Lekarz weterynarii (ang.Doctor of Veterinary Medicine, DVM, pot.weterynarz) – przedstawiciel medycyny weterynaryjnej - jednej z trzech nauk lekarskich (obok medycyny człowieka i stomatologii). W Polsce tytuł zawodowy lekarza weterynarii posiadają osoby, które ukończyły jednolite studia magisterskie na kierunku weterynaria. Prawo do wykonywania zawodu lekarza weterynarii w Polsce nadaje okręgowa izba lekarsko-weterynaryjna. Lekarze weterynarii mają uprawnienia m.in. do badania i leczenia zwierząt oraz do kontroli środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego.
Zadania lekarza weterynarii
Do uprawnień lekarza weterynarii należy:
badanie stanu zdrowia zwierząt
rozpoznawanie, zapobieganie i zwalczanie chorób zwierząt
leczenie zwierząt
udzielanie porad i konsultacji
pielęgnacja zwierząt
wydawanie opinii i orzeczeń
wykonywanie czynności związanych z określeniem zdolności rozrodczych zwierząt i ich zaburzeń oraz biotechniką rozrodu
wykonywanie detalicznego obrotu produktami leczniczymi weterynaryjnymi, paszami leczniczymi oraz wyrobami medycznymi przeznaczonymi dla zwierząt, na zasadach określonych w odrębnych przepisach
wypisywanie recept lekarskich na leki gotowe, apteczne czy też leki recepturowe przeznaczone dla zwierząt
wykonywanie badań laboratoryjnych i innych badań diagnostycznych
usypianie zwierząt, jeśli uzna, że choroba, na którą zwierzę cierpi, jest nieuleczalna bądź uleczenie jej będzie dla zwierzęcia zbyt dużym cierpieniem.
nadzór sanitarno-weterynaryjny nad żywnością pochodzenia zwierzęcego
W pracy lekarza weterynarii, oprócz wiedzy zdobytej na studiach, ważne są odpowiednie predyspozycje osobowościowe, zwłaszcza u lekarzy zajmujących się leczeniem małych zwierząt domowych, jak psy i koty. Praca w zakładach leczniczych dla zwierząt związana jest z dużym kontaktem z właścicielami zwierząt, którzy muszą zaufać weterynarzowi i współpracować z nim podczas leczenia zwierzęcia.
Praca lekarza weterynarii w obszarze bezpieczeństwa żywności, często określana jako nadzór sanitarno-weterynaryjny, to kluczowy dział medycyny weterynaryjnej skupiający się na ochronie zdrowia publicznego. Specjaliści w tej dziedzinie dbają o to, aby produkty pochodzenia zwierzęcego trafiające na rynek były bezpieczne dla konsumentów. Lekarz weterynarii pracujący w Inspekcji Weterynaryjnej zajmuje się głównie nadzorem nad bezpieczeństwem żywności pochodzenia zwierzęcego, ochroną zdrowia zwierząt oraz zwalczaniem chorób zakaźnych.
„Jako lekarz weterynarii przyrzekam, że w zgodzie z mym powołaniem, w trakcie pełnienia obowiązków zawodowych będę postępował sumiennie i zgodnie z aktualną wiedzą weterynaryjną, strzegł godności zawodu, przyczyniał się w miarę możliwości do postępu nauk weterynaryjnych, a także wykonywał obowiązki wynikające z przepisów prawa oraz zasad Kodeksu Etyki Lekarza Weterynarii.”
Historia zawodu
Za pierwszego w historii lekarza weterynarii uważa się Urlugaledinna, wymienianego w zapiskach sprzed 3000 p.n.e. z Mezopotamii jako osobę leczącą zwierzęta. Kolejnych przełomów w tej dziedzinie dokonywali również i pionierzy medycyny – jak Hipokrates czy filozofowie jak Arystoteles, czy też wynalazcy jak John Boyd Dunlop.
Pierwsza lecznica dla zwierząt powstała w III w. p.n.e. w Indiach za panowania króla Aśoki. Przełomowymi były również średniowieczne dzieła: Canon medicinaeAvicenny czy Anatomia del cavalloCarlo Ruiniego. Najstarszą książką weterynaryjną w języku polskim jest Sprawa a lekarstwa końskie przez Conrada, królewskiego kowala, doświadczone: nowo s pilnosczią przełożone, a najpierwej o poznaniu konia (wyd. Florian Ungler, Kraków, 1532), prawdopodobnie przetłumaczona z języka czeskiego.
