Thismia

*Thismia*
	; Thismia rodwayi.
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	pochrzynowce
Rodzina	Thismiaceae
Rodzaj	Thismia
	Nazwa systematyczna
	Thismia Griff.; Proc. Linn. Soc. London 1: 221 (1845)
	Typ nomenklatoryczny
	Thismia brunonis Griff.
Synonimy
	Bagnisia Becc.; Geomitra Becc.; Glaziocharis Taub. ex Warm.; Mamorea de la Sota; Myostoma Miers; Ophiomeris Miers; Rodwaya F.Muell.; Sarcosiphon Blume; Sarcosiphora Schltr.; Tribrachys Champ. ex Thwaites; Triscyphus Taub.; Triurocodon Schltr.;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Thismia Griff. – rodzaj jednorocznych, myko-heterotroficznych, ziemnopączkowych roślin bezzieleniowych z rodziny Thismiaceae, obejmujący 121 gatunków występujących w tropikalnej i subtropikalnej Azji, północnej i wschodniej Australii, Nowej Zelandii oraz północnej i środkowej Ameryce Południowej i w Kostaryce.

Nazwa naukowa rodzaju jest anagramem nazwiska Thomasa Smitha, angielskiego mikrobiologa żyjącego w XIX wieku.

Morfologia

Korzenie: W zależności od gatunku rośliny tworzą korzenie bądź drobne, tworzące bulwy, bądź robaczkowate, płożące, rozgałęzione i cylindryczne, bądź wiązkowe, krótkie i koralowate.

Liście: Zredukowane, łuskowate.

Kwiaty: Kwiaty obupłciowe, 6-pręcikowe, pojedyncze lub rzadziej 2–6 zebranych w dwurzędkę, różnokolorowe. Okwiat pojedynczy. Listki okwiatu położone w 2 okółkach, różnej długości niekiedy na różnym poziomie. Rzadko listki wewnętrznego okółka zrośnięte. Pręciki zakrzywione, o wierzchołkach wpuszczonych w gardziel kwiatu. Zalążnia jednokomorowa z 3 łożyskami.

Owoce: Mięsiste, kubeczkowate torebki, otwierające się wierzchołkowo. Nasiona brązowe.

Systematyka

Pozycja rodzaju według APWeb (aktualizowany system APG V z 2026): Rodzaj należy do rodziny Thismiaceae, w rzędzie pochrzynowców (Dioscoreales) w obrębie kladu jednoliściennych (monocots).

