Jedna z fabryk TSMC w Taizhong | |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Data powstania |
21 lutego 1987 |
| Prezes | |
| Zatrudnienie |
73 090 (2024) |
| ISIN | |
| Symbol akcji | |
| Dane finansowe (2024) | |
| Przychody |
90,08 mld USD |
| Wynik operacyjny |
41,14 mld USD |
| Wynik netto |
36,49 mld USD |
| Aktywa |
204,22 mld USD |
| Kapitał własny |
131,94 mld USD |
| Strona internetowa | |
TSMC, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited – tajwańskie przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji układów scalonych, w tym procesorów. Założone 21 lutego 1987 roku przez Chung Mou Changa, jest największym na świecie niezależnym producentem półprzewodników.
Jednymi z największych klientów TSMC są AMD, Apple, ARM, Broadcom, MediaTek, Qualcomm i Nvidia. W 2024 roku 68,8% produkcji jest wykonywana dla firm amerykańskich, 11,5% dla firm chińskich i 9,3% dla firm tajwańskich.
TSMC jako pierwsza wprowadziła na rynek możliwości produkcyjne w technologii 7-nm i 5-nm (używane przez układy SoC Apple A14 i M1 z 2020 roku, procesory MediaTek Dimensity 8100 i AMD Ryzen serii 7000), a także pierwsza, która wprowadziła na rynek technologię litografii EUV ASML w skali masowej. Według stanu z maja 2026 roku kapitalizacja rynkowa spółki wynosi 2,1 bln dolarów amerykańskich.
Utworzenie TSMC było efektem strategii rządu tajwańskiego z lat 70. XX wieku, która zakładała rozwój produkcji układów cyfrowych pomimo braku kompetencji w tej dziedzinie. Z pomocą rządową, wiele firm rozpoczęło produkcję na Tajwanie, a w latach 1980. firmy tajwańskie zaczęły się skupiać na technologii CMOS, która stała się dominująca w elektronice. Początkowym inwestorem TSMC był Philips, który wsparł przedsiębiorstwo kwotą 58 mln USD za 27,5% udziałów.
W 2011 roku TSMC rozpoczęło produkcję procesorów Apple A5 i A6 dla urządzeń iPad i iPhone.
Na koniec 2020 roku przedsiębiorstwo zatrudniało 51 297 pracowników, przychody wynosiły 48 miliardów USD.

Aby ograniczyć ryzyko biznesowe w przypadku wojny między Tajwanem a Chińską Republiką Ludową, od początku 2020. TSMC rozszerzyło swoją obecność geograficzną, otwierając nowe fabryki w Japonii i Stanach Zjednoczonych (patrz CHIPS and Science Act), a także planując dalszą ekspansję do Niemiec.
TSMC dysponuje zdolnościami produkcyjnymi na waflach 300 mm w kolejnych generacjach technologii procesowych. Najstarszą oferowaną technologią jest 0,13 μm (130 nm). W czwartym kwartale 2006 uruchomiono produkcję w technologii 90 nm, firma oferuje również technologie 65 nm i 55 nm.
W 2011 uruchomiono produkcję w technologii 28 nm, a w 2012 w technologii 20 nm. W listopadzie 2013 rozpoczęto produkcję w technologii 16 nm, a od 2016 dostępna jest technologia 12 nm, oparta na procesie 16 nm. Od czwartego kwartału 2018 oferowana jest technologia 22 nm.
W 2017 rozpoczęto masową produkcję w technologii 10 nm, a w czerwcu tego samego roku w technologii 7 nm. W pierwszym kwartale 2020 uruchomiono produkcję w technologii 6 nm, a jeszcze w tym samym roku udostępniono technologię 5 nm. Od czwartego kwartału 2021 oferowana jest technologia 4 nm, a od czwartego kwartału 2022 technologia 3 nm. W czwartym kwartale 2025 rozpoczęto masową produkcję w najnowszej technologii 2 nm (N2), wyposażonej w tranzystory nanosheetowe. Produkcja prowadzona jest w fabrykach Fab 20 w Xinzhu i Fab 22 w Kaohsiung.
