Walenty Gadowski

Walenty Gadowski

Data i miejsce urodzenia	8 grudnia 1861 Nowy Wiśnicz
Data i miejsce śmierci	14 maja 1956 Bochnia
Prorektor Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie
Okres sprawowania	1888–1891
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	rzymskokatolicki
Inkardynacja	Diecezja tarnowska
Prezbiterat	1884
Multimedia w Wikimedia Commons

Walenty Gadowski (ur. 8 grudnia 1861 w Nowym Wiśniczu, zm. 14 maja 1956 w Bochni) – polski duchowny katolicki, pedagogik, redaktor czasopism, działacz narodowy i turystyczny, taternik.

Życiorys

Był synem nauczyciela, pracującego również jako organista w miejscowym kościele. Gimnazjum skończył w Tarnowie, a egzamin dojrzałości złożył ze stopniem celującym 18 czerwca 1880 r. Święcenia kapłańskie przyjął 15 lipca 1884 r. z rąk biskupa tarnowskiego Józefa Alojzego Pukalskiego, a pierwszą jego placówką duszpasterską było Pilzno, gdzie zaczął pracować jako wikariusz i szkolny katecheta.

W 1897 r. ks. bp Ignacy Łobos powołał młodego, 26-letniego księdza na profesora katechetyki i pedagogiki w tarnowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie. Wykłady prowadził tam do 1924 r. Był również wykładowcą w tamtejszym w seminarium nauczycielskim. Organizował ruch katechetyczny oraz duszpasterstwo młodzieży. W latach 1926–1930 był katechetą szkolnym w Bochni.

Postać Gadowskiego najsilniej związana została z rozwojem turystyki w Tatrach. Po raz pierwszy do Zakopanego przyjechał w 1881 roku, gdy ze względu na chorobę płuc polecono mu wyjazd w góry. Wtedy pokochał góry i taternictwo. W kolejnych latach (od 1890 roku) przyjeżdżał do Zakopanego co roku. Przez czterdzieści następnych lat był organizatorem licznych wycieczek w Tatry, zarówno turystycznych jak i taterniczych. Prowadził zbiórki na wyjazdy młodzieży tarnowskiej w Tatry i Pieniny. Związał się z Towarzystwem Tatrzańskim, zakładając następnie jego oddziały w Tarnowie i Bochni. Był aktywnym członkiem Sekcji Turystycznej TT (później PTT) i od początku (tj. od 1903) członkiem jej Zarządu. W 1922 r. Sekcja Turystyczna TT – późniejszy Klub Wysokogórski TT – nadała mu członkostwo honorowe.

Był aktywny w dziele znakowania szlaków turystycznych w Tatrach i Pieninach. W latach 1903–1906, nawiązując do pomysłu poety Franciszka H. Nowickiego, wytrasował szlak zwany Orlą Percią (czynny dziś na odcinku od przełęczy Zawrat do przełęczy Krzyżne) – powszechnie uważany za najtrudniejszy szlak w całych Tatrach. Część znaków zostało osobiście namalowanych przez niego. W roku 1926 z jego inicjatywy wytyczono „Pienińską Orlą Perć”, czyli Sokolą Perć (szlak niebieski od Sokolicy do Trzech Koron) oraz nieistniejącą już Skalną Perć. Był honorowym członkiem Towarzystwa Tatrzańskiego. Jako pierwszy wszedł na Małą Buczynową Turnię (1900), Wielką Buczynową Turnię (1902) oraz Kozie Czuby (1904), a także na Przełęcz Nowickiego. Dokonał też nowych przejść w Basztach, na Krywaniu i Lodowym Szczycie.

W trakcie swej długoletniej działalności ksiądz Gadowski opracował liczne katechizmy, które obowiązywały w szkołach galicyjskich i na terenie Niemiec. Został autorem kilku książek i artykułów z zakresu pedagogiki, m.in. Wychowanie młodzieży i herbarcjanizm oraz Z historii pedagogiki. Popularność przyniósł mu Katechizm elementarny. Ponadto redagował „Dwutygodnik Katechetyczny i Duszpasterski”, publikował również na łamach „Biesiady Literackiej”, „Pamiętnika Towarzystwa Tatrzańskiego”, „Głosu Narodu” oraz „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Wydał również książeczkę Wspomnienia z Tatr (1934) i Przewodnik po Pieninach (1928).

Ks. Walenty Gadowski do końca życia zachował dobrą kondycję fizyczną i sprawność umysłową. Do 88 roku życia chodził po górach. Jeszcze mając 91 lat po raz ostatni wyszedł na Zawrat, korzystając już jednak z pomocy towarzyszących mu kleryków. Zmarł 14 maja 1956 roku w Bochni i tam też został pochowany. W 1986 roku miasto upamiętniło go tablicą ufundowaną przez PTTK na domu, w którym mieszkał. Jednakże bardziej znana jest tablica, którą wmurowano w ścianę budynku stacji kolei linowej na Kasprowy Wierch.

Przypisy

Bibliografia

• Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
• zarys biografii na stronie Towarzystwa miłośników Wiśnicza. tmw.iaw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-31)].