Jodoform

Jodoform
Ilustracja
Próbka krystalicznego jodoformu
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
żółte, błyszczące kryształy lub jasnożółty, bardzo miałki proszek, tłustawy w dotyku, o swoistym przenikliwym zapachu, lotny z parą wodną
Wzór Hilla

CHI3

Masa molowa

393,73 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

75-47-8

PubChem

6374

DrugBank

DB13813

Podobne związki
Podobne związki

chlorometan, dichlorometan, tetrachlorometan, fluoroform, chloroform, bromoform

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

D09AA13

Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Jodoform (łac. iodoformium), CHI3 – organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, jodowa pochodna metanu.

Właściwości

W temperaturze pokojowej czysty jodoform formuje żółte kryształy lub proszek o charakterystycznym, intensywnym i silnie przenikającym zapachu. Temperatura topnienia 119 °C. Pod wpływem światła i powietrza ulega stopniowemu rozkładowi. Praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie, jest rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych (np. alkohol etylowy, dwusiarczek węgla, chloroform, etery, kwas octowy).

Otrzymywanie

Otrzymywany jest z acetonu lub alkoholu etylowego działaniem roztworu jodu w wodorotlenku sodu (NaOH) lub potasu (KOH), patrz reakcja jodoformowa.

Historia

Jodoform jest jednym z najstarszych antyseptyków. Wprowadził go do medycyny wiedeński chirurg Albert von Mosetig-Moorhof w 1880 r.

Zastosowanie w medycynie

Jodoform wykazuje działanie przeciwbakteryjne, miejscowo znieczulające, odwaniające, osuszające oraz tamujące krwawienie. Pobudza także korzystne procesy ziarninowania. Zaletą kliniczną jodoformu jest brak wytwarzania oporności przez bakterie – co jest wykorzystywane w przypadkach oporności bakterii na antybiotyki. Wadą związku jest przenikliwa, nieprzyjemna woń oraz toksyczność po przypadkowym zażyciu doustnym. Obecne znaczenie w lecznictwie jodoformu jest znacznie mniejsze niż dawniej, jednak jest ujęty Farmakopei Polskiej (stan na 2022 r.).

Zastosowanie obejmuje wiele obszarów medycyny. Używany jest w chirurgii i dermatologii (zakażone rany, zwłaszcza z cuchnącymi wydzielinami ropnymi, antybiotykooporne choroby skóry); laryngologii, stomatologii, niekiedy w ginekologii oraz rzadziej w innych gałęziach lecznictwa. Stosowany jest także w weterynarii (głównie w chorobach kopyt). Sporządza się postaci leków recepturowych wykonywanych w aptece w zakresach stężeń 2–30% (maści, pasty, emulsje, zawiesiny, przysypki, globulki dopochwowe, pręciki docewkowe). Może być zaaplikowany w formie nieprzetworzonej (per se).

Przykłady złożonych składów leków recepturowych:

PASTA JODOFORMOWA złożona

Rp.

Iodoformi                              20,0
Tetracaini hydrochlorici         3,0
Thymoli                                   0,4
Pastae Zinci                 ad 100,0
M.f.pasta

GLOBULKI JODOFORMOWO-METRONIDAZOLOWE

Rp.

Iodoformi                0,2
Metronidazoli          0,4
Witepsoli H15          q.s
M.f.glob.vag.   d.t.d. No 12

Dostępność w Polsce

W zależności od obszaru zastosowania jodoform jest handlowo dostępny (2022) jako:

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Farmakopea Polska IV, Ministerstwo Zdrowia, t. 1, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1965, s. 1393, OCLC 603050816.
  2. 1 2 Jodoform (nr 109452) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski.
  3. 1 2 3 Iodoform, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 6374 [dostęp 2025-07-09] (ang.).
  4. ↑ Jodoform [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 109452.
  5. 1 2 Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński (red.), Leksykon leków, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1991, s. 414, ISBN 83-200-1500-6, OCLC 29536613.
  6. ↑ Wojciech Wilkoński, Lidia Jamróz-Wilkońska, Eliminacja infekcji endodontycznych (3), [w:] Podyplomie.pl [online], Medical Tribune Polska [dostęp 2022-07-10].
  7. ↑ Iodoformium, [w:] Farmakopea Polska, wyd. XII, t. 3, Warszawa: Dragon, 2020, s. 4434, ISBN 978-83-8172-543-9, OCLC 1228836455.
  8. ↑ Stefania Jabłońska, Tadeusz Chorzelski, Choroby skóry. Dla studentów medycyny i lekarzy, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1994, s. 415, ISBN 978-83-200-1837-0, OCLC 37786047.
  9. ↑ Preparaty Galenowe, wyd.I 2010 r, J.Pluta, D.Hanzar-Garbacz, B.Karolewicz, M.Fast - s. 117.
  10. ↑ Rejestry Medyczne. Rejestr surowców farmaceutycznych > https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/ – Iodoformium (Fagron Polska) Pozwolenie na dopuszczenie do Obrotu bezterminowe nr 13906.
  11. ↑ Przykładowy certyfikat analityczny (CoA) dla serii surowca farmaceutycznego do receptury aptecznej; wytwórcy Fagron Polska: https://akademiafagronu.pl/wp-content/uploads/2022/05/216301.pdf seria: 216301 Termin ważności: 31.03.2025.
  12. ↑ Rejestry Medyczne. Rejestr surowców farmaceutycznych > https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/ – Iodoformium (Chema-Elektromet) Pozwolenie na dopuszczenie do Obrotu bezterminowe nr 13680.
  13. ↑ Przykładowy certyfikat analityczny (CoA) nr 233/K/2022 dla serii surowca farmaceutycznego do receptury aptecznej: Iodoformium Chema-Elektromet 30g seria: 7.04.2022 Termin ważności: 30.04.2025.
  14. ↑ JODOFORM – Chema-Elektromet [online], rzeszow.pl [dostęp 2024-04-23] (pol.).

Bibliografia

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.