Chlorometan

Chlorometan
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
bezbarwny gaz o słodkawym zapachu
Wzór Hilla

CH3Cl

Masa molowa

50,49 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

74-87-3

PubChem

6327

Podobne związki
Podobne związki

dichlorometan, trichlorometan, tetrachlorometan, fluoroform, bromoform, jodoform

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Chlorometan, CH3Cl – organiczny związek chemiczny, najprostszy przedstawiciel chloroalkanów, chlorowa pochodna metanu. Ma właściwości usypiające.

Występowanie

Duże ilości chlorometanu powstają w oceanach, gdzie biomasa, pod wpływem światła słonecznego, reaguje z chlorem zawartym w pianie morskiej[potrzebny przypis].

Otrzymywanie

Przemysłowo chlorometan otrzymuje się dwiema metodami:

  1. w reakcji metanolu z chlorowodorem:
    CH3OH + HCl → CH3Cl + H2O
  2. przez chlorowanie metanu:
    CH4 + Cl2 → CH3Cl + HCl

Proces (2) prowadzić można trzema metodami: termiczną, fotochemiczną lub katalityczną. Jest on stosowany coraz rzadziej do produkcji monochlorometanu, gdyż nieuniknione jest powstawanie produktów silniej chlorowanych (CH2Cl2, CHCl3 i CCl4), podczas gdy w metodzie (1) wykorzystującej metanol, powstaje praktycznie wyłącznie CH3Cl. Zaletą metody (1) jest też brak chlorowego produktu ubocznego, w przeciwieństwie do (2).

Hydrochlorowanie metanolu (1) może być prowadzone na dwa sposoby:

Właściwości

W warunkach standardowych chlorometan jest bezbarwnym gazem o słabym słodkawym zapachu. W tych warunkach w wodzie rozpuszcza się w ilości ok. 5 g/l, a w etanolu, tetrachlorometanie i kwasie octowym – ok. 83–85 g/l.

Jest stabilny chemicznie, zaczyna rozkładać się powyżej 400 °C. W temperaturze poniżej 7,5 °C tworzy podobny do śniegu hydrat CH3Cl·6H2O. W podwyższonej temperaturze hydrolizuje do metanolu i HCl, przy czym proces ten katalizują zasady, a kwasy nie mają na niego większego wpływu.

Ulega reakcjom Wurtza-Fittiga i Friedela-Craftsa, co jest wykorzystywane w przemyśle. Jest czynnikiem metylującym: z alkoholami tworzy etery metylowe, a z aminami wyższe metyloaminy. Z wodorosiarczkiem sodu (NaHS) reaguje w podwyższonej temperaturze i ciśnieniu, dając metanotiol, CH3SH.

Zastosowanie

Jest stosowany jako czynnik chłodzący. Inne zastosowanie znalazł przy produkcji związków ołowiu dodawanych jako środek przeciwstukowy do benzyny, jednak wykorzystanie związków ołowiu w tym charakterze zostało wycofane w większości rozwiniętych krajów.

Chlorometan stanowi produkt pośredni przy wytwarzaniu silikonów. Znajduje również zastosowanie jako rozpuszczalnik przy rafinacji ropy naftowej.

Chlorometan wykorzystywany jest w chemii organicznej do metylowania lub chlorowania. Ma zastosowanie przy produkcji narkotyków, jako środek do miejscowych znieczuleń, jest katalizatorem polimeryzacji niskotemperaturowej, bywa stosowany jako herbicyd.

Historia

Został wytworzony po raz pierwszy w roku 1835 przez francuskich chemików, byli nimi Jean Baptiste André Dumas i Eugene Peligot. Otrzymali oni chlorometan metodą zbliżoną do dzisiejszej, tzn. poprzez ogrzewanie mieszaniny metanolu, kwasu siarkowego i chlorku sodu.

Zagrożenia

Opary chlorometanu są odurzające. Objawami zatrucia chlorometanem są: senność, otępienie, trudności w oddychaniu, duszności. W wyższych stężeniach powoduje paraliż i śpiączkę.

Kontakt skóry z ciekłym chlorkiem metylu powoduje odmrożenia. Kontakt chlorometanu z oczami może spowodować pogorszenie wzroku i spowolnienie reakcji oka na światło.

Długotrwałe narażenie na chlorometan wywołuje u myszy defekty płodów, najprawdopodobniej szkodzi również ludzkim płodom, nie potwierdzono tego jednak w sposób przekonujący[potrzebny przypis].