Welajat-e faghih – koncepcja religijno-polityczna w islamie szyickim uzasadniająca władzę duchownych nad państwem (rządy uczonych prawników) i stanowiąca podstawę ustroju Islamskiej Republiki Iranu.
Koncepcja ta powstała wśród duchownych szyickich. Zakłada ona, że do powrotu ukrytego dwunastego imama (mahdiego) władzę nad sprawami ziemskimi (czyli również społeczno-politycznymi) sprawują uczeni w prawie religijnym ulemowie.
Termin welajat-e faghih powstał w XVI-wiecznej Persji za rządów dynastii Safawidów. Pierwotnie duchowni szyiccy unikali zaangażowania publicznego (postawę tę nazywa się kwietyzmem), a opisywanej koncepcji używali do uzasadnienia opieki duchownych nie nad całym państwem, lecz nad konkretnymi najsłabszymi jednostkami – wdowami, sierotami, fizycznie i psychicznie niepełnosprawnymi. Postulowano jedynie uwzględnienie duchownych przy pełnieniu funkcji administracyjno-doradczych w stosunku do władzy szacha, a nie nadzór duchownych nad władzą święcką lub sprawowanie przez nich rządów bezpośrednio. Jako pierwszy koncepcję welajat-e-fagih w znaczeniu zbliżonym do Chomeiniego, to jest dotyczącym władzy decyzyjnej nadanej uczonym, rozwinął Molla Ahmad Naraqi, jednak również on nie postulował przejęcia pełni władzy przez duchowieństwo.
Na początku XX wieku za rządów dynastii Kadżarów duchowni szyiccy sformułowali doktrynę, wedle której fakih nie może współpracować z niesprawiedliwym władcą. Niektórzy duchowni otwarcie wystąpili przeciwko władzy szacha, np. Mirza Szirazi wydając fatwę zakazującą palenia tytoniu w obliczu protestów przeciw oddaniu kontroli nad perskim przemysłem tytoniowym Brytyjczykom czy jak Sejjed Abdallah Behbahani angażując się w rewolucję konstytucyjną i społeczne protesty przeciw władzy szacha oraz zachęcając obywateli Persji do uczestnictwa w demonstracjach.
Współczesna interpretacja poglądu na welajat-e faghih została zaproponowana na początku lat 70. przez Ruhollaha Chomejniego i opisana przez niego w książce Rządy Islamskie. Ajatollah twierdził w niej, że Allah stworzył islam po to, aby jego zasady były wdrażane, o czym świadczy ustanowienie szariatu. Zważywszy na to, że nikt nie zna islamu i prawa religijnego lepiej niż duchowni, argumentował, że naturalnym jest, aby to oni sprawowali władzę do czasu powrotu mahdiego. Nakreślił on rolę przypominającą platońskiego filozofa-króla twierdząc, że powszechnie szanowany faqih kierujący się sprawiedliwością i zasadami duchowymi będzie rządzić lepiej niż ukierunkowany na własne korzyści monarcha.
Jako uzasadnienie szczególnej władzy najwyższego przywódcy przedstawiono fragment sury czwartej Koranu: „Wierzący! Słuchajcie Boga, Jego Wysłannika oraz tych, którzy mają autorytet. Jeżeli dojdzie wśród was do nieporozumień, a wierzycie w Boga i Dzień Sądu, zdajcie się na Niego i Jego Wysłannika. To najpiękniejsze i najlepsze dla was rozwiązanie”.
Zasada welajat-e faghih stanowi centralny punkt ustroju i konstytucji Islamskiej Republiki Iranu od czasu reform prawnych po rewolucji islamskiej. Bezpośrednie odwołanie do tej idei znajduje się w preambule, artykule 5, 107 i 110 konstytucji. De facto najwyższy przywódca (rahbar) został w niej usytuowany ponad pozostałymi organami władzy państwowej. Artykuł czwarty konstytucji wskazuje prymat prawa kanonicznego (szariatu) nad prawem świeckim. Wybór najwyższego przywódcy leży w gestii Zgromadzenia Ekspertów i traktowany jest jako akt boski. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy Madżles. Jego działalność nadzoruje Rada Strażników, składająca się z sześciu teologów wskazanych przez najwyższego przywódcę i sześciu wybranych przez parlament spośród kandydatów nominowanych przez rahbara. W razie gdy zdaniem Rady uchwalona przez Islamskie Zgromadzenie Konsultatywne ustawa narusza zasady wiary, ma ona prawo zawetować dany akt prawny. Weryfikuje ona również bierne prawo wyborcze i zatwierdza kandydatów do Islamskiego Zgromadzenia Konsultatywnego.
Największymi kompetencjami ustrojowymi dysponuje najwyższy przywódca. Stanowi najwyższy autorytet religijny, co do zasady swoje stanowisko sprawuje dożywotnio, zaś jego decyzje są ostateczne i wiążące. Symbolicznie reprezentuje on niepodważalny autorytet Allaha, zaś zasada podporządkowania się Allahowi implikuje również posłuszeństwo decyzjom rahbara. Jego najważniejszym zadaniem jest ochrona systemu islamskiego oraz idei rewolucji. Sprawuje nadzór nad samorządami, armią, Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej oraz bonyads. Ma uprawnienia do odwołania prezydenta, jeśli określone organy podejmą taką inicjatywę, a bez dekretu podpisanego przez najwyższego przywódcę prezydent nie może objąć swojego stanowiska – pomimo wyboru w wyborach powszechnych musi on zostać zatwierdzony przez rahbara. Przywódca nie odpowiada przed żadnym organem władzy państwowej; mimo że formalnie nadzór nad jego działalnością sprawuje Zgromadzenie Ekspertów, to poprzez prawo weta wobec kandydatów ubiegających się o członkostwo w tym gremium i interpretację prawa, wedle której najwyższy przywódca odpowiada tylko przed Allahem, a żadna instytucja nie ma prawa go kontrolować, de facto jest on niezależny od innych władz.
Poza Iranem do idei welajat-e faghih odwoływały się Najwyższa Rada Islamska i organizacja Badr w Iraku oraz Hezbollah w Libanie.