Hercynidy (Waryscydy) – pasmo fałdowe powstałe w trakcie orogenezy hercyńskiej. Najczęściej nazwę tę ogranicza się do struktur geologicznych położonych na terenie obecnej Europy, ale czasem rozszerza się ją na struktury wschodniej części Ameryki Północnej i Afryki. Określanie struktur w innych miejscach świata jako Hercynidów ma obecnie znaczenie historyczne.
Orogeneza waryscyjska w Europie miała miejsce głównie w karbonie i wiązała się z kolizją Armoryki z Eurameryką (do której była już przyłączona Awalonia) oraz zamknięciem Oceanu Reickiego (i ewentualnie innych drobnych oceanów).
Waryscydy europejskie składają się obecnie z licznych rozdzielonych masywów, które na podstawie podobieństw w wykształceniu utworów skalnych, grupuje się w następujące główne strefy (od północy ku południowi, a w sensie analizy budowy pasma fałdowego od eksternidów do internidów):
Na wschodnich krańcach orogenu waryscyjskiego wyróżnia się dodatkową strefę morawsko-śląską (przybliżonym synonimem jest Brunovistulicum). Strefa ta obejmuje m.in. skrajnie wschodnią część Sudetów (Jesioniki), a jej kierunek jest w przybliżeniu prostopadły w stosunku do pozostałych stref.
Jako pierwszy strefy te wyróżnił geolog Franz Kossmat, w związku z czym są one często określane jako strefy Kossmata. Strefy reńsko-hercyńską i morawsko-śląską wiąże się z mikrokontynentem Awalonii, a sasko-turyngijską i moldanubską – z Cadomią (inne określenie Armoryki).
Część Hercynidów europejskich została włączona w obręb orogenu alpejskiego. Są to na przykład masywy krystaliczne, z których zbudowane są najwyższe szczyty Alp (w tym Mont Blanc), a w Polsce granit tatrzański.
Góry Świętokrzyskie leżą na obszarze, który w dewonie i karbonie był już skratonizowany, ale można tam znaleźć ślady deformacji waryscyjskich. W związku z tym jedni autorzy zaliczają ten obszar do eksternidów waryscyjskich, a inni sytuują go poza orogenem waryscyjskim.
