Ród pomorskich Kossów (von Koss oraz historycznie: de Koss, Kossen, Kosseken lub Kossecken) – rodzimy słowiański ród rycerski, następnie szlachecki, związany przede wszystkim z Pomorzem Zachodnim i Pomorzem Gdańskim. W źródłach historycznych ród występuje pod kilkoma wariantami nazwiska, a także z nazwiskami odmiejscowymi, m.in. jako Koss-Szemirowski. Przedstawiciele rodu Kossów byli właścicielami dóbr ziemskich na Pomorzu, w tym na Kaszubach.
Według podań Kossowie wywodzą się z wczesnośredniowiecznego autochtonicznego rodu rycerskiego w drużynie książąt pomorskich z dynastii Gryfitów. Rittergüter-Lexikon podaje ród Kossów jako właścicieli części B majątku "Gutt Schimmerwitz vor 1555”, czyli przed 1555 rokiem, co sytuuje ich jako ród staroszlachecki (Uradel). Nazwisko i herb znajdują się również na Wielkej Mapie Księstwa Pomorskiego autorstwa Lubinusa z 1618 r. Inne ówczesne pisemne wzmianki dotyczące rodu Kossów wymieniane w opracowaniach heraldycznych pochodzą z lat 1574 i 1601; ród występował również pod formą Kossecken. Późniejsze zapisy z lat 1608, 1618 i 1621, w których pojawia się nazwa Kossen, łączą ich wprost z Siemirowicami, wskazywanymi jako główna posiadłość Kossów.
Oprócz Siemirowic Kossowie posiadali części w miejscowościach: Bochowo, Borkówko, Dąbrówka, Gostkowo, Łętowo, Popowo, Słajkowo, Smażyno i Żelazno. Poza ziemią lęborską przedstawicieli rodu wiązano także m.in. z: Dąbrówką, Łyśniewem Sierakowickim, Niepoczołowicami, Puzdrowem, Trawicami, Wyszecinem, Zakrzewem i Żukowem.
Ród Kossów pieczętuje się herbem Kos II, występującym również pod nazwami: Koss, Kossen i Koss-Szemirowski.
Opis herbu: "w polu błękitnym dwa charty srebrne, wspięte, zwrócone do siebie, ze złotymi obrożami. W klejnocie, nad hełmem półksiężyc srebrny z twarzą, nad którego rogami po jednej gwieździe złotej, na górze róg myśliwski czarny ze złotymi nawiązaniami i okuciami. Labry błękitne, podbite srebrem".
Spośród wielu cząstkowych własności ziemskich w historii rodu Kossów szczególnie często wymieniane są główne majątki i rezydencje w: Gardkowicach, Godętowie i Łętowie. Na przełomie XIX i w pierwszej połowie XX wieku dobra te należały do najważniejszych miejsc związanych z pomorską linią rodu Kossów/von Koss.
Łętowo
Łętowo, było jednym z majątków związanych z rodem Kossów/von Koss. 30 sierpnia 1832 roku dobra te nabył Karl Wilhelm von Koss, a 3 marca 1846 roku odziedziczył je syn (jego oraz Antoinette Amalie Wilhelmine von Wittke) Wilhelm Theodor von Koss.
Godętowo
Z rodem Kossów/von Koss wiązane było również Godętowo. Majątek należał do rodu von Somnitz, a jako ostatniego właściciela przed 1945 rokiem wskazuje się Hansa Joachima Bonawenturę von Koss (syna Ericha Adama Arveda Clemensa von Koss oraz baronówny Luisy Marii Evy von Gersdorff). Matka ostatniego właściciela Godętowa była ciotką barona Rudolfa-Christtopha von Gersdorff, który ujawnił i nagłośnił prawdę o Zbrodni katyńskiej oraz był aktywnym uczestnikiem antynazistowskiej grupy spiskowej przygotowującej zamach na Adolfa Hitlera. (Po II wojnie światowej tenże kuzyn Hansa Joahima Bonawentury von Koss poświęcił się pracy charytatywnej w utworzonej przez siebie Joannickiej służbie ratowniczej Johanniter-Unfall-Hilfe, która udziela pomocy ofiarom wypadków. W 2004 roku utworzono polski oddział pod nazwą Joannici Dzieło Pomocy, JDP). Żoną Hansa Joachima Bonawentury von Koss była Liselotte Rodeckher von Rotteck córka profesora prawa i nauk politycznych na Uniwersytecie we Fryburgu Karla Wenzeslausa Rodeckher von Rotteck. Dziedziczenie majątku w Godętowie po bezpotomnym rodzie von Somnitz nastąpiło poprzez wcześniejsze koligacje małżeńskie (najprawdopodobniej za sprawą małżeństwa Teophila von Somnitz z Marie von Koss).
