Takeo Fukuda

Młodość i kariera w ministerstwie finansów

Urodził się 14 stycznia 1905 roku we wsi Kaneko w prefekturze Gunma (obecnie część miasta Takasaki), będąc drugim synem w dawnej samurajskiej. Jego przodkowie w okresie Edo byli naczelnikami wsi. Tę pozycję w czasach późniejszych, jako już burmistrzowie, utrzymywali kolejno jego ojciec oraz starszy brat. Studiował prawo na Tokijskim Uniwersytecie Cesarskim. Po ukończeniu studiów w 1929 roku rozpoczął pracę w ministerstwie finansów. W następnych latach piął się po kolejnych szczeblach kariery urzędniczej w ministerstwie. W 1945 roku był już szefem sekretariatu ministra. Jego podwładnymi byli wówczas dwaj późniejsi premierzy i ministrowie finansów, Masayoshi Ōhira oraz Kiichi Miyazawa. W 1948 roku został aresztowany oraz oskarżony w związku ze aferą Shōwa-Denko, aferą korupcyjną, która doprowadziła do dymisji ówczesnego premiera – Hitoshiego Ashidy. Pomimo tego, że został później oczyszczony z zarzutów, Fukuda zrezygnował z pracy w ministerstwie w 1950 r.

Kariera polityczna

Po odejściu z ministerstwa Fukuda postanowił wypróbować swoich sił w polityce, co w owych latach było stosunkowo powszechną praktyką pośród dawnych wysokich urzędników ministerialnych. Wykorzystał reputację swojej rodziny w rodzinnym okręgu i ubiegał się z powodzeniem o mandat deputowanego do Izby Reprezentantów w wyborach w 1952 roku jako kandydat niezależny. Niedługo potem poznał wracającego wówczas na japońską scenę polityczną byłego ministra Nobusuke Kishiego. Podążając za Kishim dołączył wspólnie z nim do Partii Liberalnej, ugrupowania ówczesnego premiera Shigeru Yoshidy. W 1954 roku, po konflikcie Kishiego z Yoshidą, w wyniku czego ten pierwszy został wydalony z Partii Liberalnej, Fukuda poszedł w jego ślady i również odszedł z partii. Następnie dołączył do nowo utworzonej przez Kishiego Japońskiej Partii Demokratycznej

Po zjednoczeniu Partii Liberalnej i Japońskiej Partii Demokratycznej w 1955 roku w Partię Liberalno-Demokratyczną (PLD), został członkiem nowego ugrupowania. Jako stronnik Kishiego został wyznaczony przez niego sekretarzem generalnym partii w 1959 roku. Niedługo później wszedł do rządu Kishiego jako minister rolnictwa i leśnictwa. Pełnił tę funkcję do momentu rezygnacji Kishiego z funkcji premiera wskutek protestów i zamieszek w roku 1960, związanych z ratyfikacją Japońsko-amerykańskiego traktatu o współpracy i bezpieczeństwie.

Po objęciu w 1960 roku przez Hayato Ikedę funkcji premiera, przez prawie cztery lata pozostawał członkiem wewnątrzpartyjnej opozycji wobec nowego rządu. W 1964 roku udzielił poparcia kandydaturze Eisaku Satō na premiera i odegrał ważną rolę w formowaniu jego rządu, w którym został ministrem finansów (w 1965). W rządzie Satō jego kariera ponownie nabrała rozpędu. W latach 1966–1968 ponownie był sekretarzem generalnym PLD. W latach 1971–1972 kierował resortem spraw zagranicznych. Po ogłoszeniu przez Satō w 1972 roku przejścia na emeryturę, Fukuda był jednym z potencjalnych kandydatów na nowego premiera. Jak się jednak okazało, przegrał jednak partyjne wybory z ministrem handlu zagranicznego i przemysłu Kakueiem Tanaką.

Został ministrem finansów w rządzie Tanaki po niespodziewanej śmierci poprzedniego ministra – Kiichiego Aichiego. Funkcję tę pełnił przez rok do momentu wyjścia na jaw afery Lockheeda, która doprowadziła do upadku rządu Tanaki. Ponieważ był powszechnie postrzegany jako rywal Tanaki i osoba niezwiązana z aferą, mimo faktu bycia członkiem jego rządu, został mianowany doradcą gospodarczym rządu przez nowego premiera Takeo Mikiego.

Premier Japonii

Po słabym wyniku wyborczym PLD zastąpił Takeo Mikiego na funkcji przewodniczącego partii oraz premiera. Aby utrzymać większość parlamentarną, był zmuszony polegać na poparciu mniejszych partii. W polityce zagranicznej był zwolennikiem normalizacji stosunków z reformującymi się wówczas pod rządami Denga Xiaopinga komunistycznymi Chinami. W 1978 roku doprowadził do podpisania traktatu pokojowego pomiędzy obu państwami.

W sierpniu 1977 r. na szczycie ASEAN w Manili, wygłosił przemówienie, w którym zawarł program tzw. „doktryny Fukudy”. W tym przemówieniu skupiał się na jego zdaniem trzech głównych celach japońskiej polityki zagranicznej, którymi były:

1. Przezwyciężenie barier psychologicznych między krajami Azji Południowo-Wschodniej a Japonią, które powstały w wyniku działań wojsk japońskich podczas II wojny światowej;
2. Potwierdzenie zaangażowania Japonii na rzecz pokoju i pacyfizmu;
3. Zwiększenie wzajemnego, szczerego zaufania między Japonią a krajami ASEAN oraz przekonanie ich, że Japonii będzie w relacjach z nimi „równym partnerem” (a nie hegemonem gospodarczym, jakiego się obawiano).

Pod koniec 1978 przeprowadził w partii prawybory, w których został pokonany przez Masayoshiego Ōhirę, po czym został zmuszony do rezygnacji ze stanowiska premiera.

Późniejsze lata i śmierć

Pomimo utraty fotela szefa rządu, pozostał członkiem Izby Reprezentantów do 1990 roku, kiedy ostatecznie już przeszedł na polityczną emeryturę. Zmarł w Tokio 5 lipca 1995 roku na rozedmę płuc, w wieku 90 lat.