Sputnik 3
• Sputnik 7 - Tiażołyj sputnik
• Sputnik 8 - Wenera 1
• Sputnik 9 - Korabl-Sputnik 4
• Sputnik 10 - Korabl-Sputnik 5
• Sputnik 11 - Kosmos 1
• Sputnik 12 - Kosmos 2
• Sputnik 13 - Kosmos 3
• Sputnik 14 - Kosmos 4
• Sputnik 15 - Kosmos 5
• Sputnik 16 - Kosmos 6
• Sputnik 17 - Kosmos 7
• Sputnik 18 - Kosmos 8
• Sputnik 19 - Wenera 2MW-1 No. 3
• Sputnik 20 - Wenera 2MW-1 No. 4
• Sputnik 21 - Wenera 2MW-2 No. 1
• Sputnik 22 - Mars 2MW-4 No. 3
• Sputnik 23 - Mars 1
• Sputnik 24 - Mars 2MW-3 No. 1
• Sputnik 25

Przypisy

Zobacz też

Zobacz multimedia związane z tematem: Sputnik

• program Explorer
• eksploracja kosmosu
• Sputnik (agencja informacyjna)