Gatunki

Thismia abei (Akasawa) Hatus.
Thismia acuminata Hrones, Dancák & Sochor
Thismia alba Holttum ex Jonker
Thismia aliasii Siti-Munirah
Thismia americana N.Pfeiff.
Thismia andicola Aguilar-Cano, S.Guzm.-Guzm. & Lopera-Toro
Thismia angustimitra Chantanaorr.
Thismia annamensis K.Larsen & Aver.
Thismia appendiculata Schltr.
Thismia arachnites Ridl.
Thismia aseroe Becc.
Thismia aurantiaca Hareesh & M.Sabu
Thismia belumensis Siti-Munirah & Suhaimi-Miloko
Thismia betung-kerihunensis Tsukaya & H.Okada
Thismia bifida M.Hotta
Thismia bokorensis Suetsugu & Tsukaya
Thismia breviappendiculata Nob.Tanaka
Thismia brunneomitra Hrones, Kobrlová & Dancák
Thismia brunneomitroides Suetsugu & Tsukaya
Thismia brunonis Griff.
Thismia bryndonii Tsukaya, Suetsugu & Suleiman
Thismia calcarata D.F.Silva, Honório & J.M.A.Braga
Thismia caudata Maas & H.Maas
Thismia chicoreoides T.C.Hsu, S.W.Chung & C.W.Lin
Thismia chrysops Ridl.
Thismia clandestina (Blume) Miq.
Thismia clavarioides K.R.Thiele
Thismia claviformis Chantanaorr. & J.Wai
Thismia clavigera (Becc.) F.Muell.
Thismia clavigeroides Chantanaorr. & Seelanan
Thismia cordata D.F.Silva & J.M.A.Braga
Thismia cornuta Hrones, Sochor & Dancák
Thismia coronata Hrones, Dancák & Sochor
Thismia crocea (Becc.) J.J.Sm.
Thismia dasyantha Dančák, Sochor & Hroneš
Thismia domei Siti-Munirah
Thismia episcopalis (Becc.) F.Muell.
Thismia espirito-santensis Brade
Thismia filiformis Chantanaorr.
Thismia fumida Ridl.
Thismia fungiformis (Taub. ex Warm.) Maas & H.Maas
Thismia gardneriana Hook.f. ex Thwaites
Thismia gigantea (Jonker) Hroneš
Thismia glaziovii Poulsen
Thismia gongshanensis Hong Qing Li & Y.K.Bi
Thismia goodii Kiew
Thismia grandiflora Ridl.
Thismia guangdongensis Xiao J.Li, A.Liu & D.X.Zhang
Thismia hawkesii W.E.Cooper
Thismia hexagona Dančák, Hroneš, Kobrlová & Sochor
Thismia hillii (Cheeseman) N.Pfeiff.
Thismia hongkongensis Mar & R.M.K.Saunders
Thismia huangii P.Y.Jiang & T.H.Hsieh
Thismia hyalina (Miers) Benth. & Hook.f. ex F.Muell.
Thismia iguassuensis (Miers) Warm.
Thismia inconspicua Sochor & Dancák
Thismia janeirensis Warm.
Thismia javanica J.J.Sm.
Thismia jianfenglingensis Han Xu, H.J.Yang & S.Q.Fang
Thismia jinzun C.Y.Lu, Wen H.Qin & Han Xu
Thismia kelabitiana Dančák, Hroneš & Sochor
Thismia kelantanensis Siti-Munirah
Thismia kenyirensis Siti-Munirah & Dome
Thismia kinabaluensis T.Nishioka & Suetsugu
Thismia kobensis Suetsugu
Thismia labiata J.J.Sm.
Thismia laevis Sochor, Dancák & Hrones
Thismia lanternata W.E.Cooper
Thismia latiffiana Siti-Munirah & Dome
Thismia lauriana Jarvie
Thismia limkokthayi Siti-Munirah & E.Chan
Thismia luetzelburgii Goebel & Suess.
Thismia macahensis (Miers) F.Muell.
Thismia malayana Siti-Munirah, Hardy-Adrian, Mohamad-Shafiq & Irwan-Syah
Thismia malipoensis J.D.Ya & W.B.Yu
Thismia mantiqueirensis Engels & E.C.Smidt
Thismia megalongensis C.A.Hunt, G.Steenbee. & V.Merckx
Thismia melanomitra Maas & H.Maas
Thismia minutissima Dančák, Hroneš & Sochor
Thismia mirabilis K.Larsen
Thismia mucronata Nuraliev
Thismia mullerensis Tsukaya & H.Okada
Thismia neptunis Becc.
Thismia nigra Dančák, Hroneš & Sochor
Thismia nigricans Chantanaorr. & Sridith
Thismia nigricoronata Kumar & S.W.Gale
Thismia occasa T.C.Hsu, S.W.Chung & C.W.Lin
Thismia okhaensis Luu, Tich, G.Tran & Dinh
Thismia ophiuris Becc.
Thismia ornata Dančák, Hroneš & Sochor
Thismia pallida Hrones, Dancák & Rejzek
Thismia panamensis (Standl.) Jonker
Thismia papillata Nuraliev & Yudina
Thismia paradisiaca S.Guzm.-Guzm.
Thismia perlisensis Besi & Rusea
Thismia petasiformis D.F.Silva & J.M.A.Braga
Thismia prataensis Mancinelli, C.T.Blum & E.C.Smidt
Thismia pseudomelanomitra D.F.Silva & J.M.A.Braga
Thismia puberula Nuraliev
Thismia racemosa Ridl.
Thismia ribeiroi Engels, D.F.Silva & Soares-Lopes
Thismia rodwayi F.Muell.
Thismia sahyadrica Sujanapal, Robi & Dantas
Thismia saulensis H.Maas & Maas
Thismia selangorensis Siti-Munirah & Gim Siew
Thismia singeri (de la Sota) Maas & H.Maas
Thismia sitimeriamiae Siti-Munirah, Dome & Thorogood
Thismia solomonensis S.W.Chung, T.C.Hsu & C.W.Lin
Thismia submucronata Chantanaorr., Tetsana & Tripetch
Thismia sumatrana Suetsugu & Tsukaya
Thismia taiwanensis Sheng Z.Yang, R.M.K.Saunders & C.J.Hsu
Thismia tectipora Cowie
Thismia tentaculata K.Larsen & Aver.
Thismia terengganuensis Siti-Munirah
Thismia thaithongiana Chantanaorr. & Suddee
Thismia tuberculata Hatus.
Thismia variabilis D.F.Silva, Honório & J.M.A.Braga
Thismia velaris Dančák, Sochor & Hroneš
Thismia violacea D.F.Silva & J.M.A.Braga
Thismia viridistriata Sochor, Hrones & Dancák
Thismia yorkensis Cribb

Zagrożenie i ochrona

Gatunek Thismia melanomitra jest ujęty w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych ze statusem VU (narażony). Znany jest z pojedynczej lokalizacji w pobliżu jeziora Taracoa w okolicach Río Napo i Parque Nacional Yasuní w ekwadorskiej prowincji Orellana. Został uznany za zagrożony wyginięciem z uwagi na niszczenie siedlisk.

Drobne rośliny z tego rodzaju są łatwe do przeoczenia, niektóre gatunki rejestrowane są sporadycznie. Thismia americana uznawana jest za gatunek wymarły – nie była obserwowana od 1916 roku. W 2017 na Borneo odnaleziono ponownie Thismia neptunis ostatni raz obserwowaną 151 lat wcześniej.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-02-12]. (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-24]. (ang.).
↑ Flora of North America. Vol. 26: Burmanniaceae. [dostęp 2011-02-12].
↑ H. Huber: Dioscoreaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 234. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).
↑ C.C. Espinoza C.C., N.N. Pitman N.N., Thismia melanomitra, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2011-02-12] (ang.).
↑ Susan Milius: How passion, luck and sweat saved some of North America’s rarest plants. [w:] sciencenews.org [on-line]. [dostęp 2020-11-08].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-24] (ang.).

[ing-3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-02-12]. (ang.).

[kew-4] 1 2 3 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-24]. (ang.).

[fona-5] Flora of North America. Vol. 26: Burmanniaceae. [dostęp 2011-02-12].

[kub-6] H. Huber: Dioscoreaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 234. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).

[7] C.C. Espinoza C.C., N.N. Pitman N.N., Thismia melanomitra, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2011-02-12] (ang.).

[8] Susan Milius: How passion, luck and sweat saved some of North America’s rarest plants. [w:] sciencenews.org [on-line]. [dostęp 2020-11-08].