Stanisław Rodowicz (maj 1931) | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 lutego 1883 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
9–11 kwietnia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1918–1923 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki |
Stały Park Broni Pancernych |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Stanisław Rodowicz (ur. 16 lutego 1883 w Kijowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 Katyniu) – major broni pancernych pospolitego ruszenia Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, inżynier technolog, wynalazca, ofiara zbrodni katyńskiej.
Syn Teodora, inżyniera, powstańca styczniowego, i Stanisławy z Rymkiewiczów (1858–1943) urodzony 16 lutego 1883 w Kijowie. Był starszym bratem Kazimierza (1885–1951), inżyniera.
Absolwent gimnazjum filologicznego w Kijowie, Politechniki w Karlsruhe (inż. technolog) i Kijowie. W 1908 r. służył w armii rosyjskiej, a po wyjściu z wojska do 1918 r. pracował w Dyrekcji Kolei Południowo-Zachodniej w Kijowie. Później zajmował się organizacją transportów repatriantów do Polski.
20 maja 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego w charakterze urzędnika wojskowego w VII randze służbowej, powołany do służby czynnej na czas wojny aż do demobilizacji i przydzielony z dniem 14 stycznia 1919 do Oddziału III Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Później pełnił służbę w Oddziale IVA Kolejowym ND WP na stanowisku szefa Sekcji II Kolei Wojskowych. Uczestniczył w wojnie z bolszewikami. Następnie służył w Instytucie Wojskowo-Technicznym, Departamencie V Inżynierii i Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych i Głównym Zakładzie Inżynieryjno-Saperskim. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 43. lokatą w korpusie oficerów inżynierów i saperów. W 1923 został przeniesiony do rezerwy.
Był rzeczoznawcą i doradcą w sprawach technicznych w ministerstwach, instytucjach państwowych i samorządowych, izbach przemysłowo-handlowych, fabrykach, m.in. dyrektorem Komitetu Chłodnictwa w Ministerstwie Przemysłu i Handlu 1930–1935, prezesem Stowarzyszenia Techników Polskich 1929–1932, Filistrem korporacji polskiej „Wisła”, od 1937 Filistrem honorowym korporacji „Sparta”.
Był prezesem Komitetu Bibliotecznego Polskiego Stowarzyszenia Techników. W bibliotece PST wprowadzał klasyfikację dziesiętną, której był propagatorem. Od 1928 r. był członkiem Międzynarodowego Instytutu Bibliograficznego w Brukseli. Był redaktorem naczelnym czasopisma „Wiadomości Stałej Delegacji Polskich Zrzeszeń Technicznych”, do którego, jako dodatek, w latach 1928–1934 wydawał „Polską Bibliografię Techniczną”. W 1934, jako major saperów rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III i posiadał przydział w rezerwie do 6 batalionu saperów w Brześciu. Mieszkał w warszawskiej dzielnicy Żoliborz przy ul. Fortecznej 4.
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista nr 017/2). Między 9 a 11 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany. 4 maja 1943 ekshumowany przez Niemców i zidentyfikowany. Został wymieniony w wykazie „Dane osobowe i adresowe oficerów 7 plutonu” z dopiskiem „Stały Park Br. Panc.” (Stały Park Broni Pancernych). Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.
25 lipca 1909 ożenił się z Marią ze Świdzińskich, z którą miał czterech synów: Stanisława, ps. Stefan, Rostok (1910–1969), porucznika łączności rezerwy, Kazimierza (1912–1969), podporucznika saperów rezerwy, Edmunda (zmarł jako niemowlę) i Władysława (1916–2013). Jego wnuczką (córką Stanisława) była Wanda Rodowicz (1938–2020), a bratankiem Jan Rodowicz, ps. Anoda (1923–1949).
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
W 1919 opracował pierwszy projekt systemu kontenerowego w Polsce. Uzyskał na to opracowanie patent francuski FR507533A, Wagon a caisses multiples amovibles at interchangeables, Rodowicz 18 dec 1919, zawierający kompletne rozwiązania systemu kontenerów obejmujące pojazdy szynowe i same projekty aż czterech wersji kontenerów. Zbudowany prototyp wagonu dwuosiowego był poddany badaniom praktycznym. Ta wersja była przedmiotem następujących patentów:
Opracował też projekt składanej motorowej dźwignicy kolejowej przeznaczonej do przeładunku kontenerów. Patent PL 861 B1, Stanisław Rodowicz (Warszawa, Polska), Motorowa dźwignica kolejowa, został mu udzielony 5 listopada 1924 r. Zakładał on zbudowanie dźwignicy ze składanymi teleskopowo kolumnami nośnymi, składanymi ramionami dwupoziomowego pomostu ładunkowego, po których na dole poruszał się wózek, a na górze znajdowała się przeciwwaga. Rozwiązanie to najprawdopodobniej pozostało tylko projektem. Nie znaleziono dowodów na zbudowanie prototypu i jego testów.