Tonsura

Tonsura, obraz autorstwa Fra Angelico przedstawiający św. Dominika

Tonsura (łac. strzyżenie, dawniej plesz) – wygolony krążek obejmujący ciemię (w zakonach, jak np. dominikanie, franciszkanie, karmelici) lub całą głowę (jak np. u kamedułów); włosy okalające wygolone miejsce miały przypominać koronę cierniową.

Historia

Tonsura była w Kościele katolickim znakiem przynależności do duchowieństwa; ustanowiona w roku 633 w Toledo. Przyczyną wprowadzenia tonsury były zwyczaje panujące w królestwach utworzonych przez Germanów na gruzach cesarstwa rzymskiego – w państwach Merowingów czy Franków sposób układania włosów stanowił oznakę określonej pozycji społecznej danej osoby (np. mężczyźni należący do rodów królewskich nosili długie rozpuszczone włosy, ich poddani krótkie, a niewolnicy mieli całą głowę ogoloną).

Tonsura została zniesiona w 1972 przez papieża Pawła VI (po reformach Soboru Watykańskiego II), została zachowana w niektórych zgromadzeniach kultywujących liturgię klasyczną. Jednak z czasów tonsury do dzisiaj zachował się zwyczaj noszenia piuski, małej okrągłej czapeczki, której celem było okrywanie ogolonej głowy. Tonsura dzisiaj obowiązuje między innymi w Bractwie św. Piusa X.

Przypisy

  1. ↑ Plesz
  2. ↑ tonsura, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2009-11-15].
  3. ↑ Portal wiedzy Onet.
  4. ↑ Jan Baszkiewicz, Historia Francji, Ossolineum 1978, s. 20.
  5. ↑ W. Kopaliński „Słownik”.
  6. ↑ Gerald O’Collins SJ, Edward G. Farrugia SJ LEKSYKON pojęć teologicznych i kościelnych Wydawnictwo WAM, Kraków 2002.