Tomasz Michał Fopke (kaszub.Tomôsz (Tómk) Fópka; ur. 10 lipca1973 w Gdyni) – polski kompozytor i literat tworzący głównie w języku kaszubskim, animator kultury kaszubskiej, działacz społeczny i samorządowy; autor kilkunastu zbiorów literackich i śpiewników.
Twórczość i aktywność zawodowa
Pisze m.in. dla „Pomeranii”: recenzje regionalnych śpiewników i płyt, a także cykle: felietonów Sëchim pãkã ùszłé oraz artykuły analityczne na temat muzyki kaszubskiej w cyklu Nótama przëkrëté. Tłumaczy poezję polską na język kaszubski, m.in. Juliana Tuwima (Nôsnôżniészé wiérztë dlô dzecy) i Jana Brzechwy (Brzechwa dzecoma). Jego utwory i tłumaczenia zostały wpisane na listę lektur podstawy programowej kształcenia w języku kaszubskim. Udziela swojego głosu jako lektor (m.in. audiobooki: Hieronim Derdowski, Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò secë jachôł i Aleksander Majkowski, Żëcé i przigòdë Remùsa).
Jest autorem m.in. libretta opery w języku kaszubskim Rebeka (2014) oraz CD zawierającej 465 lekcji języka kaszubskiego (2014). W 2011 był uczestnikiem Bitwy na głosy realizowanej przez TVP 2.
Jest aktywny jako śpiewak (baryton; m.in. od 2008 Kaszubskie Duo Artystyczne „We Dwa Kònie”), a także dyrygent chóru mieszanego „Lutnia” z Luzina (od 2000). Jest kompozytorem Pierszi Kaszëbsczi Pasji do słów Ewangelii św. Marka (2002), Mszy kaszubskiej na chór i diabelskie skrzypce (2008) oraz wielu pieśni i piosenek o rozległej tematyce. Aranżuje również utwory dla zespołów folklorystycznych oraz na potrzeby chórów regionalnych.
Jako wykładowca współpracuje m.in. z Uniwersytetem Gdańskim – etnofilologia kaszubska oraz Podyplomowe Studia Nauczania Języka Kaszubskiego. 19 września 2019 obronił w Akademii Muzycznej w Gdańsku napisaną pod kierunkiem dr hab. Roberta Kaczorowskiego pracę doktorską pt. Wyzwania interpretacyjne w „Stwòrzeniu swiata” Marka Raczyńskiego na baryton i fortepian do tekstu z „Knégi Zôczątków” we współczesnym przekładzie z języka hebrajskiego, w kontekście istniejącej literatury wokalnej w języku kaszubskim.
W latach 2003–2006 był zastępcą burmistrza Żukowa; a w latach 2001–2002 i 2007–2013 naczelnikiem Wydziału Kultury Starostwa Powiatowego w Wejherowie. Od 2006 do 2010 był wiceprzewodniczącym Rady Miejskiej w Żukowie (został wybrany z listy Kaszubskiego Zrzeszenia Wyborczego, mandat uzyskał po wyborze Albina Bychowskiego na burmistrza). Związał się z Platformą Obywatelską, w 2010 z jej ramienia kandydował bez powodzenia do Sejmiku Województwa Pomorskiego. W 2013 startował z własnego komitetu jako członek PO na wójta gminy Szemud, zajmując przedostatnie, 3. miejsce. W 2014 z listy PO uzyskał mandat radnego powiatu kartuskiego. W 2018 nie uzyskał reelekcji. W 2023 bez powodzenia kandydował do Sejmu, a w 2024 z listy KZW uzyskał mandat radnego Żukowa. W 2025, w wyniku przekształcenia PO, został działaczem Koalicji Obywatelskiej.
Nagrody i wyróżnienia
Otrzymał: Medal Stolema (2007), odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2007), Stypendium Twórcze Marszałka Województwa Pomorskiego (2010, 2011, 2013, 2017, 2019), gdyński medal „Srebrna tabakiera Abrahama” (2013), Stypendium Kulturalne Miasta Gdańska (2013), a także „Ryngraf Witosława” (2018).
↑Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z2017r. poz.356 (ISAP)).
↑AnetaA.KonopackaAnetaA., „Rebeka” powraca [online], pomorskie.eu, 31 marca 2015 [dostęp 2026-06-14] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-14].
↑Iwona Rogacka, „Esemesë do Pana Bòga”: spotkanie autorskie z Tomaszem Fopke, „Polska Dziennik Bałtycki”, dodatek „Gryfa Wejherowskiego” nr 98 (2008), s. 8.
↑Ludmiła Gòłabk, Jak pòwstôwô poezjo?, „Pomerania” nr 1 (439) styczeń 2011, s. 44.
↑Janina Stefanowska, Kaszubskie łamańce, „Polska Dziennik Bałtycki”, 26.04.2010, s. 20.
↑Szpòrtë swójsczé ë kùpczé òd Tómka Fópczi, „GDIŃSKÔ KLËKA”. Pismo Gdyńskiego Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, kwartał IV (66) 2012, s. 11.
↑Daniel Kalinowski, Nie tędy droga..., „Raptularz kaszubski”, Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gdańsk 2014, s. 42–47.
