Tomaszpol
 | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Obwód | |||||
| Rejon | |||||
| Hromada | |||||
| Powierzchnia |
3,46 km² | ||||
| Wysokość |
243 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2022) |
| ||||
| • liczba ludności |
5 276 | ||||
| • gęstość |
1524,86 os./km² | ||||
| Nr kierunkowy |
+380 4348 | ||||
| Kod pocztowy |
24200 | ||||
Położenie na mapie obwodu winnickiego  | |||||
Położenie na mapie Ukrainy  | |||||
 48°33′01″N 28°31′17″E/48,550278 28,521389 | |||||
Tomaszpol (ukr. Томашпіль, Tomaszpil) – osiedle typu miejskiego w obwodzie winnickim rejonie tulczyńskim na Ukrainie, była siedziba władz rejonu tomaszpolskiego, zlikwidowanego w 2020 roku w wyniku reformy terytorialnej.
Miejscowość położona na wschodnim Podolu, nad rzeką Rusawą.
W Tomaszpolu znajduje się rzymskokatolicka parafia Matki Bożej z Góry Karmel.
Historia
Po raz pierwszy wzmiankowany w 1616. Przynależał administracyjnie do województwa bracławskiego prowincji małopolskiej Królestwa Polskiego. Należał do polskich rodów magnackich: Zamoyskich, Koniecpolskich, Potockich i Lubomirskich. Utracony w II rozbiorze Polski. W 1812 z fundacji Czesława Potockiego wzniesiono murowany kościół w miejscu wcześniejszego drewnianego.
Pod zaborami siedziba gminy Tomaszpol w powiecie jampolskim guberni podolskiej. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej toczył tu walki 51 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych. Po wojnie Tomaszpol nie powrócił do Polski, od 1922 należąc do ZSRR.
W 1989 liczyła 6494 mieszkańców.
W 2013 liczyła 5513 mieszkańców.
Ludzie związani z Tomaszpolem
- hr. Przemysław Potocki (1805–1847) – właściciel miasta
Urodzeni w Tomaszpolu
- Eliza Branicka (1820–1876) – żona Zygmunta Krasińskiego,
- Róża Marianna Potocka (1831–1890) – hr. małżonka od 1851 Stanisława hr. Zamoyskiego
- Stanisław Potocki (1837–1884) – hr. polski ziemianin, współzałożyciel z żoną uzdrowiska Rymanów-Zdr.
- Leon Pinsker ( 1821–1891) – rosyjski lekarz i filozof pochodzenia żydowskiego, ideolog syjonizmu.
- Edward Rajkowski (1915) – płk MO, urzędnik NIK w PRLu.
Przypisy
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2022 [online], s. 13 [dostęp 2026-08-22] (ukr.).
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України, 2013. [dostęp 2023-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ukr.).
- ↑ (Tulczyn, 1805 – Białocerkiew, 23. XI 1847)
- ↑ Adam Osuchowski. Potocki Stanisław Wojciech (1837–1884) // Polski Słownik Biograficzny.– Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź, 1984.– t. XXVIII/1, zeszyt 116. S. 172.
- ↑ (12.II.1831 – Podzamcze 21. IV 1890), małżonka (ślub Warszawa 10. VI 1851) Stanisława hr. Zamoyskiego
- ↑ Potoccy (07). mariusz.eu.pn. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-19)]..
Linki zewnętrzne
- Tomaszpol, przy ujściu Tomaszpolki do Rusawy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 379.
- Tomaszpol na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
