Swarzewo

Swarzewo

Swôrzewò

wieś
Droga w Swarzewie
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	pucki
Gmina	Puck
Liczba ludności (2026)	1041
Strefa numeracyjna	58
Kod pocztowy	84-100
Tablice rejestracyjne	GPU
SIMC	0170848
Położenie na mapie gminy wiejskiej Puck Swarzewo
Położenie na mapie Polski Swarzewo
Położenie na mapie województwa pomorskiego Swarzewo
Położenie na mapie powiatu puckiego Swarzewo
54°45′40″N 18°24′01″E/54,761111 18,400278
Multimedia w Wikimedia Commons

Swarzewo (kaszb. Swôrzewò, niem. Schwarzau) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie wiejskiej Puck. Leży na Kaszubach.Ma status sołectwa.

Miejscowość z przystanią morską dla rybaków (pas plaży). W latach 1466–1772 Swarzewo było królewszczyzną królów polskich. Wieś królewska w starostwie puckim w powiecie puckim województwa pomorskiego w II połowie XVI wieku. W okolicy wsi występują nieeksploatowane jeszcze złoża soli kamiennej i soli potasowo-magnezowej. W Swarzewie znajduje się oczyszczalnia ścieków.

Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej, należącej do dekanatu Puck w archidiecezji gdańskiej.

Położenie

Swarzewo jest położone na Pobrzeżu Kaszubskim, na zboczu Kępy Swarzewskiej. Znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 216, na Kaszubach.

W latach 1954–1959 wieś była siedzibą władz gromady Swarzewo, po jej zniesieniu w gromadzie Połczyno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Swarzewo – widok z Pucka

Historia

Ślady osadnictwa na terenie Swarzewa pochodzą z epoki brązu, w 1877 r. w Swarzewie odkryto cmentarzysko około 100 grobów skrzynkowych z tamtego okresu. Wieś Swarzewo została lokowana we wczesnym średniowieczu. Od 1308 r. wieś znajdowała się na terenach należących do Krzyżaków, w komturstwie gdańskim.

W 1340 r. Swarzewo ponownie zostało lokowane na prawie chełmińskim przez komtura Winrycha von Kniprode, wtedy też po raz pierwszy pojawiła się nazwa wsi. Około 1400 r. w Swarzewie został zbudowany kościół filialny Łebcza.

Od 1466 r., po przyłączeniu do Korony Królestwa Polskiego, Swarzewo było administrowane przez starostów puckich. W XVI i XVII wieku było wsią folwarczną z karczmą. Od 1772 r., po I rozbiorze Polski i przyłączeniu do Królestwa Prus, Swarzewo należało do skarbu pruskiego.

W 1880 r. zbudowano kościół swarzewski, który stoi do dziś. Przed 1920 r. podczas zaborów wieś nosiła nazwę niemiecką Schwarzau.

Na koniec roku 1892 Swarzewo miało 520 mieszkańców, w tym (wg języka ojczystego), 501 Kaszubów katolików, 1 Polaka, księdza katolickiego i 18 Niemców (7 katolików, 11 ewangelików).

W 1913 r. było w Swarzewie 4 większych posiadaczy ziemskich: J. Kuzel, A. Patok, F. Plinski, J. Proena; 3 karczmarzy: Johannes Kandau, Theophil Meyer i Joseph Konkol, którzy równocześnie prowadzili sprzedaż towarów kolonialno-spożywczych. Joseph Konkol prowadził też handel drewnem. Młynarzem był Theodor Hintz, kowalem Johann Bobbla, szewcem Johann Rohn, stolarzem August Ustarbowski, a zegarmistrzem Jul. Mudlaff. Joseph Konkel oprócz karczmy i handlu drewnem prowadził też cegielnię. Właścicielem drugiej był również karczmarz, Theophil Meyer. Dwóch swarzewskich rybaków zajmujących się handlem rybami to J. Budzisz i A. Kohnke.

Od końca I wojny światowej wieś należy ponownie do Polski, z przerwą podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1945.

Zabytki, atrakcje i elementy zagospodarowania

• kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, neogotycki z 1880 r. z wyposażeniem wnętrz sięgającym XV wieku
• kapliczka z 1775 r. (wewnątrz studzienka z uzdrawiającą wodą)
• plaża nad Zatoką Pucką
• mały skansen rybacki
• wykopaliska archeologiczne sprzed dwóch i pół tysiąca lat (groby skrzynkowe)
• pozostałości zatopionego w Zatoce Puckiej lasu
• klif Swarzewski
• Elektrownia Wiatrowa Swarzewo
• najpopularniejszymi atrakcjami w Swarzewie są Labirynt w polu kukurydzy, Przystań z wypożyczalnią sprzętu wodnego oraz ścieżka rowerowa przebiegająca wzdłuż Zatoki

Sanktuarium

Znajduje się tu znane sanktuarium Matki Bożej Królowej Polskiego Morza. W kościele z XIX wieku, trzecim z kolei w tym miejscu, czczona jest pochodząca z XV wieku cudowna figura Matki Boskiej Królowej Polskiego Morza, zwana Opiekunką Rybaków. Według legendy przypłynęła ona morzem z rozbitego statku, z którego uratowali się żeglarze. W kościele znajduje się również obraz - mapa z 1684 r., przedstawiający Zatokę Pucką oraz kościoły w Helu, Pucku i Swarzewie.

Niedaleko kościoła znajduje się kapliczka zbudowana przez rybaków w 1775 r. na planie koła. Według legendy stoi ona w miejscu, gdzie jest studzienka, przy której objawiła się cudowna figurka. W środku kaplicy znajduje się studzienka, a także tablica z opisem historii figurki.

 Osobny artykuł: Kapliczka Matki Boskiej w Swarzewie.

Odpusty odbywające się w Swarzewie w pierwszą niedzielę po 16 lipca i 8 września uważane są za jedne z najważniejszych na Kaszubach, zaś sama miejscowość została nazwana "Kaszubską Częstochową". W czasie pielgrzymek na te odpusty odbywają się słynne pokłony feretronów.

Urodzeni w Swarzewie

• Antoni Pomieczyński – polski duchowny katolicki, proboszcz w Lisewie, działacz społeczno-narodowy w ziemi chełmińskiej.

Zobacz też

• Elektrownia Wiatrowa Swarzewo
• Przystanek kolejowy Swarzewo
• Gnieżdżewo
• Łebcz
• Rezerwat przyrody Słone Łąki
• Puck
• Władysławowo

Przypisy

Bibliografia

• http://www.malanowicz.eu/mm/rodzina/opowiadania/okna/Swarzewo.htm
• Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTK "Kraj", 1989, ISBN 83-7005-170-7
• Oficjalna strona parafialna Sanktuarium M.B. Królowej Polskiego Morza w Swarzewie
• Strona drużyny piłkarskiej LZS Jantar ZiemiaPucka.info Swarzewo
• Swarzewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 628 .