Teoberto Maler właśc. Teobert Maler (ur. 12 stycznia1842 w Rzymie, zm. 22 listopada1917 w Méridzie) – austriacko-niemiecki badacz, wychowany w Polsce przez Mateusza Plicha oraz Ivana Chlebowskiego, architekt i fotograf, który później uzyskał również obywatelstwo meksykańskie. Był jednym z pionierów badań nad cywilizacją Majów oraz autorem licznych fotografii stanowisk archeologicznych i zabytków położonych na Nizinach Majów.
Urodził się w Rzymie jako syn Wilhelminy Schwarz i niemieckiego dyplomaty Friedricha Malera, reprezentującego Wielkie Księstwo Badenii. Miał starszą siostrę Edwinę, również urodzoną w Rzymie w 1840 roku. Jego matka zmarła podczas podróży powrotnej z Włoch do ojczyzny, gdy Teobert miał rok. Po tym wydarzeniu ojciec kupił dom w Baden-Baden, w południowych Niemczech, gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz ukończył szkołę średnią.
Rok później jako żołnierz korpusu ekspedycyjnego dołączył do wyprawy wojskowej cesarza Maksymiliana I do Meksyku, gdzie awansował do stopnia kapitana. Jego początkowe zainteresowanie Meksykiem koncentrowało się na architekturze kolonialnej. Po śmierci Maksymiliana w 1867 roku postanowił pozostać w kraju, po którym podróżował przez kolejnych jedenaście lat. W tym czasie zaczął fotografować majańskie ruiny, doskonaląc swoje umiejętności fotograficzne i rozwijając zainteresowanie prekolumbijską przeszłością Meksyku. Później uzyskał obywatelstwo meksykańskie i zmienił imię na hiszpańsko brzmiące „Teoberto”.
Wiosną 1878 roku był zmuszony wrócić do Europy, aby uregulować kwestie prawne związane ze spadkiem po ojcu. Zamieszkał wówczas w Paryżu, gdzie wygłaszał wykłady na temat prekolumbijskiego Meksyku oraz uzupełniał wiedzę o Mezoameryce w bibliotekach. Gdy w 1884 roku sprawa spadkowa została ostatecznie zakończona i Maler odziedziczył majątek, powrócił do Meksyku, aby poświęcić się badaniom cywilizacji Majów.
Zamieszkał na Jukatanie, w miejscowości Ticul, gdzie otworzył studio fotograficzne i nauczył się języka Majów. Większość czasu spędzał w dżungli wraz z miejscowymi ondianami, którzy pomagali mu oczyszczać ruiny i nosili jego sprzęt fotograficzny. Odwiedzał takie stanowiska archeologiczne jak Uxmal czy Chichén Itzá, w którym mieszkał przez trzy miesiące, prowadząc jego szczegółową dokumentację.
W kolejnych latach badał również wiele odległych i trudno dostępnych stanowisk w regionie Petén w Gwatemali oraz wzdłuż biegu rzeki Usumacinta.
Był jednym z pierwszych badaczy, którzy zdecydowanie sprzeciwiali się powszechnym w XIX wieku praktykom „rabunku kulturowego” i niszczenia kontekstu archeologicznego. Otwarcie krytykował wywożenie zabytków do miast w Europie i Ameryce Północnej, zauważając, że usuwanie rzeźb i nadproży bezpowrotnie niszczy strukturę starożytnych budowli. Uważał, że powinny one pozostawać na swoich pierwotnych miejscach. Jego poglądy uznawane są za wyprzedzające epokę.
Ponieważ dokumentowanie ruin było kosztownym przedsięwzięciem, przez kilka lat sprzedawał fotografie i plany stanowisk muzeom oraz uniwersytetom. Dochody te nie wystarczały jednak na pokrycie kosztów jego działalności. Podobnie było z honorariami za sporadyczne artykuły publikowane w niemieckim czasopiśmie geograficzno-etnograficznym „Globus” oraz innych periodykach.
Aby zwiększyć swoje dochody oraz umocnić pozycję w środowisku naukowym, zaczął przygotowywać zestawy dużych, jednolicie oprawionych rycin, uzupełnionych planami stanowisk i dodatkowymi informacjami, przeznaczone do sprzedaży muzeom oraz uniwersytetom. Poszukując nabywców, zwrócił na siebie uwagę Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, które szybko nawiązało z nim współpracę. Na początku 1898 roku wyruszył w pierwszą ekspedycję organizowaną pod auspicjami Peabody, której celem były badania naukowe w regionie Palenque. Była to pierwsza z trzech wypraw zrealizowanych dla tego muzeum w latach 1898–1905. Silny charakter, który pomagał mu w działalności badawczej, utrudniał jednak relacje z kierownictwem instytucji, dlatego w 1909 roku zakończył współpracę z Peabody. Muzeum nie chciało bowiem publikować tak wielu fotografii i rycin, jak uważał za konieczne. Ostatnie lata życia spędził w Méridzie, gdzie wykładał architekturę Majów w Akademii Sztuk Pięknych. Zmarł tam 22 listopada 1917 roku.
