Tommotiida

Tommotiida
Okres istnienia: kambr
Ilustracja
Rekonstrukcja tommotiida z rodzaju Eccentrotheca (sklerytom o kształcie rurkowatym)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Nadtyp

czułkowce

Rząd

Tommotiida

Tommotiida – wymarła (wyłącznie kambryjska) grupa pierwotnych czułkowców, obejmująca przodków dzisiejszych trzech dzisiejszych typów: ramienionogów, kryzelnic i mszywiołów; najczęściej ujmowana w randze rzędu.

Opis

Tommotiidy to zwierzęta posiadające zewnętrzny szkielet, składający się z licznych płytek (sklerytów) zbudowanych z fosforanu wapnia. Skleryty te mają zróżnicowane kształty, są to płytki i stożki o wielkości około milimetra, czasami wewnątrz są podzielone przegrodami. W obrębie jednego sklerytomu występują skleryty o różnych kształtach. Symetria całego szkieletu jest bardzo różna u poszczególnych przedstawicieli tej grupy.

Tommotiidy zostały najpierw odkryte jako izolowane skleryty; były zatem jednymi z wielu kambryjskich small shelly fossils – drobnych elementów szkieletowych zwierząt o niepewnym położeniu systematycznym. Dopiero odnalezienie całych sklerytomów pozwoliło na bezsprzeczne ustalenie ich pokrewieństw, jednak dla wielu tommotiidów znane są ciągle tylko izolowane skleryty, więc organizacja szkieletu pozostaje nieznana.

Występowanie

Tommotiidy należą do najstarszych skamieniałości szkieletowych. Zwierzęta (i niektóre inne grupy) zaczęły wytwarzać szkielety we wczesnym kambrze; zjawisko to określa się mianem eksplozji kambryjskiej. Najmłodszym znanym tommotiidem jest Lapworthella bornholmiensis (Poulsen, 1942), znana ze środkowego kambru (gużangu) Bornholmu i Chin.

Nomenklatura i systematyka

Rekonstrukcja dwubocznie symetrycznego tommotiida Wufengella bengtsoni (A: widok od strony grzbietowej; B: widok ukośny z przodu i od strony grzbietowej)

Nazwę zaproponował i formalny opis taksonu podał radziecki paleontolog Vladimir Missarzhevsky. Nazwa pochodzi od typowego rodzaju Tommotia Missarzhevsky, 1970.

Wśród tommotiidów można wyróżnić co najmniej dwie nieformalne grupy, różniące się symetrią sklerytomu:

Ekcentrotecidy są zatem osiadłymi filtratorami, natomiast kamenellidy są mobilnymi (posiadającymi zdolność ruchu) zwierzętami o „robakowatym” kształcie.

Nie ma powszechnie przyjmowanej formalnej systematyki tej grupy.

Pokrewieństwa z dzisiejszymi zwierzętami

Niektóre rekonstrukcje pokrewieństw postulują bliskie pokrewieństwo ekcentrotecidów i kryzelnic; w tym przypadku kamenellidy są bliższe ramienionogom. Inne rekonstrukcje filogenezy zakładają odwrotny scenariusz.

Rodzaje Micrina i Paterimitra zalicza się do tommotiidów, ale można je również uznać za wczesnych przedstawicieli typu ramienionogów. Ramienionogi najprawdopodobniej powstały z tommotiidów przez pedomorfozę: larwa niektórych tommotiidów posiada sklerytom, składający się tylko z dwóch sklerytów, podobnie jak muszla dorosłych ramienionogów składa się z dwóch skorupek.