Gardkowice
Gardkowice, szczególnie zapisane w historii rodu Kossów/von Koss, zostały zakupione w 1859 roku przez Wilhelma Theodora von Koss, syna właścicieli Łętowa (Karla Wilhelma von Koss oraz Antoinette Amalie Wilhelmine von Wittke). W 1884 r. majątek po ojcu przejął syn Erich Adam Arved Clemens von Koss, który przebudował pałac i rozbudował założenie parkowo-folwarczne (budowa m.in. stajni, kuźni, rymarni i stolarni). Majątek pozostawał w rękach rodu do 1945 roku.
Spośród członków rodu Kossów/von Koss, którzy na przestrzeni wieków wpłynęli na dorobek kulturowo-naukowy Pomorza w sposób szczególny zapisali się:
Henning Karl Adam von Koss (1855-1913) – kompozytor i krytyk muzyczny. Był synem właściciela Łętowa i Gardkowic Wilhelma Theodora von Koss.
dr Wilhelm Henning Friedrich Gneomar von Koss – historyk. Był synem Henninga Karla Adama von Koss oraz hrabianki Klary Margarethe Marthe von Sack.
Karl Wilhelm von Koss (ok.1775-1862) – właściciel majątku Żelazno w wykazach urzędowych z 1832 i 1836 roku wymieniony jako deputowany związany z pomorską instytucją ziemską (Landschaft). W 1837 roku został określony jako deputowany powiatowy (Kreis-Deputierter) w powiecie lęborsko-bytowskim.
Ursula Martha Margarete von Koss (1916-2000) – duchowna, córka historyka dr. Wilhelma Henninga Friedricha Gneomara von Koss i Elisabeth Henriette Luise Carst. Ze strony matki Ursula była wnuczką profesora botaniki na Uniwersytecie w Jenie i dyrektora tamtejszego ogrodu botanicznego Nathanaela Pringsheima oraz bliską krewną (kuzynką) Katii Mann, żony laureata literackiej Nagrody Nobla z 1929 r. pisarza Thomasa Manna. Ursula von Koss była krajowym pastorem odpowiedzialnym za duszpasterstwo szpitalne - pełniła funkcję Krajowego Duszpasterza Służby Zdrowia (Landespfarrerin für Krankenhausseelsorge)..
Współcześnie tradycje społecznej misji pomorskiego rodu Kossów są kontynuowane w formule Fundacji "Rodu von Koss" .
W źródłach historycznych i genealogiczno-heraldycznych nazwisko rodu występuje w kilku formach, m.in.:
wcześniej - odpowiednio:
Z rodem łączone są także nazwiska odmiejscowe: Siemirowski lub Szemirowski, Bochowski, Gostkowski, Trawicki, Zakrzewski, oraz, według części przekazów, Niepoczołowski. W takich przypadkach określenie Koss/von Koss mogło funkcjonować jako przydomek rodowy, a człon po dywizie oznaczał posiadany majątek ziemski.
Różnice w zapisie nazwiska wynikają z wielojęzycznego charakteru Pomorza oraz funkcjonowania rodu w polskim, kaszubskim i niemieckim kręgu administracyjno-kulturowym (szczególnie w okresie zaboru pruskiego).