Mitella

Mitella
	; Kwiatostan Mitella trifida
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	Saxifraganae
Rząd	skalnicowce
Rodzina	skalnicowate
Rodzaj	mitella
	Nazwa systematyczna
	Mitella Linnaeus; Sp. Pl. 406. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	M. diphylla Linnaeus
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Mitella, utajma (Mitella) – rodzaj roślin z rodziny skalnicowatych. Obejmuje 21 gatunków. Występują one w Ameryce Północnej oraz Azji (od Chin poprzez Mongolię i Koreę, po Japonię i Rosję). Największy zasięg ma Mitella nuda będący gatunkiem cyrkumborealnym. Największa różnorodność gatunków występuje w Japonii, gdzie rośnie ich 13. Niektóre gatunki sadzone są jako ozdobne ze względu na ozdobne liście.

Morfologia

Pokrój: Niskie, kępowe byliny osiągające do 0,2 m wysokości (rzadko do 0,5 m), z pełzającymi kłączami, czasem z rozłogami.
Liście: Zimozielone, o blaszce zaokrąglonej, jajowatej lub nerkowatej, zwykle płytko klapowanej. Liście skupione są w przyziemną rozetę, u niektórych gatunków występuje kilka liści łodygowych, u innych łodyga kwiatostanowa jest bezlistna.
Kwiaty: Drobne, zebrane w szczytowe kwiatostany groniaste. Pięć działek kielicha zrośniętych jest u nasady. Płatki, których jest także pięć, są wolne, u niektórych gatunków są nieobecne. Zwykle są wąskie i podzielone na kilka nitkowatych łatek. Listki okwiatu są zielonkawe, białawe lub zielonożółte. Krótkich pręcików jest 5 lub 10. Zalążnia górna lub wpół dolna, jest jednokomorowa, ale powstaje z dwóch owocolistków, każdy z osobną, krótką szyjką słupka.
Owoce: Torebki rozdzielające się na szczycie na dwie części, zawierają liczne, drobne nasiona.

Systematyka

Rodzaj w tradycyjnym ujęciu jest taksonem polifiletycznym, obejmującym kilka linii rozwojowych, czasem wyodrębnianych jako odrębne rodzaje (Mitella, Ozomelis Rafinesque, Pectiantia Rafinesque). Niektóre badania świadczą o tym, że gatunek M. ovalis jest blisko spokrewniony (siostrzany) dla rodzaju Tolmiea.

Pozycja rodzaju według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzaj z rodziny skalnicowatych (Saxifragaceae) z rzędu skalnicowców (Saxifragales).

Wykaz gatunków

Mitella acerina Makino
Mitella amamiana Y.Okuyama
Mitella breweri A.Gray
Mitella caulescens Nutt. – mitella łodygowa
Mitella diphylla L. – mitella dwulistna
Mitella diversifolia Greene
Mitella doiana Ohwi
Mitella formosana (Hayata) Masam.
Mitella furusei Ohwi
Mitella × inamii Ohwi & Okuyama
Mitella integripetala Boissieu
Mitella × intermedia Bruhin
Mitella japonica Maxim.
Mitella kiusiana Makino
Mitella koshiensis Ohwi
Mitella nuda L.
Mitella ovalis Greene
Mitella pauciflora Rosend.
Mitella pentandra Hook. – mitella pięciopręcikowa
Mitella stauropetala Piper
Mitella stylosa Boissieu
Mitella trifida Graham
Mitella yoshinagae Hara

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
1 2 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2014-01-07].
1 2 3 Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 54.
1 2 3 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 125. ISBN 978-83-925110-5-2.
↑ Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyż̇szych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 362. (pol.).
1 2 Mitella Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-06-27].
1 2 Pan Jintang; Douglas E. Soltis: Mitella. [w:] Flora of China [on-line]. [dostęp 2014-01-07].
1 2 3 4 5 Douglas E. Soltis, Craig C. Freeman: Mitella. [w:] Flora of America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-01-07].
1 2 3 4 5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 103. ISBN 0-333-74890-5.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).

[ing-3] 1 2 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2014-01-07].

[ludmila-4] 1 2 3 Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 54.

[gawrys-5] 1 2 3 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 125. ISBN 978-83-925110-5-2.

[6] Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyż̇szych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 362. (pol.).

[powo-7] 1 2 Mitella Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-06-27].

[china-8] 1 2 Pan Jintang; Douglas E. Soltis: Mitella. [w:] Flora of China [on-line]. [dostęp 2014-01-07].

[america-9] 1 2 3 4 5 Douglas E. Soltis, Craig C. Freeman: Mitella. [w:] Flora of America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-01-07].

[philips-10] 1 2 3 4 5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 103. ISBN 0-333-74890-5.