Za patrona lekarzy weterynarii uważany jest w Polsce św. Eligiusz.
Kształcenie lekarzy weterynarii w Polsce
Lekarze weterynarii podczas operacji
Studia na kierunku weterynaria w Polsce mają charakter jednolitych studiów magisterskich i trwają 5,5 roku (11 semestrów). Są one wyjątkiem od systemu bolońskiego (Deklaracja Bolońska), który zakłada podział studiów na pierwszy i drugi stopień. Absolwent otrzymuje tytuł lekarza weterynarii (lek. wet.), który jest równoważny z tytułem magistra (ang. Master’s degree) i międzynarodowo określany jako Doctor of Veterinary Medicine (DVM).
Uprawnienia Akademickie i Naukowe w Dziedzinie Weterynarii
W polskim systemie szkolnictwa wyższego i nauki wyróżnia się następujące stopnie i tytuły zawodowe oraz naukowe w zakresie nauk weterynaryjnych (wraz z ich międzynarodowymi odpowiednikami):
Tytuły nadawane
lekarz weterynarii (lek. wet.) – Doctor of Veterinary Medicine (DVM)
doktor nauk weterynaryjnych (dr n. wet.) – DVM, Ph.D.
doktor habilitowany nauk weterynaryjnych (dr hab. n. wet.) – Assistant Professor, DVM, Ph.D.
profesor nauk weterynaryjnych (prof. dr hab. n. wet.) – Professor, DVM, Ph.D.
Jednostki z pełnymi uprawnieniami
Status jednostek uprawnionych do przyznawania powyższych stopni oraz tytułów naukowych posiadają:
Stopnie naukowe nadają również wyspecjalizowane instytuty badawcze, które jednak nie prowadzą kształcenia na poziomie studiów magisterskich (nie nadają tytułu zawodowego lekarza weterynarii):
Kształcenie i Uznawanie Kwalifikacji Lekarzy Weterynarii w Europie
Studia oraz podyplomowe szkolenia specjalizacyjne w obszarze medycyny weterynaryjnej w Europie podlegają rygorystycznym standaryzacjom, które mają na celu zapewnienie wysokie jakości praktyki klinicznej oraz swobodnego przepływu specjalistów między krajami członkowskimi Unii Europejskiej.
Standardy Akademickie i Akredytacja EAEVE
Ramy Prawne UE: Minimalne wymogi programowe oraz zasady automatycznego uznawania dyplomu lekarza weterynarii we wszystkich krajach UE i EFTA reguluje Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (ze szczególnym uwzględnieniem art. 38 oraz Załącznika V.4).
Ewaluacja Jakości (EAEVE): Weryfikacją spełniania tych standardów na uczelniach wyższych zajmuje się EAEVE (European Association of Establishments for Veterinary Education). Wydziały, które pomyślnie przejdą ewaluację i otrzymają status akredytacji (EAEVE Approved/Accredited), gwarantują uznawalność wykształcenia na terenie całej Europy.
Europejski System Specjalizacji Podyplomowej (EBVS)
Najwyższym stopniem zaawansowania klinicznego w Europie są specjalizacje międzynarodowe nadawane pod nadzorem EBVS (European Board of Veterinary Specialisation).
Struktura Kolegiów (Colleges)
EBVS zrzesza 27 specjalistycznych kolegiów obejmujących blisko 40 dyscyplin klinicznych i nauk doświadczalnych, m.in.:
ECVS – European College of Veterinary Surgeons (chirurgia)
ECVIM-CA – European College of Veterinary Internal Medicine – Companion Animals (interna, kardiologia i onkologia małych zwierząt)
ECVDI – European College of Veterinary Diagnostic Imaging (radiologia i diagnostyka obrazowa)
ECVD – European College of Veterinary Dermatology (dermatologia)
Program Rezydencki (Residency): Kształcenie trwa zazwyczaj od 3 do 4 lat i odbywa się w trybie pełnoetatowej pracy klinicznej w wyznaczonym ośrodku akademickim lub referencyjnym pod opieką dyplomowanego specjalisty (Supervisor).
