Stachytarpheta

Stachytarpheta
Ilustracja
Stachytarpheta jamaicensis
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

jasnotowce

Rodzina

werbenowate

Rodzaj

Stachytarpheta

Nazwa systematyczna
Stachytarpheta Vahl
Enum. Pl. Obs. 1: 205 (1804)
Typ nomenklatoryczny

S. jamaicensis (Linnaeus) Vahl

Synonimy
  • Abena Neck.
  • Cymburus Salisb.
  • Melasanthus Pohl
  • Sherardia Mill.
  • Tarpheta Raf.
  • Ubochea Baill.
  • Valerianoides Medik.
  • Vermicularia Moench
Stachytarpheta cayennensis

Stachytarpheta – rodzaj roślin z rodziny werbenowatych (Verbenaceae). Obejmuje ponad 120 gatunków. Rośliny te występują jako rodzime w strefie międzyzwrotnikowej kontynentów amerykańskich i Afryki, a jako introdukowane w południowej i południowo-wschodniej Azji, w północnej Australii oraz wyspach Oceanii.

Niektóre gatunki wykorzystywane są jako rośliny lecznicze, część sadzona jest jako rośliny ozdobne (m.in. S. urticifolia uprawiana jest w Afryce jako roślina żywopłotowa). Liście S. jamaicensis stosowane bywają jako substytut herbaty. Liczne gatunki to rośliny ruderalne i chwasty upraw.

Morfologia

Stachytarpheta gesnerioides
Stachytarpheta reticulata
Pokrój
Krzewy i byliny o drewniejących pędach. Łodygi rozgałęziają się zwykle widlasto i są często owłosione.
Liście
Naprzeciwległe, ogonkowe, pojedyncze, karbowane lub ząbkowane.
Kwiaty
Zebrane w szczytowy kłos wydłużony lub skrócony, wsparte przysadkami. Kwiaty są siedzące, czasem wgłębione w oś kwiatostanu. Kielich jest walcowaty, zakończony 2–5 łatkami. Korona jest biała, niebieska, fioletowa, różowa, czerwona do niemal czarnej, lejkowata, czasem z płasko rozpostartym rąbkiem składającym się z 5 łatek. Rurka jest prosta lub wygięta. Pręciki są cztery, z czego dwa płodne i dwa prątniczki. Szyjka słupka jest trwała, zwieńczona główkowatym znamieniem.
Owoce
Suche rozłupnie schowane w trwałym kielichu, rozpadające się na dwie jednonasienne rozłupki.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny werbenowatych Verbenaceae, w której obrębie klasyfikowany jest do plemienia Symphorematoideae.

Wykaz gatunków

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-08-08] (ang.).
  2. 1 2 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-08-08] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Stachytarpheta Vahl. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-08-08].
  4. ↑ Stachytarpheta Vahl, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2025-08-08].
  5. 1 2 3 4 5 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 458, 463. ISBN 978-3-642-62200-7.
  6. 1 2 David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 877-878, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  7. 1 2 3 Stachytarpheta Vahl, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2025-08-07].