
Superchwasty (ang. superweeds) – biotypy, gatunki chwastów, które w wyniku przypadkowych mutacji uodporniły się na jedną lub kilka substancji aktywnych herbicydów. Z podobnym zjawiskiem można się spotkać w przypadku stosowania insektycydów i fungicydów, jednak chwasty wolniej wytwarzają odporność. Na całym świecie zaobserwowano w 2017 r. 491 biotypów i gatunków chwastów odpornych na herbicydy tzw. "superchwastów".
Populacja chwastów jest mniej lub bardziej zróżnicowana genetycznie. Poszczególne osobniki - biotypy wykazują różną reakcję na czynniki środowiska w tym na herbicydy. Eliminacja ze zbiorowiska osobników podatnych na dany herbicyd prowadzi do selekcji, w wyniku której na skutek kompensacji pozostają osobniki odporne. Odporność na herbicyd jest dziedziczną zdolnością rośliny do przetrwania i reprodukcji po zastosowaniu dawki herbicydu, która zwykle powoduje jej zniszczenie.
Niektórzy przeciwnicy GMO błędnie obarczają GMO za pojawienie się superchwastów. Prawdziwą przyczyną jest nadmierne stosowanie herbicydów w zwalczaniu chwastów. Jest to proces podobny do zyskiwania odporności na antybiotyki przez bakterie. Tego typu efekty są przewidywane przez teorię ewolucji, więc nie są dla naukowców zaskoczeniem.
Przyczynami odporności na herbicydy są:
Mało prawdopodobne jest, by odporność roślin transgenicznych przeniosła się spontanicznie na chwasty, jednak angielscy naukowcy stwierdzili przypadki krzyżowania się uprawianych roślin transgenicznych (rzepaku) z dziko rosnącą gorczycą polną, w wyniku której powstały nowe rośliny płodne i odporne na herbicydy.
Sposoby minimalizacji ryzyka powstawania i propagacji oporności chwastów:

W Polsce zgłoszono obserwację 15 różnych gatunków roślin, które uodporniły się na herbicydy:
| Lp | Nazwa rośliny | rok zaobserwowania i mechanizm | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| polska | łacińska | |||||
| 1 | Konyza kanadyjska | Conyza canadensis | 1983 (C1) | 2000 (B) | 2010 (G) | |
| 2 | Tasznik pospolity | Capsella bursa-pastoris | 1984 (C1) | |||
| 3 | Komosa biała | Chenopodium album | 1991 (C1) | |||
| 4 | Szarłat szorstki | Amaranthus retroflexus | 1991 (C1) | |||
| 5 | Chwastnica jednostronna | Echinochloa crus-galli var. crus-galli | 1995 (C1) | |||
| 6 | Wierzbownica gruczołowata | Epilobium ciliatum | 1995 (C1) | |||
| 7 | Psianka czarna | Solanum nigrum | 1995 (C1) | |||
| 8 | Palusznik krwawy | Digitaria sanguinalis | 1995 (C1) | |||
| 9 | Miotła zbożowa | Apera spica-venti | 2005 (B) | 2010 (A) | 2011 (A, B)2 | 2012 (C2) |
| 10 | Wyczyniec polny | Alopecurus myosuroides | 2010 (B) | 2011 (A) | 2012 (A, B)2 | |
| 11 | Chaber bławatek | Centaurea cyanus | 2010 (B) | 2012 (O) | ||
| 12 | Owies głuchy | Avena fatua | 2011 (A) | 2011 (B) | 2011 (A, B)2 | |
| 13 | Tripleurospermum inodorum | 2014 (B) | ||||
| 14 | Mak polny | Papaver rhoeas | 2014 (B) | |||
| 15 | Rumianek pospolity | Matricaria chamomilla | 2014 (B) | |||
1 - rok, w którym zgłoszono pierwszą obserwację biotypu chwastu w nawiasie mechanizm działania herbicydu, na który dany biotyp wykazał odporność według HRAC.
2 - zgłoszone przypadki biotypów chwastów odpornych na więcej niż jeden mechanizm działania herbicydu według HRAC.