Truman Capote

Truman Garcia Capote
Ilustracja
Truman Capote (1968)
Imię i nazwisko

Truman Streckfus Persons

Data i miejsce urodzenia

30 września 1924
Nowy Orlean

Data i miejsce śmierci

25 sierpnia 1984
Los Angeles

Narodowość

amerykańska

Język

angielski

Dziedzina sztuki

literatura

Ważne dzieła
podpis

Truman Garcia Capote (wym. [ˈtruː.mən kaˈpoʊ.ti]), właśc. Truman Streckfus Persons (ur. 30 września 1924 w Nowym Orleanie, zm. 25 sierpnia 1984 w Los Angeles) – amerykański pisarz i scenarzysta.

Życiorys

Pochodził z Południa, dzieciństwo spędził w Luizjanie, Alabamie i Missisipi. Jego matka popełniła samobójstwo. Jako samotne dziecko Capote nauczył się sam czytać i pisać, zanim rozpoczął pierwszy rok nauki w szkole. O swoich początkach Capote opowiadał: „Pisałem naprawdę poważnie, gdy miałem około jedenastu lat. Mówię poważnie w tym sensie, że tak jak inne dzieci wracają do domu i ćwiczą grę na skrzypcach lub pianinie lub czymkolwiek innym, ja wracałem ze szkoły do domu każdego dnia i pisałem przez około trzy godziny. Byłem tym zafascynowany”. Po ukończeniu szkoły średniej przez pewien czas pracował jako goniec w redakcji tygodnika The New Yorker, co stworzyło mu okazję do nawiązania pierwszych kontaktów literackich. Otwarcie mówił o swojej homoseksualności. Był w związku z Newtonem Arvinem, profesorem literatury College’u im. Smitha.

Truman Capote, fot. Carl Van Vechten, 1948
Capote w 1959

Debiutował jako nowelista zbiorem Zatrzaśnij ostatnie drzwi (1943, Shut the Final Door), po którym wydał kilka jeszcze tomów opowiadań wyróżniających się subtelnością psychologicznego rysunku postaci, ulotnością nastroju i wdziękiem stylistycznym, ale uznaną pozycję literacką zdobył dzięki dwóm powieściom – Inne głosy, inne ściany (1948, Other Voices, Other Rooms), zawierające wyraźne pierwiastki autobiograficzne opowieści o dojrzewaniu uczuciowym młodego chłopca, i Harfa traw (1951, The Grass Harp), której bohaterowie uciekają w dzieciństwo, chroniąc się w ten sposób przed okrucieństwem „normalnego” życia, i rezydują gromadnie w rozrosłym drzewie.

Podobne przesłania zawiera opowiadanie Śniadanie u Tiffany’ego (1958, Breakfast at Tiffany’s), portretujące młodą dziewczynę, która nie chce stabilizacji i nawet na wizytówce umieszcza informację, że znajduje się permanentnie „w podróży”.

Natomiast ostatnia z szeroko znanych powieści Capote’a, Z zimną krwią (1966, In Cold Blood), utrzymana jest w zupełnie odmiennym tonie i napisana inną techniką; jest to swoista „powieść dokumentalna”, drobiazgowo rekonstruująca szczegóły krwawej zbrodni, popełnionej przez dwóch recydywistów na czteroosobowej rodzinie farmerskiej z miasteczka Holcomb, a następnie przedstawiająca równie szczegółowo przebieg procesu i zachowanie się zabójców przed wyrokiem i po nim, aż po sam dzień egzekucji.

Najbardziej oryginalne utwory Capote’a z pierwszego okresu twórczości nie znalazły w zasadzie naśladowców, natomiast powieść Z zimną krwią dała na swój sposób początek fali „powieści dokumentalnych”, które ze szczególnym zapałem uprawiać zaczął Mailer. Po ogromnym międzynarodowym sukcesie Z zimną krwią w twórczości Capote’a nastąpiło swoiste „zawirowanie”.

Przez wiele lat pracował nad zamierzoną na proustowską skalę powieścią Answered Prayers, której nigdy nie ukończył (duży fragment ukazał się za życia autora w jednym z czasopism). Zachowane trzy rozdziały wydano w 1987, z podtytułem The Unfinished Novel (Wysłuchane modły. Powieść nieukończona), w opracowaniu M. Foksa. Powieść, o wyraźnie autobiograficznym charakterze, portretująca nowojorskie środowisko artystyczne wraz z jego międzynarodowymi koneksjami, wywołała wzburzenie z powodu agresywnych i drastycznych charakterystyk wielu luminarzy amerykańskiego życia artystycznego i intelektualnego.

Podczas nauki w Trinity School, w Nowym Jorku Capote w teście inteligencji uzyskał wynik 215 punktów.

Pisarz w 94 proc. zapamiętywał dosłowną treść wszystkich rozmów, które przeprowadzał. Ta umiejętność ułatwiła napisanie powieści Z zimną krwią.

Zmarł w wieku 59 lat, w domu swej starej przyjaciółki Joanne Carson. Przyczyną śmierci była choroba wątroby (związana z alkoholizmem Trumana w ostatnich latach przed śmiercią).

Epizod aktorski

W 1976, w filmie Zabity na śmierć, wystąpił jako milioner Lionel Twain.

Filmy biograficzne

W 2005 Bennett Miller wyreżyserował film pod tytułem Capote, który przedstawia okres życia pisarza podczas pisania książki Z zimną krwią. Tytułowego bohatera zagrał Philip Seymour Hoffman. Film zyskał przychylne opinie krytyków filmowych i otrzymał wiele prestiżowych nagród i nominacji.

W 2006 powstał film Bez skrupułów w reżyserii Douglasa McGratha, który opowiada również o okresie z życia Trumana, w którym pracował nad książką Z zimną krwią. W rolę Capote’a wcielił się Toby Jones. Film opowiada głównie o relacjach między Trumanem Capote’em a oskarżonym o morderstwo, na podstawie którego powstała powieść, Perrym Smithem.

Twórczość