Przypisy

  1. 1 2 3 Jin Guo i inni, A Cambrian tommotiid preserving soft tissues reveals the metameric ancestry of lophophorates, „Current Biology”, 32 (21), 2022, 4769–4778.e2, DOI: 10.1016/j.cub.2022.09.011, ISSN 0960-9822 [dostęp 2025-04-10].
  2. 1 2 3 4 5 C.B. Skovsted, U. Bathasar, G.A. Brock, J.R. Paterson, The tommotiid Camenella reticulosa from the early Cambrian of South Australia: Morphology, scleritome reconstruction, and phylogeny, „Acta Palaeontologica Polonica”, 54 (3), 2009, s. 525–540.
  3. 1 2 3 4 Léa Devaere i inni, The tommotiid Kelanella and associated fauna from the early Cambrian of southern Montagne Noire (France): implications for camenellan phylogeny, „Palaeontology”, 57 (5), 2014, s. 979–1002, DOI: 10.1111/pala.12098, ISSN 1475-4983 [dostęp 2025-08-25] (ang.).
  4. ↑ Christian B. Skovsted, Marissa J. Betts, Timothy P. Topper, Glenn A. Brock, The early Cambrian tommotiid genus Dailyatia from South Australia, „Memoirs of the Association of Australasian Palaeontologists”, 48, 2015, s. 1-117.
  5. ↑ Stefan Bengtson, Early skeletal fossils, [w:] Lipps, J.H. & Waggoner, B.M. (red.), Neoproterozoic–Cambrian Biological Revolutions, „The Paleontological Society Papers”, 10, 2004, s. 67–77 [zarchiwizowane z adresu 2008-10-03].
  6. ↑ Stefan Bengtson, The lower cambrian fossil tommotia, „Lethaia”, 3 (4), 1970, s. 363–392, DOI: 10.1111/j.1502-3931.1970.tb00829.x, ISSN 0024-1164 [dostęp 2025-04-10].
  7. ↑ Christian B. Skovsted, Glenn A. Brock, John R. Paterson, Lars E. Holmer, Graham E. Budd, The scleritome of Eccentrotheca from the Lower Cambrian of South Australia: Lophophorate affinities and implications for tommotiid phylogeny, „Geology”, 36 (2), 2008, s. 171–174, DOI: 10.1130/G24385A.1, ISSN 0091-7613 [dostęp 2025-04-10].
  8. ↑ Léa Devaere, Christian B. Skovsted, The youngest known tommotiid: Lapworthella bornholmiensis (Poulsen, 1942) from Cambrian Stage 4 to Guzhangian (Miaolingian) strata of Bornholm and southern Sweden, „GFF”, 143 (2-3), 2021, s. 151–167, DOI: 10.1080/11035897.2021.1913761, ISSN 1103-5897 [dostęp 2025-07-31].
  9. ↑ Missarzhevsky, V.V. [Missarževskij, V.V.], Oldest skeletal fossils and stratigraphy of Precambrian and Cambrian boundary beds [in Russian], „Trudy Akademii Nauk SSSR”, 443, 1989, s. 1–238.
  10. ↑ B.B. Миссаржевский, Новое родовое название Tommotia Missarzhevsky, „Папеонтол. журн.”, 1970 (4), 1970.
  11. ↑ Stefan Bengtson, THE LOWER CAMBRIAN FOSSIL TOMMOTIA, „Lethaia”, 3, www.scup.com, 1970, s. 363–392, DOI: 10.1111/j.1502-3931.1970.tb00829.x [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  12. 1 2 Michael Steiner, Ben Yang, Simon Hohl, Da Li, Philip Donoghue, Exceptionally preserved early Cambrian bilaterian developmental stages from Mongolia, „Nature Communications”, 12 (1), 2021, s. 1037, DOI: 10.1038/s41467-021-21264-7, ISSN 2041-1723 [dostęp 2025-08-25] (ang.).
  13. ↑ Lars E. Holmer, Christian B. Skovsted, Glenn A. Brock, James L. Valentine, John R. Paterson, The Early Cambrian tommotiid Micrina, a sessile bivalved stem group brachiopod, „Biology Letters”, 4 (6), 2008, s. 724–728, DOI: 10.1098/rsbl.2008.0277, ISSN 1744-9561, PMID: 18577500, PMCID: PMC2614141 [dostęp 2025-08-25].
  14. ↑ Christian B. Skovsted i inni, The scleritome of Paterimitra: an Early Cambrian stem group brachiopod from South Australia, „Proceedings. Biological Sciences”, 276 (1662), 2009, s. 1651–1656, DOI: 10.1098/rspb.2008.1655, ISSN 0962-8452, PMID: 19203919, PMCID: PMC2660981 [dostęp 2025-08-25].
  15. ↑ L.E. Holmer, L. Popov, M. Ghobadipour, Z. Zhang, Phylogeny of Cambrian Brachiopods, [w:] U. Brand (red.), 9th International Brachiopod Congress – Congrès international sur les Brachiopodes: Brachiopods: Sentinels of the Phanerozoic. Program with Abstracts. Niagara Falls – St. Catharines, Ontario, Canada, 2024.
  16. ↑ U. Brand, L. Angiolini, M.A. Bitner, A.T. Halamski, Ninth International Brachiopod Congress, St. Catharines, Ontario, Canada, 24th June–2nd July 2024 [online], BrachNet, 2024.