| Nazwa | Lokalizacja | Rozmiar wafla krzemowego |
|---|---|---|
| Fab 2 | 150 mm | |
| Fab 3 | 200 mm | |
| Fab 5 | 200 mm | |
| Fab 6 | 200 mm | |
| Fab 8 | 200 mm | |
| Fab 10 | 200 mm | |
| Fab 11 (TSMC Washington) | 200 mm | |
| Fab 12A | 300 mm | |
| Fab 12B | 300 mm | |
| Fab 14 | 300 mm | |
| Fab 15 | 300 mm | |
| Fab 16 | 300 mm | |
| Fab 18 | 300 mm | |
| Fab 20 | 300 mm | |
| Fab 21 | 300 mm | |
| Fab 22 | 300 mm | |
| JASM (Fab 23) | 300 mm | |
| SSMC | 200 mm | |
| Advanced Backend Fab 1 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 2 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 3 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 5 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 6 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 7 | Backend |
W 2020 TSMC ogłosiło budowę pierwszej zaawansowanej fabryki półprzewodników w Phoenix w Arizonie, początkowo za 12 mld USD. W grudniu 2022 rozszerzono program do 40 mld USD, dodając drugą fabrykę planowaną początkowo na technologię 3 nm. W kwietniu 2024 zapowiedziano trzecią fabrykę, co podniosło inwestycję do ponad 65 mld USD, a w marcu 2025 ogłoszony dalszy wzrost o 100 mld USD, obejmujący trzy kolejne fabryki, dwa zakłady zaawansowanego pakowania i centrum badań i rozwoju, co dało łącznie 165 mld USD, określane jako największa pojedyncza inwestycja zagraniczna w historii Stanów Zjednoczonych.
Pierwsza fabryka (Fab 21) rozpoczęła masową produkcję w technologii 4 nm w czwartym kwartale 2024, przy czym komercyjna produkcja ruszyła po cichu, o czym w styczniu 2025 poinformowała sekretarz handlu Gina Raimondo. Apple jest pierwszym i największym klientem zakładu, w październiku 2025 rozpoczęto tam też produkcję procesorów graficznych Nvidia Blackwell w technologii N4P. Budowa drugiej fabryki zakończyła się w 2025, a uruchomienie produkcji 3 nm przesunięto w styczniu 2026 na drugą połowę 2027, szybciej niż pierwotnie zakładano. Trzecia fabryka ma obsługiwać technologię 2 nm i nowsze, z produkcją pod koniec dekady.
Przedsięwzięcie od początku napotykało trudności. Firma przyznała w 2023 opóźnienie otwarcia, a w styczniu 2024 zapowiedziała kolejną zmianę harmonogramu, wskazując na niedobór doświadczonych kadr i niepewność funduszy rządowych. Budowa w Arizonie jest kilkukrotnie droższa niż w Azji, co dotknęło również dostawców TSMC. Pojawiły się problemy natury pracowniczej: lokalne związki zawodowe protestowały przeciw sprowadzaniu pracowników z Tajwanu na wizach typu E, szacując, że stanowią oni nawet połowę budujących zakład, a pracownicy skarżyli się na warunki pracy i wypadki, w tym śmiertelny, za co stanowy inspektorat ADOSH ukarał TSMC grzywną. W 2025 część amerykańskich pracowników pozwała spółkę, zarzucając systemowe faworyzowanie personelu z Tajwanu. Mimo to w 2025 w arizońskim zespole pracowało ponad 3000 osób na liczącym 1100 akrów terenie.
Jesienią 2021 zapadła decyzja o budowie w prefekturze Kumamoto fabryk należących do spółki JASM, wydzielonej przez TSMC w celu obsługi rynku japońskiego. W lutym 2024 rozszerzono inwestycję, dołączając do grona wspólników Sony (6,0%), Denso (5,5%) i Toyotę (2,0%), przy czym TSMC zachowało 86,5% udziałów, a łączna wartość obu zakładów przekroczyła 20 mld USD. Pierwszy zakład uruchomiono seryjnie pod koniec 2024. W październiku 2025 JASM podpisała z władzami miasteczka Kikuchi umowę lokalizacyjną pod drugi zakład, oznaczającą faktyczne rozpoczęcie budowy. Inwestycja wynosi około 13,9 mld USD, produkcja ma ruszyć w grudniu 2027, a głównym zastosowaniem mają być technologia 6 nm w układach do jazdy autonomicznej i SI. Rząd Japonii objął oba zakłady wsparciem rzędu 1,2 bln jenów.
Wspólnie z firmami Bosch, Infineon i NXP, TSMC powołało spółkę European Semiconductor Manufacturing Company (ESMC), budującą fabrykę w Dreźnie. TSMC obejmuje w niej 70% udziałów, pozostali partnerzy po 10%. Łączna inwestycja wynosi 10 mld euro, przy czym połowę tej kwoty stanowi dotacja niemieckiego federalnego ministerstwa gospodarki. Budowa trwa od 2024, a 14 września 2026 odbyła się uroczystość wiechy. Prezes ESMC Christian Koitzsch ocenił, że projekt mieści się w planie i budżecie, pierwsze narzędzia produkcyjne mają trafić do hal w drugiej połowie 2027. Fabryka ma obsługiwać technologie do 12 nm z głównym przeznaczeniem dla przemysłu motoryzacyjnego i zatrudniać około 2000 osób.