Tytuł Europejskiego Specjalisty: Po zrealizowaniu programu, udokumentowaniu dorobku naukowego (publikacji w czasopismach indeksowanych) i zdaniu egzaminu końcowego, lekarz uzyskuje dożywotnio weryfikowany (odnawiany co 5 lat) tytuł Diplomate danego kolegium (np. Diplomate ECVS) oraz tytuł European Veterinary Specialist.
Specjalizacje lekarsko-weterynaryjne
Oficjalny tytuł specjalisty w danej dziedzinie weterynarii jest nadawany przez Komisję do Spraw Specjalizacji Lekarzy Weterynarii.
Wymagania
Aby uzyskać państwowy tytuł specjalisty, lekarz weterynarii musi spełnić następujące warunki:
wykonywać zawód lekarza weterynarii przez co najmniej dwa lata,
ukończyć szkolenie specjalizacyjne prowadzone według ustalonego programu,
zdać państwowy egzamin specjalizacyjny.
Ośrodki Prowadzące Kształcenie
Szkolenia specjalizacyjne są realizowane przez wyznaczone jednostki akademickie i badawcze:
Uwaga: Zakres oferowanych kierunków różni się w zależności od jednostki. Żaden z powyższych ośrodków nie prowadzi pełnego zestawu wszystkich 19 państwowych specjalizacji jednocześnie. Poszczególne dziedziny są przypisane do konkretnych wydziałów i instytutów na podstawie decyzji Państwowej Komisji ds. Specjalizacji Lekarzy Weterynarii oraz aktualnej rekrutacji w danej edycji.
Lista Dziedzin Specjalizacyjnych
Lekarz weterynarii może uzyskać tytuł specjalisty w jednej z poniższych dziedzin:
Chirurgia weterynaryjna
Radiologia weterynaryjna
Choroby psów i kotów
Choroby koni
Choroby przeżuwaczy
Choroby trzody chlewnej
Choroby drobiu
Choroby ptaków ozdobnych i gołębi
Choroby zwierząt futerkowych
Choroby zwierząt nieudomowionych
Choroby ryb
Choroby owadów użytkowych
Użytkowanie i patologia zwierząt laboratoryjnych
Rozród zwierząt
Weterynaryjna diagnostyka laboratoryjna
Epizootiologia i administracja weterynaryjna
Prewencja weterynaryjna i higiena pasz
Higiena zwierząt rzeźnych i żywności pochodzenia zwierzęcego
Dobrostan zwierząt
Certyfikowane Specjalizacje Samorządowe (KRLW)
W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na wąskie, kliniczne kierunki kształcenia (m.in. kardiologię, dermatologię, onkologię, ortopedię, okulistykę czy stomatologię), Krajowa Rada Lekarsko-Weterynaryjna powołała Samorządowe Centrum Doskonalenia Zawodowego Lekarzy Weterynarii.
System ten pozwala na zdobywanie tzw. kwalifikacji cząstkowych, potwierdzanych certyfikatem KRLW oraz tytułem „Dyplomowanego przez KRLW lekarza weterynarii w danej dziedzinie”.
Organizacja Kształcenia
Szkolenia mogą organizować jednostki kształcące na kierunku weterynaria, organizacje branżowe oraz zakłady lecznicze dla zwierząt – po wcześniejszym zatwierdzeniu programu ramowego przez Radę Programową. Program obejmuje minimum 2 semestry i realizowany jest w kameralnych grupach liczących od 15 do 20 osób. Co najmniej 50% czasu zajmują zajęcia praktyczne, w tym staże w ośrodkach referencyjnych oraz praca własna (dokumentowana np. w dzienniku przypadków klinicznych). Cykl kończy się wewnątrzkorporacyjnym egzaminem przed komisją wyznaczoną przez Radę Programową.
Warunki Rekrutacji
O przyjęcie na szkolenie samorządowe mogą ubiegać się lekarze weterynarii, którzy:
posiadają co najmniej 5-letni staż pracy klinicznej,
poświęcają co najmniej 30% swojego czasu pracy na wybraną dziedzinę.
↑Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz.U. z2026r. poz.1207 (ISAP)).
12Ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz.U. z2026r. poz.125 (ISAP)).
↑Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o InspekcjiU.2. 2. I.WeterynaryjnejUstawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o InspekcjiU.2. 2. I., Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, 29 stycznia 2004.
.svg)
