Wadi Kasab

Wadi Kasab
ⴰⵙⵉⴼ ⵏ ⵉⴳⵚⴰⴱ
‏وادي القصب‎
Ilustracja
Kontynent

Afryka

Państwo

 Maroko

Lokalizacja

Marrakesz-Safi

rzeka okresowa I rzędu
Długość 45 km
Spadek

4,7‰

Powierzchnia zlewni

1483 km²

Średni przepływ

0,11 m³/s do 6,77 m³/s Adamna

Źródło
Miejsce Połączenie Wadi Zeltene i Wadi Igrounzar w zbiorniku Lac Barrage Zerrar
Wysokość

212 m n.p.m.

Współrzędne

31°21′05″N 9°34′24″W/31,351389 -9,573333

Ujście
Recypient Ocean Atlantycki
Miejsce

Na południe od As-Suwajry

Wysokość

0 m n.p.m.

Współrzędne

31°29′25″N 9°46′15″W/31,490278 -9,770833

Położenie na mapie Maroka
Mapa konturowa Maroka, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast po lewej znajduje się punkt z opisem „ujście”

Wadi Kasab (berb. ⴰⵙⵉⴼ ⵏ ⵉⴳⵚⴰⴱ, trl. Asif n Igṣab; arab. ‏وادي القصب‎, trl. Wādī Qaşab; fr. Oued Ksob) – rzeka okresowa w południowo-zachodnim Maroku o długości około 45 km. Powstaje z połączenia Wadi Zeltene z Wadi Igrounzar w zbiorniku Lac Barrage Zerrar. Uchodzi do Oceanu Atlantyckiego na południe od As-Suwajry. Jest to rzeka o reżimie deszczowym.

Geografia

Zlewnia Wadi Kasab ma powierzchnię 1483 km², a jej obwód liczy około 209 km (według innych źródeł 180 km). Jej średnia wysokość wynosi 725 m n.p.m., a wysokość maksymalna – 1694 m n.p.m.. Klimat jest półpustynny, ze średnią roczną sumą opadów wynoszącą około 320 mm. Opady występują tu głównie od listopada do marca, a najniższe wartości osiągają w lipcu i sierpniu. Średnia roczna temperatura w zlewni Wadi Kasab wynosi około 20 °C. Różnica temperatur między najcieplejszym miesiącem (lipiec) a najzimniejszym (styczeń) ledwo przekracza 6 °C, natomiast amplituda dobowa może osiągać od 10 do 12 °C.

Średnie roczne przepływy zarejestrowane na stacji hydrologicznej Adamna wahają się od 0,11 m³/s (w latach 1992–1993) do 6,77 m³/s (w latach 1995–1996). Opady w Atlasie Wysokim często wywołują gwałtowne wezbrania – przepływ Wadi Kasab może wówczas przekraczać 1500 m³/s. Do powodzi dochodziło w latach 1856, 1891, 1927, 1961, 1965, 1985 i 1996. Ostatnia duża powódź miała miejsce 29 listopada 2005 roku. Przepływ rzeki wzrósł wtedy w szybkim tempie z 12 m³/s do 2550 m³/s, a objętość przemieszczonej wody osiągnęła 34,47 mln m³. Zbudowana w latach 2008–2012 zapora Zerrar ma na celu łagodzenie skutków powodzi oraz regulację nadmiernej depozycji osadów w jej dolnym biegu.

Wadi Kasab uchodzi do zatoki As-Suwajra. W swym dolnym biegu wije się ona między zaroślami i wydmami. Historyczne budowle znajdujące się w pobliżu rzeki wskazują, że położenie Wadi Kasab ulegało wielokrotnym zmianom na przestrzeni ostatnich kilku stuleci. Od końca XIX wieku jej ujście przesunęło się o około kilometr.

