Teodor Mrozowicki

Teodor Józef Tadeusz Ignacy Mrozowicki
Herb
Prus III
pionier przemysłu cukrowniczego w Galicji
Rodzina

Mrozowiccy herbu Prus III

Data i miejsce urodzenia

8 listopada 1784
Lwów

Data i miejsce śmierci

13 kwietnia 1862
Majdan

Ojciec

Stanisław Mrozowicki

Matka

Marianna Karczewska herbu Jasieńczyk

Żona

Sylwia Oziembłowska herbu Radwan

Dzieci

Agnieszka Marianna Felicja, Waleriana Maria Ignacja, Feliks Józef Ignacy, Felicja Józefa Ignacja, Justyn Franciszek Marceli, Maria, Jan Celestyn Wiktor, Eligiusz Franciszek Teodor

Rodzeństwo

Gabin, Franciszek, Joanna, Julia

Teodor Mrozowicki herbu Prus III (ur. 8 listopada 1784 we Lwowie, zm. 13 kwietnia 1862 w Majdanie) – ziemianin galicyjski, pionier przemysłu cukrowniczego w Galicji.

Życiorys

Teodor Józef Tadeusz Ignacy Mrozowicki urodził się 8 listopada 1784 r. we Lwowie jako syn Stanisława, starościca stęgwilskiego i Marianny z Karczewskich herbu Jasieńczyk, starościanki liwskiej.

Nauki pobierał m.in. w szkole realnej we Lwowie, gdzie poznał podstawy chemii, fizyki i mechaniki. Po wprowadzeniu przez cesarza Napoleona w 1806 r. blokady przywozów towarów kolonialnych wzrosło w Europie zainteresowanie produkcją cukru. W prasie niemieckiej i francuskiej pojawiło się wówczas wiele artykułów na temat doświadczeń odnośnie do produkcji cukru z buraka. Otrzymawszy od ojca kilka majątków Mrozowicki rozpoczął w nich uprawę buraków cukrowych i na podstawie literatury naukowców niemieckich i francuskich opracował własną technologię i skonstruował urządzenia do przerobu cukru z buraków cukrowych. W jednym ze swoich majątków, Puźnikach w pow. brzeżańskim, rozpoczął w 1823 r. produkcję cukru – cukrownia ta, nazywana wówczas ogniową, pomimo że miała charakter doświadczalny, jest uznana jako pierwsza cukrownia uruchomiona w Cesarstwie Austriackim, a Mrozowicki został nazwany ojcem cukrownictwa galicyjskiego. Po trzech latach istnienia cukrownia ta została w 1826 r. przeniesiona z Puźnik do miasteczka ojca, Sokołówki, gdzie gospodarował jego młodszy brat Franciszek, a niedługo po tym założył nową cukrownię w kolejnym swoim majątku, Kołodziejówce, która leżała o trzy mile ode Lwowa na trakcie do Bursztyna, co było bardziej dogodne dla sprzedaży cukru we Lwowie. Zygmunt Przyrembel uważa, że rozpoczęcie na większą skalę produkcji cukru w Sokołówce w 1826 r., można uważać za początek przemysłu cukrowniczego na ziemiach polskich. Ta data początków polskiego przemysłu cukrowniczego jest również przyjęta we współczesnych publikacjach. Mrozowiccy w 1833 r. zostali wymienieni, obok generała Ferdynanda Piotra hr. de Hennequin et Curel de Fresnel z Olszanicy, jako najwięksi producenci cukru w Galicji.

Mrozowicki swoje innowacyjne rozwiązania publikował w czasopismach lwowskich, czym spopularyzował wśród ziemian galicyjskich cukrownictwo, w konsekwencji czego zaczęto uprawiać buraki cukrowe i powstało wówczas kilka nowych cukrowni. Cieszył się on powszechnym podziwem, zwłaszcza, że wskutek choroby na ospę utracił w dzieciństwie wzrok i swoje inżynierskie pomysły realizował jako osoba niewidoma, w czym pomagał jemu jego ojciec, Stanisław. Jak pisze Stanisław Nikiel: Czasopisma lwowskie w latach 1826-1830 w licznych artykułach podkreślały pionierski charakter działalności Mrozowickich i ich wielkie zasługi dla rozwoju cukrownictwa w Galicji.

Teodor Mrozowicki był patronem tytularnym parafii Cerkwi greckokatolickiej pw. Św. Paraksewy w Puźnikach.

W 1815 r. ożenił się z Sylwią Oziembłowską herbu Radwan (ur. w 1791, zm. 9 lutego 1861 w Majdanie). Pozostawił z nią ośmioro dzieci: Agnieszkę Mariannę Felicję, Walerianę Marię Ignację, Feliksa Józefa Ignacego, Felicję Józefę Ignację, Justyna Franciszka Marcelego, Marię, Jana Celestyna Wiktora oraz Eligiusza Franciszka Teodora.

Teodor Mrozowicki zmarł 13 kwietnia 1862 w swoim majątku Majdan w powiecie nadwórniańskim.

Wywód przodków

Jerzy Mrozowicki
Jan Franciszek Mrozowicki
Jadwiga Oleśnicka
Adam Mrozowicki
Piotr Felicjan Telefus
Klara Telefus
Teresa Bydłowska
Stanisław Mrozowicki
Andrzej Kazimierz Puzyna
Michał Puzyna
Eufrozyna Chrząstowska
Ewa Franciszka Puzyna
Andrzej Jerzy Potocki
Zofia Potocka
Bogumiła Elżbieta Suchodolska
Teodor Mrozowicki
Jan Władysław Karczewski
Antoni Karczewski
Zofia Komońska
Józef Karczewski
Franciszek Wojciech Grabianka
Helena Grabianka
Barbara Biejkowska
Marianna Karczewska
Maksymilian Franciszek Ossoliński
Jan Stanisław Ossoliński
Teodora Krassowska
Antonina Ossolińska
Aleksander Józef Załuski
Ludwika Załuska
Teresa Potkańska

Bibliografia

Przypisy

  1. 1 2 H. Ł., Fabryki cukru burakowego w prowincyach dawney Polski, [w:] Wiadomości Handlowe, R. 1830, nr 15, 1830.
  2. ↑ Zygmunt Przyrembel, Stulecie polskiego cukrownictwa, [w:] Gazeta Cukrownicza, tom LVII, nr 1418 z 1 stycznia 1926, 1926.
  3. ↑ Rozmaitości Lwowskie. Dodatek do Gazety Lwowskiej, 1826, s. 271, 1826.
  4. ↑ E.W. Waleriańczyk, 175 lat polskiego przemysłu cukrowniczego, Rypin, 2001.
  5. ↑ Notizen Uber Produttion, Kunst, Fabriken und Gewerbe, Wiedeń, 1833.
  6. ↑ Stanisław Nikiel, Mrozowicki Teodor, [w:] Słownik Biograficzny Techników Polskich, red. Wiktor Skoczyński, t. VIII, Warszawa, s. 68, 1997.
  7. ↑ Schematismus Universi Venerabilis Cleri Archidioeceseos Metropolitanae Graeco-Catholicae Leopoliensis pro Anno Domini 1832, Leopolis, s. 108
  8. ↑ https://www.antoniego26.pl/genealogia/mrozowicki.htm [dostęp: 2019-04-14]