Tribonanthes

*Tribonanthes*
	; Tribonanthes australis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	komelinowce
Rodzina	hemodorowate
Rodzaj	Tribonanthes
	Nazwa systematyczna
	Tribonanthes Endlicher; Nov. Stirp. Dec.: 27 (1839)
	Typ nomenklatoryczny
	Tribonanthes australis Endl.
	Zasięg
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tribonanthes Endl. – rodzaj roślin z rodziny hemodorowatych. Obejmuje 12 gatunków występujących endemicznie w południowo-zachodniej Australii.

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów τρίβωνας (tribonas – stary, wytarty płaszcz) i άνθος (anthos – kwiat) i odnosi się do pajęczynowato-wełnistych włosków pokrywających kwiaty większości gatunków.

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie rośliny zielne, o wysokości ok. 40 cm.

Pędy: Podziemna, kulista bulwa (bulwocebula), pokryta papierzastą tuniką. Organy nadziemne efemeryczne.

Liście: Od 1 do 4 wąskorównowąskich liści odziomkowych i łodygowych, okrągłych lub nieco karbowanych na przekroju, u nasady nabrzmiałych, tworzących pochwę liściową.

Kwiaty: Pojedyncze lub zebrane w luźną lub zwartą wierzchotkę. Okwiat promienisty, krótko rurkowaty, biało-wełnisty. Listki okwiatu wolne, równej wielkości, jajowate. Sześć pręcików o rozszerzonych, mięsistych nitkach, osadzonych wierzchołkowo w rurce okwiatu. Główki pręcików wierzchołkowo z blaszkowatym, zwisłym wyrostkiem. Zalążnia dolna lub pośrednia, kulistawa, w każdej komorze zawierająca od 10 do 30 zalążków. Znamię słupka jajowate, u nasady omszone, z trzema równowąskimi łatkami.

Owoce: Niepękające, biało-wełniste, szeroko elipsoidalne torebki. Nasiona kanciaste, brązowe.

Genetyka

Haploidalna liczba chromosomów n wynosi 11.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z monotypowego plemienia Tribonantheae T.D.Macfarl. & Hopper., podrodziny Conostylidoideae w rodzinie hemodorowatych (Haemodoraceae) w rzędzie komelinowców (Commelinales). W systemie Takhtajana z 1997 r. zaliczany do plemienia Tribonantheae w rodzinie Conostylidaceae w rzędzie Haemodorales.

Wykaz gatunków

Tribonanthes australis Endl.
Tribonanthes brachypetala Lindl.
Tribonanthes elongata E.J.Hickman & Hopper
Tribonanthes keigheryi E.J.Hickman & Hopper
Tribonanthes longipetala Lindl.
Tribonanthes minor M.Lyons & Keighery
Tribonanthes monantha E.J.Hickman & Hopper
Tribonanthes porphyrea E.J.Hickman & Hopper
Tribonanthes purpurea T.D.Macfarl.& Hopper
Tribonanthes uniflora Lindl.
Tribonanthes variabilis Lindl.
Tribonanthes violacea Endl.

Przypisy

↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-03-19] (ang.).
↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2023-09-03]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Tribonanthes. Flora of Australia. [dostęp 2023-09-09].
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Michael G. Simpson: Haemodoraceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 220. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).
↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2023-09-03]. (ang.).
↑ Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).

[apweb-1] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-03-19] (ang.).

[ruggiero-2] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2023-09-03]. (ang.).

[fau-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Tribonanthes. Flora of Australia. [dostęp 2023-09-09].

[kub-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Michael G. Simpson: Haemodoraceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 220. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).

[grin-7] USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2023-09-03]. (ang.).

[taxon-8] Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).