Strzelichowe

Strzelichowe
Ilustracja
Angiopteris evecta
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

telomowe

Gromada

naczyniowe

Klasa

paprocie

Podklasa

strzelichowe

Nazwa systematyczna
Marattiidae Klinge
Fl. Est.-Liv-Churland 1: 93. 1882
Marattia salicina

Strzelichowe (Marattiidae) – grupa roślin zarodnikowych klasyfikowana jako podklasa w obrębie szeroko ujmowanych paproci lub klasa w obrębie gromady roślin telomowych (ew. monilofitów). Reprezentowana współcześnie przez około 200 gatunków zaliczanych do jednego rzędu Marattiales i rodziny Marattiaceae. Znanych jest wiele szczątków kopalnych, świadczących o znacznym bogactwie form w dawnych epokach geologicznych, począwszy od karbonu. Współcześnie grupa ta ma charakter reliktowy i jej występowanie ograniczone jest wyłącznie do strefy równikowej.

Morfologia

Synangia na dolnej stronie liścia Angiopteris evecta

Gametofit

Gametofity są naziemne, zielone, samożywne, o plechowatej budowie. Gametangia, czyli plemnie i rodnie tworzą się na przylegającej do gleby powierzchni plechy. Plemnie pogrążone są w plesze i tworzą wielką liczbę plemników zaopatrzonych w wiele wici.

Sporofit

Pokrój
Strzelichowe współczesne mają sporofity z pióropuszami okazałych liści wyrastających z krótkich łodyg rosnących w całości lub częściowo pod ziemią. U Angiopteris evecta łodyga osiąga 1 m długości i podobną szerokość.
Liście
Wyrastają skrętolegle ze szczytowej partii łodygi. Osiągają do 9 m długości i mają podzieloną blaszkę ułożoną w jednej płaszczyźnie i długie, tęgie ogonki o budowie podobnej do budowy łodygi. Oś liścia jest pastorałowato zwinięta. U nasady liści wykształcają się dwa liściowate twory zwane przylistkami, pełniące funkcję ochronną dla zawiązka liścia. Po jego opadnięciu tworzą wraz z nasadą ogonka charakterystyczną osłonę łodygi, powiększając jej średnicę.
Zarodnie
Zarodnie powstają są na dolnej (odosiowej) stronie blaszki liściowej. Są grubościenne i wykazują wyraźną tendencję do skupiania się w grupy zwane kupkami, gdy dane zarodnie występują osobno, lub synangiami, gdy dochodzi do silnego zrośnięcia zarodni ściankami. Zarodnie pękają szparą i zwykle nie mają mechanizmów otwierających. Zarodniki, w liczbie do kilku tysięcy w jednej zarodni, są jednakowe.

Anatomia

Łodygi są w młodości protosteliczne, grubiejąc stają się syfonosteliczne, ale łyko jest wykształcone z obu stron pierścienia drewna (syfonostella amfifloiczna). Przy dalszym grubieniu łodygi, tkanki przewodzące układają się w policykliczną diktiostelę. Grubienie łodyg jest ma charakter pierwotny, tkanki wtórne zakładają się wyjątkowo i nie mają większego znaczenia.

Systematyka

Pozycja systematyczna strzelichowych

We współczesnych systemach klasyfikacyjnych strzelichowe sytuowane są jako grupa siostrzana względem paprotkowych (paproci cienkozarodniowych) Polypodiidae.

W systemie Nitta i in. (2022):

Polypodiopsida


skrzypowe Equisetidae



nasięźrzałowe Ophioglossidae





strzelichowe Marattiidae



paprotkowe Polypodiidae




W systemie PPG I (2016):


paprocie

skrzypowe (Equisetidae)




nasięźrzałowe (Ophioglossidae)




strzelichowe (Marattiidae)



paprotkowe (Polypodiidae)






Podział systematyczny

Podklasa: Marattiidae Klinge, Fl. Est-Liv-Churland 1: 93. 22-28 Jun 1882

Ekologia

Strzelichowe występują najczęściej w miejscach bardzo wilgotnych – na brzegach rzek i moczarów oraz na terenach górskich.