Stara Osuchowa

Stara Osuchowa
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

ostrowski

Gmina

Ostrów Mazowiecka

Liczba ludności (2021)

139

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-308

Tablice rejestracyjne

WOR

SIMC

0517080

Położenie na mapie gminy wiejskiej Ostrów Mazowiecka
Mapa konturowa gminy wiejskiej Ostrów Mazowiecka, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Stara Osuchowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Stara Osuchowa”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Stara Osuchowa”
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego
Mapa konturowa powiatu ostrowskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Stara Osuchowa”
Ziemia52°44′38″N 21°41′47″E/52,743889 21,696389
Strona internetowa

Stara Osuchowa – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka.

Historia

Integralne części wsi Stara Osuchowa
SIMCNazwaRodzaj
0517097Zastrużeprzysiółek

Mieczysław Bartniczak wskazał, że nazwa wsi (rdzeń osuch) oznacza podmokłą wyspę na bagnie powstałą po opadnięciu wody i osuszeniu terenu. Podobnie pisała Maria Barbasiewicz, twierdząc, że wieś powstała na osuszonym obszarze wśród podmokłej okolicy. Przez wieś przepływa rzeczka Tuchełka, niegdyś szersza i spławna.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o wsi pochodzi z 1203. Linia wsi Wiśniewo–Długosiodło–Osuchowa–Nagoszewo miała charakter obronny przed napierającymi z północnego-wschodu Jaćwingami (XI–XII wiek). Do 1639 Nagoszewo należało do parafii Długosiodło. Mieszkańcy zajmowali się smolarstwem, kołodziejstwem, bednarstwem, przewozem towarów.

W XVIII wieku biskupi płoccy, właściciele dóbr w Puszczy Białej, chcąc usprawnić gospodarkę leśną po zniszczeniach z okresu wojny północnej i wyludnieniu okolicy przez epidemie, sprowadzili do wsi Kurpiów z Puszczy Zielonej, osadzając ich na prawie czynszu. W 1730 bp Andrzej Stanisław Załuski wydał przywilej dla włościan Jana Deptuły i Pawła Żegoty oraz innych, na mocy którego mieli prawo polowania na zwierzynę (oprócz wielkiego zwierza, to pozostało biskupim regale), krudowania lasów na łąki i grunta, ścinania drzewa na barci i budowlę domów. Mieli prawo własności gruntów i byli zwolnieni z podatków, szarwarku, dziesięciny i podwody. Płacili czynsz w wysokości 60 złp. z włóki chełmińskiej, a z boru (60 barci) rączkę miodu. Ci, którzy mieli broń, co roku oddawali na biskupi stół 3 jarząbki. Przywilej potwierdził w 1738 bp Antoni Sebastian Dembowski, w 1786 bp Krzysztof Hilary Szembek, a w 1811 rząd pruski.

W 1773 we wsi było 49 domów. W 1819 mieszało tu 58 czynszowników, 7 chałupników i karczmarz – łącznie 306 osób w 58 domach. Społeczność wiejska utrzymywała nauczyciela szkoły rządowej, choć płaciła też szkolne proboszczowi z Poręby. Z czasem wieś rozrosła się i podzieliła się na Nową i Starą Osuchową. W 1827 we wsi rządowej Osuchowo (dzielonej na Nowe i Stare) istniało 59 domów, w których mieszkało 390 osób. Około 1886 w 60 domach mieszkało 461 osób.

Włościanie ze wsi walczyli w powstaniu styczniowym – w bitwie pod Nagoszewem, pod Porębą, pod Łączką i Wiśniewem (1863).

W okresie międzywojennym Osuchowa leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrowskim, w gminie Poręba. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwało 619 osób, wszystkie wyznania rzymskokatolickiego i polskiej narodowości. Było tu 105 budynków mieszkalnych. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Ostrowi Mazowieckiej i okręgowy w Łomży, najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Porębie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego[potrzebny przypis].

W połowie lat 90. XX wieku nazwę wsi zmieniono z Osuchowa Stara na Stara Osuchowa.

W 2002 we wsi istniało 45 gospodarstw domowych. W 2012 wieś liczyła 166 mieszkańców. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców zmalała o 31,5%, w 2021 osiągając 139 mieszkańców.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Nowej Osuchowej wydzielonej z parafii św. Barbary w Porębie.

Przypisy

  1. ↑ Wieś Stara Osuchowa w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-12-18], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2024-12-18].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1192 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT
  5. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 128307.
  6. ↑ Strona gminy, sołectwa
  7. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  8. ↑ Mieczysław Bartniczak, Ostrów Mazowiecka i okolice. Panorama historyczno-krajobrazowa, Warszawa 1987, s. 238.
  9. 1 2 Maria Barbasiewicz, Tradycja Mazowsza. Powiat ostrowski. Przewodnik subiektywny, Warszawa 2005, s. 82–83.
  10. 1 2 Nowa Osuchowa: Dzieje Osuchowej [online], www.osuchowa.pl [dostęp 2024-08-15].
  11. Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973.
    1. ↑ S. 41.
    2. ↑ S. 48.
    3. ↑ S. 86.
  12. 1 2 Opis parafii na stronie diecezji
  13. 1 2 3 4 Ludwik Krzywicki, Osuchowo Nowe i Stare, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 7, dir.icm.edu.pl, Warszawa 1886, s. 742 [dostęp 2024-08-15].
  14. ↑ Historia [online], www.osuchowa.pl [dostęp 2025-08-30].
  15. 1 2 3 Wincenty Szydlik, Jerzy Puścian, Puszcza Biała. Strony rodzinne, Wyszków 2002, s. 135, 137.
  16. ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policy, t. 2: M–Z, Warszawa 1827, s. 72 [dostęp 2022-07-27].
  17. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 5: województwo białostockie, 1924, s. 59.
  18. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl, Warszawa 1933, s. 1226.
  19. 1 2 Wieś Stara Osuchowa (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, edukacja, kierunkowy, demografia, zabytki, tabele, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-08-30].
  20. ↑ Nowa Osuchowa [online], www.osuchowa.pl [dostęp 2025-08-30].

Linki zewnętrzne