Villa Medici – szesnastowieczna renesansowa i manierystycznawilla oraz kompleks architektoniczny z ogrodem historycznym o powierzchni około 7 hektarów. Znajduje się w historycznym centrum Rzymu, na wzgórzu Pincio, obok kościoła Trinità dei Monti. Od 1803 roku budynek jest własnością państwa francuskiego i stanowi siedzibę Francuskiej Akademii w Rzymie.
Historia
Teren, na którym stoi willa, ma historię sięgającą starożytności. W starożytności teren ten był użytkowany przez Etrusków, a następnie obszerną rezydencję zbudował tu rzymski generałLukullus. W kolejnych wiekach wzgórze przechodziło w ręce różnych właścicieli, w tym cesarzowej Messaliny, a pod koniec IV wieku n.e. cesarzHonoriusz wzniósł tu swój pałac.
W 1576 roku willę nabył 26-letni kardynał Ferdynand I Medyceusz. Zlecił on rzeźbiarzowi i architektowi Bartolomeo Ammannatiemu rozbudowę posiadłości, by stworzyć miejsce przeznaczone do ekspozycji swojej kolekcji starożytnych rzeźb i marmurów. Pokoje ozdobił wybitny florencki malarz manierystyczny Jacopo Zucchi. Prace architektoniczne i dekoracyjne zostały przerwane w 1587 roku, kiedy Ferdynand, po śmierci brata, został Wielkim Księciem Toskanii i powrócił do Florencji.
Francuska Akademia w Rzymie
Sama Francuska Akademia w Rzymie została założona wcześniej, bo w 1666 roku, z inicjatywy Jean-Baptiste Colberta i króla Ludwika XIV. Jej celem było goszczenie młodych, francuskich artystów – laureatów nagrody Prix de Rome – by mogli zgłębiać sztukę starożytną i renesansową. Instytucja początkowo mieściła się w innych budynkach, głównie w Palazzo Mancini(inne języki).
W 1793 roku, w wyniku rewolucji francuskiej, Akademia została zlikwidowana. Zreorganizowano ją i otwarto ponownie za sprawą Napoleona Bonapartego w 1803 roku. Napoleon przeniósł jej siedzibę do Villa Medici, dokonując wymiany budynków z ówczesnymi właścicielami. Od tego czasu w willi mieszkali i tworzyli m.in. Jean-Auguste-Dominique Ingres, Hector Berlioz, Georges Bizet i Claude Debussy.
W 1961 roku André Malraux mianował na stanowisko dyrektora Akademii malarza Balthasara Kłossowskiego de Rola. Balthus zapoczątkował renowację willi i jej ogrodów. Odkrył pod warstwami farby szesnastowieczne freski i wprowadził nowe techniki dekoracji ściennej. Poszerzył też program kulturalny instytucji, otwierając ją na wystawy i działalność interdyscyplinarną. Obecnie Akademia nie tylko przyjmuje stypendystów różnych dziedzin (od sztuk wizualnych, przez pisarstwo, muzykę, po historię sztuki i kuchnię), ale też chroni dziedzictwo willi i oferuje program kulturalny obejmujący wystawy i wydarzenia interdyscyplinarne.
Architektura i ogrody
Villa Medici jest przykładem architektury renesansowej i manierystycznej w Rzymie. Cechą charakterystyczną budowli jest wyraźny kontrast pomiędzy jej dwoma głównymi elewacjami. Fasada skierowana w stronę miasta jest surowa w formie i przypomina fortecę, co wynikało z ograniczeń obyczajowych wprowadzonych w epoce kontrreformacji. U podnóża znajdującej się przed nią fontanny tkwi kula armatnia – według legendy wystrzeliła ją z Zamku Świętego Anioła w 1656 roku szwedzka królowa Krystyna.
Zupełnie inny charakter ma fasada od strony ogrodów, którą zaprojektował Ammannati. Jej centralnym elementem jest serliańska loggia z kolumnami z egipskiego granitu, przez którą wpada światło do wnętrz. Fasada pełni funkcję ekspozycyjną – wmurowano w nią antyczne płaskorzeźby z kolekcji kardynała Ferdynanda (pochodzące m.in. z rzymskiego Ara Pacis) oraz ustawiono rzeźby lwów, będących symbolem Florencji.
We wnętrzach znajdują się m.in. ozdobne, kasetonowe sufity i freski z lat 1584–1585 autorstwa Jacopo Zucchiego w Pokoju Muz i Pokoju Żywiołów. Jednym z pomieszczeń jest Pokój Ptaków, stanowiący prywatny gabinet (Studiolo) ukryty na skraju murów Aureliana. Odkryty w 1985 roku pod warstwą farby, ukazuje freski przedstawiające altanę zamieszkaną przez dziesiątki gatunków ptaków i zwierząt. Z kolei w jednej z wieżyczek znajduje się tzw. Pokój Turecki ozdobiony w stylu neomauretańskim przez Horace'a Verneta.
Historyczne ogrody przylegające do willi zajmują blisko 7 hektarów. Zaprojektowane z wykorzystaniem irygacji rzymskiego inżyniera Camillo Agrippy i inspirowane wzorami toskańskimi, zostały podzielone na kilka stref:
geometryczne kwatery zieleni (tworzące labirynt wokół centralnego placu),
tajemniczy las dębowy, w którym dawniej odbywały się polowania,
tzw. braccheria, pełniąca niegdyś funkcję psiarni i ogrodów kuchennych.
W ogrodach do dziś zachowały się sosny pinie posadzone w XIX wieku przez Ingresa, loża Kleopatry, pomniki hermesów (niegdyś oryginały, dziś przeważnie odlewy gipsowe), czy grupa rzeźb ukazująca mit o Niobe. W ogrodach znajduje się również wzniesienie z widokiem na panoramę Rzymu.
↑Diane H.D.H.BodartDiane H.D.H., Rome: Villa Medici, il sogno di un cardinale. Collezioni e artisti di Ferdinando de' Medici à la Villa Médicis, „Gazette des Beaux-Arts”, 135 (10–11), 2000, Chronique, 11(fr.).
41°54′28,8″N 12°28′58,8″E/41,908000 12,483000