Rumowisko niesione przez Wadi Kasab w trakcie powodzi jest znaczne – składa się z otoczaków, piasków, mułów, iłów oraz szczątków organicznych. Niesiony materiał pochodzi zarówno ze zdegradowanych przez rzekę zboczy, jak i z osadów nagromadzonych w korycie w okresach suszy. Przed budową zapory, Wadi Kasab wprowadzała do zatoki średnio około 200 000 ton osadów rocznie, z czego 90% podczas powodzi. Badania nad ewolucją zatoki As-Suwajra wskazują, że materiał niesiony przez rzekę stanowi główne źródło osadów deponowanych w zatoce. Osady z górnego biegu rzeki łączą się z piaskiem pochodzącym z wydm, po czym trafiają do zatoki, skąd przenoszone są na północ przez prądy przybrzeżne i deponowane na południowy wschód od medyny As-Suwajry, tworząc plażę.

Geologia

Obszar zlewni zbudowany jest z zespołu niecek wypełnionych osadami mezozoicznymi i kenozoicznymi.

Rzeka płynie głównie przez osady czwartorzędowe. W korycie Wadi Kasab odsłania się również trias, reprezentowany przez iły oraz bazalty. Miejscami rzeka przepływa przez skały węglanowe górnej kredy.

Przyroda

W zlewni Wadi Kasab występują formacje arganii żelaznej i cyprzyka czteroklapowego, które pokrywają tereny na średnich wysokościach. Wyżej rośnie dąb ostrolistny. Spotkać można również głożyny, akacje oraz jałowca fenickiego.

Gospodarka

Rolnictwo w zlewni Wadi Kasab jest słabo rozwinięte. Uprawia się tu głównie zboża.

Historia

W XVIII wieku na południe od ujścia Wadi Kasab, z polecenia sułtana Maroka z dynastii Alawitów – Muhammada III, wzniesiono strażnicę Bordż al-Barud(inne języki).

Galeria

Uwagi

  1. ↑ Transliteracja zgodna z zasadami latynizacji języka berberskiego Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Przypisy

  1. ↑ Nazewnictwo Geograficzne Świata; Zeszyt 3: Afryka, Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2004, s. 109, ISBN 83-239-7826-3 [dostęp 2026-10-02] (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Athena Trakadas, Azzedine Karra, Coastal Landscapes, Environmental Change, and Maritime Cultural Heritage Resources in Morocco: The Case Study of Essaouira, „Journal of Maritime Archaeology”, 17, 2022, s. 1–20, DOI: 10.1007/s11457-022-09334-3 [dostęp 2026-10-02] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 A. Baiddah, M.E. Saidi, L. Daoudi, A. El Mimouni, Z. Smaij, Typologie des Crues en Zone Montagneuse, Oceanique et Semi Aride. Le Cas du Bassin Versant du Ksob (Haut Atlas Occidental, Maroc), „LARHYSS Journal” (11), 18 listopada 2012, ISSN 2521-9782 [dostęp 2026-10-02] (fr.).
  4. 1 2 3 4 5 6 Zakaria Smaij, Etude dynamique et statistique des crues en milieu montagnard semi aride Exemple du bassin versant du Ksob (Haut-Atlas occidental, Maroc) [online], Agence du Bassin Hydraulique du Tensift, 2009 [dostęp 2026-10-02] (fr.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Abdelhadi El Mimouni, L. Daoudi, Mohamed Elmehdi Saidi, Baiddah A., Comportement hydrologique et dynamique d’un bassin versant en milieu semi-aride: exemple du bassin versant du Ksob (Haut Atlas Occidental, Maroc)., „Revista Cuanternario y Geomorphologia”, 24, 2010, s. 107–120 [dostęp 2026-10-02] (ang.).
  6. ↑ Salma Ezzahzi, Abdellah A. Algouti, Ahmed A. Algouti, Baid A. Soukaina, Elghouat A. Akram, Morphological Evolution and Sedimentological Study of the Essaouira Bay and the Mouth of Oued Ksob, Essaouira, Morocco, „The Iraqi Geological Journal”, 2023, s. 169–181, DOI: 10.46717/igj.56.1E.12ms-2023-5-22, ISSN 2663-8754 [dostęp 2026-10-02] (ang.).
  7. Inne publikacje KSNG – zasady latynizacji. [w:] Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. [dostęp 2026-10-01]. (pol.).