Theline

Theline – według rzymskiego geografa Awienusa z IV wieku n.e. (poemat Ora maritima(inne języki), w. 689–691), korzystającego z relacji greckiego podróżnika Pyteasza z Massalii z IV wieku p.n.e., kolonia grecka na brzegu Rodanu, w miejscu dzisiejszego miasta Arles (łac. Arelate), istniejąca od VI wieku p.n.e. Znajduje to potwierdzenie w znaleziskach archeologicznych (ceramika, przedrzymski budynek istniejący od VI wieku p.n.e. do II wieku p.n.e.) i obecnie przyjmuje się, że Theline była kolonią Massalii (dzisiejsza Marsylia).

Nazwa i przekaz źródłowy

Nazwa Theline jest znana przede wszystkim z Ora maritima Awienusa. André Gouron(inne języki) zwracał uwagę, że przekaz ten wymaga ostrożnej interpretacji, ponieważ dzieło powstało w późnej starożytności i zachowało wcześniejsze informacje w przetworzonej formie.

Osadnictwo i znaczenie

Theline jest łączona z obecnością Fokajczyków w dolnej dolinie Rodanu. Jean-Albert Chevillon wskazywał, że po zajęciu Fokai przez Persów Cyrusa Wielkiego w 546 roku p.n.e. część migrantów greckich skierowała się na zachód, a osadnictwo greckie w rejonie Arles jest potwierdzane archeologicznie od około 540/530 roku p.n.e. Według tego ujęcia właściwa grecka osada miała powstać około 520 roku p.n.e.

Położenie Theline nad Rodanem wiązało ją z kontaktami handlowymi między grecką Massalią a społecznościami miejscowymi w głębi południowej Galii.

Numizmatyka

Z grecką fazą Arles wiązane są archaiczne monety przypisywane Theline. Według Chevillona pierwsze emisje były srebrne, pozbawione legendy, z pojedynczym motywem na awersie i kwadratem wgłębnym na rewersie. Autor uznał je, obok monet greckiej Massalii, za jedne z najstarszych emisji znanych z terytorium dzisiejszej Francji.

Ikonografia monet przypisywanych Theline obejmowała liczne motywy, między innymi głowę lub postać foki, protomy zwierzęce, ptaki, delfina, gryfa, hydrię oraz głowę Gorgony. Chevillon interpretował ich stylistykę i ikonografię jako świadectwo związków z tradycją jońską i fokajską.

Znalezisko monety z doliny rzeki Jabron(inne języki) w rejonie Séderon w departamencie Drôme zostało przez Chevillona uznane za przesłankę kontaktów handlowych Theline z odleglejszym zapleczem rdzennych społeczności nad rzeką Durance na przełomie VI i V wieku p.n.e.

Przypisy

  1. ↑ Charles Ebel, Transalpine Gaul. The Emergence of a Roman Province. Brill, Leiden 2023, s. 28. ISBN 978-90-04-67238-3. [dostęp 2026-05-17]. (ang.).
  2. 1 2 James Anderson, Roman Architecture in Provence. Cambridge University Press, Cambridge 2013, s. 27. ISBN 978-0-521-82520-7. [dostęp 2026-05-17]. (ang.).
  3. ↑ Mogens Herman Hansen, Thomas Heine Nielsen. Theline. W: An Inventory of Archaic and Classical Poleis, Oxford University Press, Oxford 2004, s. 161. ISBN 978-0-19-151825-6. [dostęp 2026-05-17]. (ang.).
  4. ↑ André Gouron, Le site de Théliné (Festus Avienus, Ora maritima, v. 687-691) (information), „Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres”, 136 (4), 1992, s. 813–820, DOI: 10.3406/crai.1992.15164 [dostęp 2026-05-17] (fr.).
  5. 1 2 3 4 5 Jean-Albert Chevillon, Une monnaie de l'Arles archaïque (fin VIe s. av. J.-C.) provenant de la vallée du Jabron (Drôme, France), „OMNI” (11), 2017, s. 8–11 [dostęp 2026-05-17] (fr.).

Bibliografia