Trifluorometan

Fluoroform
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
bezbarwny gaz
Wzór Hilla

CHF3

Masa molowa

70,01 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

75-46-7

PubChem

6373

Podobne związki
Podobne związki

chloroform, bromoform, jodoform, tetrafluorometan

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Trifluorometan, fluoroform – związek chemiczny o wzorze CHF3. Jest jednym z trihalogenometanów (halogenoformów), czyli związków o wzorze CHX3, gdzie X jest symbolem halogenu. Fluoroform ma kilka niszowych zastosowań. Jest półproduktem w procesie produkcji politetrafluoroetylenu (teflonu, tarflenu). Jest wytwarzany w żywych organizmach w wyniku procesu dekarboksylacji kwasu trifluorooctowego.

Zastosowania przemysłowe

CHF3 jest używany jako czynnik chłodniczy, znany pod nazwami HFC-23, R-23, R-503 i R-508B.

Jest używany w przemyśle półprzewodników do plazmowego trawienia tlenku krzemu i azotku krzemu.

R-23 jest także używany w systemach tłumienia ognia zamiast Halonu 1301. Jako środek gaśniczy został oznaczony przez firmę DuPont nazwą FE-13. Używanie CHF3 do tego celu jest rekomendowane, z powodu jego niskiej toksyczności, małej reaktywności i dużej gęstości.

CHF3 jest gazem wywołującym stosunkowo duży efekt cieplarniany. Szacuje się, że tona CHF3 w atmosferze daje podobny efekt jak 12 tys. ton dwutlenku węgla. Długość życia w atmosferze wynosi ok. 260–270 lat.

Historia

CHF3 jako pierwszy otrzymał Camille Chabrié(inne języki) w reakcji fluorku srebra(II) z chloroformem. Wkrótce potem, w 1894 r., związek ten uzyskał i zbadał Maurice Meslans(inne języki), który oprócz chloroformu użył jodoformu. W warunkach tych reakcja przebiega gwałtownie, wydajność jest bardzo niska, a produkt zanieczyszczony. Reakcja została udoskonalona przez Ottona Ruffa(inne języki), który jako źródło fluoru użył mieszaninę fluorku rtęci(II)(inne języki) HgF2 i wapnia CaF2. Albert Henne(inne języki) w 1937 r., niezależnie od Ruffa, także zastosował HgF2. Zauważył on ponadto, że przebieg reakcji jest łagodniejszy, jeśli reakcję jodoformu lub bromoformu przeprowadzi się dwuetapowo – najpierw wykonuje się podstawienie przez fluor dwóch pierwszych atomów halogenowych za pomocą mniej reaktywnego trifluorku antymonu(inne języki), np.:

3CHBr3 + 2SbF3 → 3CHBrF2 + 2SbBr3,

a następnie wprowadza się trzeci atom fluoru z użyciem fluorku rtęci:

2CHBrF2 + HgF2 → 2CHF3 + HgBr2.

Właściwości

Mimo obecności trzech elektroujemnych atomów fluoru, CHF3 jest bardzo słabym kwasem (pKa ≈ 25–28). W wyniku deprotonacji tworzy aniony CF3−, które łatwo rozkładają się do difluorokarbenu(inne języki) (CF2) oraz jonu fluorkowego (F−). Jest to spowodowane efektem stereoelektronowym(inne języki) polegającym na odpychaniu między wolną parą elektronową na atomie węgla a elektronami atomów fluoru.