Monilofity

Monilofity
Ilustracja
Nerecznica samcza
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

naczyniowe

Klad

Euphyllophyta

Klad

Monilophyta

Nazwa systematyczna
Monilophyta
Synonimy
  • Moniloformopses Kenrick & Crane (1997)

Monilofity (Monilophyta Cantino & Donoghue 2007) – klad obejmujący niemal wszystkie rośliny zarodnikowe określane mianem paprotników z wyłączeniem wcześniej oddzielonej linii rozwojowej widłaków. Stanowi grupę siostrzaną dla roślin nasiennych. Obejmuje pochodzące od wspólnego przodka rośliny, które współcześnie tworzą cztery monofiletyczne grupy o różnej randze systematycznej w zależności od systemu: nasięźrzałowe (psylotowe), skrzypowe, strzelichowe i paprotkowe. W niektórych systemach grupa jest tożsama ujmowanym szeroko paprociom (np. w systemie Ruggiero i in. 2015 oraz systemie PPG I).

Cechą apomorficzną tych roślin jest charakterystyczna budowa walca osiowego typu syfonosteli – z miękiszowym rdzeniem otoczonym cylindrem drewna z przyległym od zewnątrz, a czasem też od wewnątrz cylindrem tworzonym przez łyko.

Nazwa Monilophyta nie została dotychczas opublikowana jako ważna nazwa naukowa – pojawia się w różnych publikacjach, jednak bez opisu naukowego, w piśmiennictwie anglojęzycznym zwykle pod nazwą zwyczajową "Monilophytes" (od 2001). W zapisie z podaniem autorów: Monilophyta P.D. Cantino & M.J. Donoghue 2007 została adoptowana jako formalna (tj. spełniająca wymagania PhyloCode) nazwa kladu. Nazwa utworzona została z łacińskiego słowa monile znaczącego naszyjnik i greckiego słowa φυτόν (phyton) oznaczającego roślinę, w nawiązaniu do budowy anatomicznej przedstawicieli kopalnych. Jej synonimem w języku angielskim jest określenie ferns (paprocie) w szerokim ujęciu.

Wcześniej grupa ta opisana została przez Kenricka i Crane w 1997 jako „infragromada” (ranga nieformalna, nie ujęta w kodeksie nomenklatury botanicznej) Moniliformopses. Ze względu na stosowaną formę łacińską zapisu nazwy i rangę systematyczną jednostek podrzędnych grupa ta bywa przypisywana do rangi gromady.

Systematyka

System Smitha i in. (2006)

Monilofity nie mają określonej kategorii systematycznej i określane są mianem grupy lub kladu. Smith i in. robią tak z premedytacją, wskazując na generalnie dużą problematyczność w ustalaniu rang taksonomicznych dla monofiletycznych grup w randze wyższej niż klasa. Autorzy ci dzielą Monilophyta na cztery klasy, wskazując Psilotopsida jako bazalną dla pozostałych przedstawionych w politomii:

System Reveala (2008)

Smith i pozostali autorzy systemu paprotników odsyłają do Jamesa L. Reveala jako autorytetu w zakresie nomenklatury wyższych jednostek systematycznych roślin. Autor ten łączy dwie klasy (strzelichowe i paprociowe) w jedną podgromadę Pteridophytina, podczas gdy inni systematycy pozostawiają te grupy wraz ze skrzypowymi w politomii. Podział systematyczny Reveala:

System PPG I (2016)

W systemie PPG I monilofity odpowiadają klasie paproci Polypodiopsida zgodnie z ujęciem Pryer i in. (2009) oraz Ruggiero i in. (2015). Należące tu rośliny dzielone są na cztery podklasy o następujących relacjach:

Polypodiopsida

skrzypowe Equisetidae




nasięźrzałowe Ophioglossidae




strzelichowe Marattiidae



paprotkowe Polypodiidae





Mimo że od końca XX wieku systemy klasyfikacyjne na ogół włączają skrzypy jako grupę zagnieżdżoną w obrębie paproci, to jednak pojawiają się autorzy zwracający uwagę na to, że jest to rozwiązanie najwyraźniej nieuprawnione, ze względu na wiek najstarszych przedstawicieli skrzypów i ich zróżnicowanie już w dewonie. Postulują oni wyłączenie skrzypów w odrębną klasę Sphenopsida.